Swath verbetert inzetbaarheid loodsen | Maritiem Nederland
Nieuws
De Perseus

Swath verbetert inzetbaarheid loodsen

Jan van den Berg | woensdag 20 september 2006

Het Nederlands Loodswezen is bezig met een omvangrijk nieuwbouwprogramma. Schepen van het type Swath vervangen straks de dertig jaar oude schepen.

Ingrijpende vernieuwing van de loodsvloot is in 2005 in gang gezet. De loodsen hebben besloten om zes Swath-vaartuigen aan te schaffen. Enkele nieuwe schepen zijn al in de vaart, de rest volgt voor 2008. De loodsvaartuigen zijn dan na dertig jaar toe aan vervanging. De Swaths nemen de taken over van loodsvaartuigen, jollen en enkele van de loodstenders. Ze zullen de loodsen voortaan direct naar de schepen brengen. De overbodige tenders gaan naar regio Noord, ter vervanging van oudere exemplaren.

 

De regio’s Rotterdam-Rijnmond en Scheldemonden zullen elk twee Swath-vaartuigen ingebruiknemen. De regio Amsterdam-IJmond krijgt er één. Het zesde exemplaar dient als reserve. Regio Noord (Den Helder, Friesland en Groningen) heeft geen behoefte aan Swaths.

 

De twee eerstgenoemde regio’s maken nu gebruik van drie loodsvaartuigen die voor de kust ‘op station’ liggen. Vanaf deze schepen gaan loodsen met een jol naar de te begeleiden schepen en weer terug. Voor schepen die dicht onder de kust beloodsing nodig hebben, maakt men gebruik van tenders die de loodsen vanaf de wal naar het schip brengen. Vooral Amsterdam-IJmond en Noord maken daarvan gebruik, aangezien ze niet over grote loodsvaartuigen beschikken.

 

De derde manier van beloodsen is die per helikopter. Dit gebeurt in alle regio's. De helikopter komt van stal bij slecht weer, als de zee zo ruig is dat loodsen niet van een jol of tender kunnen overstappen op een schip. Daarnaast is de helikopter in gebruik voor schepen die 40 tot 50 kilometer uit de kust blijven liggen: grote, diep stekende schepen als olietankers en bulkcarriers. Het Loodswezen huurt de heli van Noordzee Helikopters Vlaanderen.

Hogere golven
Dankzij het ontwerp van de Swath is dit type schip in staat om bij hogere golven te beloodsen dan tot nu toe mogelijk was. Nu betekent een golfhoogte van 2,7 meter voor grote en 2,2 meter voor kleine schepen dat het werk stopgezet moet worden. Vanaf een Swath kunnen loodsen veilig overstappen tot een golfhoogte van 3,5 meter. “Dit betekent dat we voortaan nog maar enkele dagen per jaar niet uit kunnen varen,” zegt Ellick Sutherland, manager Operaties van de regio Amsterdam-IJmond. “En zo hoeven de loodsen minder vaak een beroep te doen op de helikopter,” voegt regiovoorzitter Amsterdam-IJmond Joop Bronshoff toe. “Een uur vliegen met de helikopter kost ons rond de 5.000 euro. Bovendien is de heli niet altijd beschikbaar. Soms is hij nodig voor een andere regio. Verder gooit het weer wel eens roet in het eten. Bijvoorbeeld als het zicht slecht is of bij aanvriezend weer.”

 

De Swath vaart ook bij hoge golven erg stabiel. Dit is te danken aan stabilisatievinnen die de beweging door golven compenseren, wat uiteraard bijdraagt aan het comfort. Dat is vooral prettig voor loodsen en bemanningsleden die langere tijd op zee moeten doorbrengen, bijvoorbeeld als diverse schepen achter elkaar beloodsing nodig hebben.

Laag vrijboord
Het eerste nieuwe schip, genaamd ‘Cetus’, is in september vorig jaar in gebruik genomen door de loodsen van Scheldemonden. Afgelopen januari volgde de tweede, de ‘Perseus’, in Rotterdam. Op dat moment hadden de loodsen in de regio Amsterdam-IJmond nog niet besloten of ze ook een Swath wilden hebben, vertelt Sutherland. “Loodsen gaan niet over één nacht ijs. In maart hebben we de Swath uit Rotterdam-Rijnmond vier weken te leen gehad om te zien hoe hij beviel. Helaas was het weer vrij goed, waardoor we het schip niet konden beproeven onder moeilijke omstandigheden.”

 

Ervaringen van collega’s in Nederland en Duitsland hielpen Sutherland en zijn collega’s evengoed tot een positief oordeel te komen. “Het is erg handig dat we de nieuwe boot maximaal twee meter kunnen laten zakken door de ballasttanks vol te laten lopen. Handig voor het overstappen op schepen met een laag vrijboord.”

 

Joop Bronshoff laat weten dat IJmuiden de Swaths in 2008 in dienst kan nemen. “Een goed moment, want dan loopt het contract met Noordzee Helikopters Vlaanderen af.” De investeringskosten van 8,75 miljoen euro verdient de haven deels terug doordat de inzet van de helikopter fors terug zal lopen.

Varende uitvalsbasis
Nederlandse loodsen zijn, zoals gezegd, niet de enigen die gebruikmaken van Swaths. In de Duitse Bocht, de toegang tot de havens van Hamburg en Bremen, zijn er drie in dienst. Twee exemplaren zijn van hetzelfde type als de Nederlandse: de ‘Döse’ en de ‘Duhnen’ varen al sinds 1999. Ze zijn bijna 26 meter lang.

 

Daarnaast is sinds 2000 de ‘Elbe’ in gebruik. Dit is een veel grotere boot die dezelfde taak heeft als de huidige Nederlandse loodsvaartuigen en dient als varende uitvalsbasis voor de loodsen. De Elbe is 50 meter lang en bijna 23 meter breed.

 

Ook de Belgische loodsen hebben gekozen voor een Swath van het laatste type, als stationsschip voor de kust van Vlaanderen, met thuisbasis Oostende. Dit schip zal twee grote loodsschepen vervangen.
Bouwer van alle Nederlandse, Duitse en Belgische Swaths is de Duitse werf Abeking & Rasmussen. Eerder bouwde die werf al een exemplaar dat als mijnenveger dienstdoet bij de Duitse marine.

www.loodswezen.nl

 

  

Technische specificaties

Lengte:                   25,6 m

Breedte:                 14,3 m

Diepgang                2,7 m

Brutotonnage:         228 t

Waterverplaatsing:  133 t

Snelheid:                18 kn

Vermogen:              2 x 788 kW

Bemanning:             3

Loodsen:                12

Voortstuwing:         diesel-elektrisch (in de drijvers)

 

Swath

De afkorting ‘Swath’ staat voor: Small waterplane area twin hull. De laatste twee woorden geven aan dat dit type schip twee rompen heeft. Het is echter geen gewone catamaran. Op de hoogte waar de romp het wateroppervlak doorsnijdt, is de romp zeer dun. In feite is de romp hier niet meer dan een vin die het bovenste deel van de romp verbindt met een torpedovormige drijver onder de waterspiegel.

Als een golf een schip raakt, zal het door zijn drijfvermogen normaliter omhoog bewegen. Hoe kleiner het drijfvermogen, hoe minder invloed de golf heeft. De 'vinnen' van een Swath hebben een klein volume en dus een gering drijfvermogen, waardoor het schip relatief ongevoelig is voor golven. De opvallende breedte van de Swath versterkt dat effect nog eens. Die stabiliteit maakt hem zeer geschikt om mensen en materieel over te zetten op een ander schip of op een vast platform.

Partners Maritiem Nederland