Prinsjesdag 2013: ingrijpende gevolgen voor KM | Maritiem Nederland
Nieuws
Artist impression van het JSS geflankeerd door twee Ocean Going Patrol Vessels (OPV’s).

Prinsjesdag 2013: ingrijpende gevolgen voor KM



Menno Steketee | woensdag 18 september 2013
Marine

Met de directe doorverkoop van ‘Zr. Ms. Karel Doorman’ valt een fraai stukje maritieme techniek, waar honderden technici aan gewerkt hebben, direct in buitenlandse handen. Doodzonde. Maar er zijn lichtpuntjes voor Damen Schelde Naval Shipyards: het schip wordt wel afgebouwd en een kleinere variant wordt besteld.

Prinsjesdag 2013 zal komende jaren in marinekringen weinig warme herinneringen oproepen. Want op de eerste Prinsjesdag van oud-marinier koning Willem-Alexander is officieel geworden wat men lang fluisterde: het gloednieuwe Joint logistic Support Ship (JSS) wordt bij Damen Schelde Naval Shipbuilding afgebouwd, maar zal daarna onder de hamer gaan voor de hoogste bieder. Dat levert geld op, direct door de verkoop en indirect door bespaarde exploitatiekosten. Maar het blijft een verdampte investering van 400 miljoen euro.

Met 27.000 ton zou de Zr Ms Karel Doorman het grootste schip worden dat ooit in dienst van de Koninklijke Marine de zeeën bevoer. Die eer blijft nu nog even te beurt vallen aan die andere Karel Doorman, het ex-Britse vliegdekschip dat sinds 1968 nog een tijdje goeddeels roemloos in Argentijnse dienst voer.

Kortwieken

Het niet in dienst nemen van de JSS kortwiekt de ambities van de marine, zoals verwoord in de Marinestudie uit 2005, aanzienlijk. De Karel Doorman zou het enige schip zijn dat zelfstandig helikopteroperaties zou kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld bij ‘Libië-achtige’ scenario’s. De oudere amfibische transportschepen hebben weliswaar de capaciteit om zwaar materieel te vervoeren en helikopters af te handelen, maar ze kunnen dat maar op bescheiden schaal.

Aangezien het hier ook om Apache- en Chinook-helikopters gaat, die vooral landmacht- en marinierseenheden kunnen ondersteunen, is ook de ambitie van die eenheden met de verkoop van de JSS beknot. En dat geldt ook, vanzelfsprekend, voor het Defensie Helikopter Commando (DHC).

Om niet helemaal een hiaat in de marinevermogens te laten vallen, voorzien de plannen wel in de bouw van een zogeheten ‘Vervangende Bevoorrading op Zee (BOZ-)capaciteit’. Het gaat, als de eerste indruk niet bedriegt, om een klein bevoorradingsschip dat weinig verschilt van Zr Ms Amsterdam, dat nu ook enkele jaren langer blijft doorvaren, totdat deze BOZ ‘online’ komt.

Het afstoten van de JSS is voor de marinescheepsbouwsector gek genoeg geen slechte zaak. Het schip wordt hoe dan ook afgebouwd en een nieuwbouworder, voor een Amsterdam ‘light’ is geboekt. In tijden van schaarse orders van de thuismarkt is dat geen slecht nieuws.

Voelsprieten

De grote vraag blijft wel, los van de prijs, wíe geïnteresseerd zou zijn in aanschaf van de JSS die 400 miljoen euro kostte. Het lijkt waarschijnlijk dat Defensie al de nodige voelsprieten heeft uitgestoken om de internationale markt te verkennen. Mocht daaruit zijn gebleken dat er überhaupt geen markt was, dan was deze bezuinigingsmaatregel immers ook overbodig gebleken.

Een snelle rondvraag langs defensieanalisten laat zien dat Argentinië, Brazilië, Zuid-Afrika, Canada en Rusland in aanmerking komen. Bij de eerste drie is de solvabiliteit echter een probleem, die vallen af.

Canada heeft jarenlang gespeeld met het idee om een JSS - het project heette zelfs exact hetzelfde - te kopen, maar besloot nog in juli tot de aankoop van twee Duitse bevoorraders, zonder echte JSS-capaciteiten. In Canada gaan overigens nu al wel stemmen op om de Karel Doorman naar de andere kant van de oceaan te halen.

Een andere meermalen genoemde afnemer is Rusland, dat al eens eerder serieus in de markt was voor aankoop van een paar Enforcer-klasse amfibische transportschepen van DSNS. Rusland koos in plaats daarvan voor Franse helikoptervliegdekschepen van de Mistral-klasse.

De exportvergunning voor de Enforcers was al in orde, dus van die zijde bestond geen bezwaar voor de transactie. Of dat geldt voor de JSS is vers twee. Daarop zit bijvoorbeeld de Integrated Mast (I-Mast) van Thales Nederland, die bomvol geclassificeerde elektronica zit. Of deze zomaar in Russische handen kan worden overgedaan, is maar helemaal de vraag. De roebels, zegt een waarnemer, zullen het probleem niet zijn.

Niet alleen de voorgenomen verkoop van de JSS laat een kras achter, maar ook de sluiting van de Van Ghent-kazerne in Rotterdam, zodra de nieuwe faciliteiten van het Korps Mariniers in Vlissingen gereed zijn, en de opheffing van een Mariniers-compagnie in de West. Prinsjesdag 2013 was een heuglijke dag voor veel mensen, maar niet die in donker marineblauw.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland