Vader en zoon Damen hebben vertrouwen in de toekomst | Maritiem Nederland
Nieuws

Vader en zoon Damen hebben vertrouwen in de toekomst



Jan van den Berg | woensdag 12 juli 2006

Nooit op reis zonder folders in de kofferbak Kommer Damen kunnen we met recht een van de grootste scheepsbouwers van Nederland noemen. Zijn zoon Arnout is met zijn internetbedrijf Navingo ook actief in de maritieme wereld. Hoe kijken zij tegen hun werkveld aan? En hoe beoordelen ze elkaars activiteiten?

Schepen bouwen is aanpassen en vernieuwen. De Nederlandse scheepsbouw heeft in de loop der tijd een totaal ander karakter gekregen. Menige werf heeft de veranderingen niet kunnen volgen en is ten onder gegaan. Zo niet Damen, ofwel Damen Shipyards Group, zoals het concern tegenwoordig heet.

Twee strategieën zijn essentieel om het bedrijf gezond te houden, blijkt uit de woorden van bestuursvoorzitter Kommer Damen. "Heel belangrijk is dat we zo veel mogelijk produceren in landen met lage lonen. De loonkosten in Nederland zijn te hoog voor productiewerk." Damen bouwt de meeste schepen dan ook in Roemenië, Oekraïne en China. De afbouw vindt nog wel vaak in Nederland plaats.

De tweede strategie is standaardisering, legt Damen uit. "Dit betekent dat je ontwikkelingskosten kunt verdelen over verschillende eenheden. Verder leer je een product beter kennen als je het vaker maakt. Daardoor kunnen we het steeds verbeteren. En we merken dat onze standaardproducten een goede reputatie hebben. Afnemers weten wat ze van ons kunnen verwachten."

 

Vermorzeld

Aanpassing en vernieuwing leiden ook tot nieuwe economische activiteiten. Een van de bekendste voorbeelden van de afgelopen tien jaar is de opkomst van internet. Het werkterrein van Kommer Damens zoon Arnout. "De maritieme sector is internationaal georiënteerd," zegt Arnout Damen. "Een medium als internet sluit hier goed bij aan. Het kan de communicatie vergemakkelijken." Zijn bedrijf Navingo verleent internetdiensten aan de maritieme sector, tot nu toe vooral in Nederland.

Vader en zoon Damen kennen de maritieme sector door en door. Beiden zijn er van jongs af aan mee vertrouwd. Kommer is min of meer vanzelf in de scheepsbouw terechtgekomen. "Mijn vader en oom hadden een werf. Ik ben daar zo'n beetje opgegroeid en dat heeft me gevormd. Er was nauwelijks sprake van dat ik iets anders zou gaan doen." Hij heeft zijn beroepsleven dan ook volledig doorgebracht in de scheepsbouw.

Voor zijn kinderen was het niet vanzelfsprekend om in het bedrijf van hun vader te gaan werken. Daar is Damen welbeschouwd ook geen voorstander van. De verwachtingen van de kinderen en van hun omgeving hoeven natuurlijk niet overeen te komen met hun capaciteiten. Misschien ambiëren ze wel een carrière die ze niet waar kunnen maken. Met alle teleurstellingen van dien, voor henzelf en het bedrijf. "Je kunt vermorzeld worden in het bedrijf," vat Kommer Damen het risico samen.

           

Familierelaties

Arnout Damen zag het niet zitten om bij zijn vader te gaan werken. "Ik wilde al vroeg zelf ondernemen, mijn eigen boontjes doppen en zelf iets opbouwen. Dat was in het bedrijf van mijn vader niet mogelijk." Opgroeien in een familie van ondernemers bood hem wel een goede startpositie, zegt hij. "Ik heb van jongs af aan gezien hoe mijn vader als ondernemer te werk ging. Daarvan heb ik veel geleerd."

Het ondernemerschap voerde hem naar Boedapest, waar hij met een vriend vier jaar lang in vastgoed handelde. Dat bleek een goede leerschool. "We moesten alles zelf uitvinden: marketing, boekhouding, juridische structuur, contacten met aannemers. Het ging ons goed af. Maar de echte drive om een vastgoedonderneming in Hongarije op te bouwen ontbrak. We zijn er daarom mee gestopt. Wel hebben we er een paar goede beleggingsobjecten aan overgehouden."

De belangstelling voor het maritieme was Arnout Damen intussen niet kwijtgeraakt. Het was dan ook niet vreemd dat hij ging onderzoeken of zijn toekomst als ondernemer wellicht in deze richting lag. Met zijn vriend Coert van Zijll Langhout bestudeerde hij de mogelijkheden van internet voor de maritieme sector. "Hij wist veel van internet en weinig van het maritieme en bij mij was dat omgekeerd. We vulden elkaar dus goed aan. We kwamen al snel tot de conclusie dat internet voor maritieme bedrijven een goed hulpmiddel kan zijn. We hebben ruim een jaar lang zo'n beetje al onze vrije uren besteed aan het uitwerken van het idee en vervolgens hebben we vier jaar geleden Navingo opgericht."

Het kan natuurlijk niet anders of Navingo komt in contact met bedrijven van Damen Shipyards Group. Op de lijst van referenties van Navingo prijken verschillende werven en andere bedrijven die tot de groep behoort. Familierelaties houden vader en zoon Damen echter zorgvuldig buiten de zakelijke contacten. Arnout: "Het gaat erom dat Navingo iets kan toevoegen. Dat moet de reden zijn voor een bedrijf om zaken te doen met ons. Familierelaties mogen dit niet beïnvloeden. De accountmanager van Navingo die zich bezighoudt met bedrijven van de Damengroep is daarom mijn zakenpartner." Van de andere kant heeft Kommer Damen vrijwel geen contact met Navingo. "Dat gebeurt allemaal op het niveau van de werkmaatschappijen, buiten mij om."

           

Kofferbak

De vraag is onvermijdelijk of het een voor- of een nadeel is om als zoon van Kommer Damen de Nederlandse maritieme sector te betreden. Arnout vindt het zeker geen nadeel, maar is zich er wel van bewust dat hij de indruk moet vermijden dat hij via zijn vader aan werk komt. "Het voordeel is dat ik van huis uit vertrouwd ben met de sector. Verder weet ik dat ik mij onafhankelijk van hem op moet stellen en mij ook als zodanig moet presenteren. Daarom heb ik er altijd voor gezorgd op eigen kracht te opereren."

Het komt niet als een verrassing dat hij veel geleerd heeft van zijn vader. "Hij heeft me duidelijk gemaakt dat je eerlijk, duidelijk en besluitvaardig moet zijn. Ook moet je je altijd bewust zijn van je uitstraling. Je vertegenwoordigt altijd je bedrijf. Service gaat boven alles, heeft hij mij altijd voorgehouden. Dat breng ik nu in de praktijk met Navingo. Bij veel internetdienstverleners kun je bijvoorbeeld advertenties voor een website alleen elektronisch aanleveren. Bij ons kunnen klanten hun informatie ook per fax of brief sturen."

Arnout Damen memoreert de folders van het bedrijf die zijn vader op vakantie meenam. "Die lagen vroeger altijd in de kofferbak. Je weet immers maar nooit wie je onderweg tegenkomt. Je krijgt kansen op momenten dat je ze niet verwacht. Ik doe nu hetzelfde. Ik ga niet van huis zonder folders van Navingo."

Heeft Kommer Damen ook dingen van zijn zoon geleerd? "Ik kan niet zeggen dat ik in zakelijk opzicht veel van hem geleerd heb. Hij heeft me wel laten zien wat e-business kan betekenen." Verder blijkt duidelijk dat Kommer Damen de zakelijke activiteiten van zijn zoon waardeert. "Als jonge ondernemer moet je nog geen grenzen zien. Je moet alles willen proberen. Ik zie dat Arnout die houding heeft. Ik bewonder hem om de manier waarop hij onderneemt."

 

Paradox

Kommer Damen heeft gedurende zijn carrière veel zien veranderen. Ook heeft hij veel veranderingen zelf vormgegeven. Zoals de reeds genoemde verplaatsing van constructiewerk naar landen met lagere loonkosten en standaardisering van scheepsontwerpen. Overleven en succes van Damen Shipyards Group is hier voor een groot deel aan te danken. Damen: "Tachtig procent van onze afnemers zijn repeaters. Als ze niet tevreden waren, zouden ze niet terugkomen."

Damen wijst erop dat er bij het verplaatsen van werk naar landen als Roemenië sprake is van een paradox. "Toen we hiermee begonnen, dachten we dat het aantal medewerkers in Nederland zou afnemen. Maar dit blijkt niet het geval te zijn. Ontwerp, engineering en training gebeuren nog altijd in Nederland. Dit levert zoveel werkgelegenheid op dat we in Nederland nu aanmerkelijk meer mensen in dienst hebben dan twintig jaar geleden."

Het verplaatsen van werk heeft bovendien een grens, zo blijkt uit de ervaringen van Kommer Damen. "Ik geloof niet dat de hele scheepsbouw verdwijnt naar landen als Roemenië en China. Er is daar geen cluster van onderzoeksinstituten, opleidingen, scheepsbouwers en toeleveranciers dat zo sterk ontwikkeld is als hier. Voor innovatie heb je zo'n cluster nodig. Ook is het belangrijk dat je dicht bij je klanten zit. Van hen leer je tenslotte veel over wat er verbeterd kan worden aan je producten."

Het is goed mogelijk om scheepsrompen te bouwen in Oost-Europa, maar veel onderdelen hiervoor komen nog altijd uit Nederland, benadrukt Kommer Damen. "Er vertrekken dagelijks vrachtwagens naar onze werven in Oost-Europa om spullen te brengen die we daar niet kunnen krijgen."

 

Traditioneel

Is Damen Shipyards Group een internationaal concern, voor Navingo zijn buitenlandse avonturen geringer in aantal. Er is in eigen land voorlopig meer dan genoeg te doen. Menig maritiem bedrijf maakt nog maar beperkt gebruik van internet. "Het is een traditionele sector," legt Arnout Damen uit. "Het is velen nog niet duidelijk welke rol internet voor hun bedrijf kan spelen. Het kost soms bloed, zweet en tranen voor je de kans krijg om uit te leggen wat de voordelen zijn."

Wat ook niet geholpen heeft, is de crisis waar de ICT-sector drie jaar geleden in terechtkwam, beseft Arnout Damen. "De dotcom-crash heeft het imago van internet geen goed gedaan. Het effect hiervan begint nu pas af te nemen." Een andere kwestie is dat de Nederlandse maritieme wereld uit veel relatief kleine bedrijven bestaat. Daardoor ontbreekt volgens Arnout Damen het kapitaal om fors te investeren in ICT. Hij ziet de toekomst van Navingo echter met vertrouwen tegemoet.

 

Beroepsonderwijs

Ook Kommer Damen is optimistisch over de toekomst. Wel zijn er zorgen over de werf De Schelde in Vlissingen, waar vooral marineschepen vandaan komen. De orderportefeuille is erg dun geworden. Voor het voortbestaan van de werf is het van groot belang dat de Koninklijke Marine vier korvetten kan bestellen. Daarover moeten regering en parlement nog een besluit nemen.

Ook op grotere schaal ondervindt Damen Shipyards Group invloed van het regeringsbeleid. Kommer Damen weet wel een paar punten waarop de overheid beter zou kunnen presteren. "Als een werf een groot project wil starten, krijgt het van de banken vaak niet voldoende financiering. De overheid zou dan garant moeten staan. Ik pleit niet voor overheidssubsidies. In zo'n regeling zouden de bedrijven een premie moeten betalen in ruil voor de garantstelling. Ik ben blij dat een dergelijke regelin inmiddels door de overheid is goedgekeurd. In Duitsland bestaat een soortgelijke regeling al langer. Voor ons is het misschien niet zo belangrijk, maar voor kleinere werven kan het een groot verschil maken bij het binnenhalen van orders."

Verder maakt Kommer Damen zich zorgen over het maritieme beroepsonderwijs. "De maritieme afdelingen van de TU Delft en de HTS-en werken niet goed samen; er is te veel versnippering." Arnout Damen voegt toe: "Het samenvoegen van de twee HBO-instellingen voor maritiem onderwijs is niet goed verlopen. Dat draagt bij tot een slecht imago, waardoor er misschien minder studenten komen. Op de langere termijn is dit schadelijk voor de hele maritieme sector."

Een andere factor is de inflexibele arbeidsmarkt. "Daardoor zijn we erg voorzichtig met het aannemen van mensen. En wat de vut betreft vind ik het jammer dat er veel kennis verloren gaat als mensen op jongere leeftijd met pensioen gaan."

 

Sombere geluiden

Kommer Damen wil niet de indruk wekken dat het Nederlandse ondernemersklimaat slecht is. Integendeel, benadrukt hij. "In het algemeen is de Nederlandse overheid ontvankelijk voor de wensen van het bedrijfsleven. Er is goed overleg, en niet alleen met de nationale overheid. De gemeente Gorinchem is bijvoorbeeld altijd erg behulpzaam als er nieuwe bedrijventerreinen nodig zijn."

Alles overziend is Kommer Damen optimistisch. "Je hoort veel sombere geluiden over de economie. Maar als ik met branchegenoten spreek over de markten waar we actief zijn, dan merk ik dat er veel optimisme heerst. Ik denk dat de Nederlandse scheepsbouw goede jaren tegemoet gaat."

 

Kader 1

Damen Shipyards Group

In 1927 richtten de vader en oom van Kommer Damen in Hardinxveld-Giessendam een scheepswerf op. Wat begon als een bedrijf met zes mensen is uitgegroeid tot een concern met 9.700 medewerkers, waarvan 2.700 in Nederland. Er zijn vestigingen in diverse Europese landen, Oost-Azië en Cuba.

Specialisme van Damen is de productie van schepen volgens standaardontwerpen, waaronder vrachtschepen, sleepboten en snelle ferry’s. Specialistische werven zijn Schelde (marineschepen) en Amels (megajachten). In 2004 leverde het concern 123 schepen af. Driekwart daarvan bestond uit serieproductie. Voorts behoren scheepsreparatiewerven tot het bedrijf, evenals fabrieken voor componenten. Damen Shipyards Group bestaat uit 34 bedrijven.

 

Kommer Damen

Kommer Damen is min of meer opgegroeid op de scheepswerf van zijn vader en oom. Een loopbaan in de scheepsbouw lag voor de hand. Na een HTS-opleiding tot scheepsbouwkundige ging hij aan de slag op de werf. Onder zijn leiding groeide het bedrijf uit tot een multinational. Kommer Damen is voorzitter van de raad van bestuur van Damen Shipyards Group.

 

Kader 2

Navingo

Het in 2001 opgerichte Navingo legt zich toe op internetdienstverlening aan de maritieme sector. Tot de activiteiten van het bedrijf behoren ontwikkeling van websites, hulp bij online marketing en ICT-consultancy. De dienstverlening van Navingo stelt bedrijven in staat zich op internet te presenteren en internet te gebruiken bij de bedrijfsvoering. Daarnaast heeft Navingo acht eigen websites voor onder andere maritiem nieuws en vacatures, onderdelen en componenten en watersport. De zeven medewerkers hebben een achtergrond in de maritieme wereld. Het bedrijf is gevestigd in het Scheepvaartkwartier in Rotterdam.

 

Arnout Damen

Een carrière in de scheepsbouw zag Arnout Damen niet voor zichzelf weggelegd. Maar het ondernemen heeft hij wel van huis uit meegekregen. Na zijn studie heeft hij vier jaar in onroerend goed gehandeld in Hongarije. De maritieme wereld liet hem echter niet los. In 2001 richtte hij met Coert van Zijll Langhout Navingo op. Arnout Damen is managing director van Navingo.

 

www.damen.nl

www.navingo.com

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland