Potvisboeg temt ruige zeeën | Maritiem Nederland
Nieuws
foto: Ulstein Mekaniske Verksted Holding

Potvisboeg temt ruige zeeën

Jan van den Berg | donderdag 16 november 2006

Volgens producent Ulstein, een Noors servicebedrijf voor olie- en

gaswinning op zee, levert de stompe boeg sterk verbeterde vaareigenschappen.

Een normale boeg loopt vanaf de waterlijn schuin naar boven. Onder de waterlijn zit vaak een bolle kop (de bulb), die het onderwaterschip een betere stroomlijning verleent. Duizenden schepen beschikken over zo’n boegvorm.

 

Zo niet offshoreschip ‘Bourbon Orca’ dat door de lezers van het Noorse maritieme tijdschrift Skipsrevyen unaniem is uitgeroepen tot ‘Schip van het jaar’ (nieuwbouw). Van boven loopt de boeg van dit Anchor Handling Tug Supply Vessel in een ronde vorm juist naar voren. Het verst uitstekende punt ligt ter hoogte van de waterlijn. Daaronder loopt de boeg in een vloeiende lijn door naar de onderkant van de romp. Of het een fraai gezicht oplevert, is een kwestie van smaak, maar esthetiek vormde niet het uitgangspunt voor het vernieuwende ontwerp.

 

Het Noorse bedrijf Ulstein Design heeft er alles aan gedaan om een schip met optimale vaareigenschappen te bouwen. De X-Bow (niet te verwarren met de Axe-bow/red ), zoals het boegontwerp gedoopt is, ondervindt minder invloed van golven en deining. Een boeg die naar voren steekt, gaat omhoog als het schip op een golf loopt. Doordat de X-Bow naar achteren steekt, is dit effect minder groot. Daardoor ‘stampt’ het schip minder, zodat trillingen en geluid beperkt zijn. Het effect is een rustiger vaart en meer comfort voor de bemanning. Verder neemt het schip minder water over, doordat het tegen de boeg slaat en makkelijker van de romp af stroomt. En tot slot is het brandstofgebruik van de X-Bow (vooral bij hoge golven) relatief laag.

 

Ruige zee

De betere vaareigenschappen zijn beslist geen overbodige luxe voor een schip als de Bourbon Orca, gezien het gebied waarin het schip actief is. Bourbon Offshore Norway, dochter van het Franse concern Bourbon, wil het inzetten voor ondersteuning bij olie- en gaswinning van Norsk Hydro in het noordelijk gebied van de Noordzee en de Atlantische Oceaan. Een groot deel van het jaar is het ruw weer in deze contreien. 

 

De Bourbon Orca is geschikt voor drie verschillende taken. In de eerste plaats het bevoorraden van platforms. Het schip kan 3.500 ton lading meenemen, waarvan 1.200 ton als deklading. Er zijn tanks met een inhoud van bij elkaar 1.088 kubieke meter om vloeistoffen te vervoeren, nodig voor het boren in de zeebodem (vloeibare modder en brine, of pekelwater).

 

De tweede taak is het plaatsen en ophalen van grote ankers, waarmee bepaalde typen olie- en gasplatforms zijn vastgeketend aan de bodem. Hiervoor is het schip uitgerust met een ankerlier met 400 ton trekkracht. Nieuw is het Safe Anchor Handling System (SAHS), een door Ulstein samen met land- en branchegenoot Odim ontwikkelde methode voor het veilig binnenhalen van het anker. Normaal gesproken trekt de lier het anker omhoog. Vervolgens loopt het over een rol aan de achterkant van het schip het dek op, waarbij menselijke aanwezigheid op het dek vereist is. Omdat de bewegingen van het anker tijdens het inhalen niet altijd even goed te voorspellen zijn, staat dit te boek als een onveilige operatie.

 

Het SAHS bestaat uit een draaibaar plateau dat verticaal staat als het anker omhoog komt. Wanneer het anker tegen het plateau aan ligt, draait men het geheel horizontaal en trekt het aan dek. Een veilige methode omdat hierbij geen bemanning op het achterdek nodig is. 

 

Draaibare schroef

De Bourbon Orca is voorts in te zetten voor het slepen van platforms. Dankzij een diesel-elektrische voortstuwingsinstallatie beschikt het schip over een trekkracht van 180 ton. Zes dieselmotoren met een gezamenlijk vermogen van 14.850 kilowatt wekken elektriciteit op voor de in totaal zes elektrische motoren. De voortstuwing komt voor rekening van twee schroeven, die elk aandrijving ontvangen van twee elektromotoren van 3.000 en 2.000 kilowatt. De schroeven zijn draaibaar, en hebben daardoor ook een stuurfunctie. Verder is er een traditionele boegschroef, aangedreven door een motor van 1.200 kilowatt. Ten slotte heeft het schip een 360-graden draaibare schroef onder de boeg, met een elektromotor van 1.800 kilowatt. Deze schroef is bovendien intrekbaar, zodat de diepgang van de Bourbon Orca te beperken is. Tijdens het slepen levert de schroef extra vermogen en vergroot zij bovendien de manoeuvreerbaarheid van het schip. De beperkte onderhouds- en brandstofkosten compenseren de pittige investering in zo’n voortstuwingsinstallatie. 

 

Bourbon Offshore Norway heeft voor bevoorrading van platforms nog twee ‘potvisschepen’ besteld. Aflevering staat respectievelijk gepland voor later dit jaar en in de loop van volgend jaar. Ook Island Offshore - actief op hetzelfde terrein als Ulstein en eraan gelieerd door familiebanden - heeft een schip besteld met de innovatieve boeg. Dat is bedoeld voor constructiewerk aan platforms en komt in 2008 in de vaart onder de naam ‘Island Constructor’. De bouw van de drie schepen vindt plaats op de Ulstein-werf in Ulsteinvik. 

 

Als de X-Bow blijkt te bevallen, zullen naar alle waarschijnlijkheid meer rederijen zo’n schip bestellen. In dat geval is de potvisboeg ook in de Nederlandse havens te verwachten.

 

www.ulsteingroup.com

 

 

Bourbon Offshore

Bourbon Offshore is een onderdeel van het Franse concern Bourbon. Deze tak houdt zich wereldwijd bezig met dienstverlening voor winning van olie en gas op zee, onder meer in Noorwegen. Hierbij valt te denken aan bevoorrading, slepen, behandeling van platformankers en vervoer van bemanningen. 

 

Voor deze taken beschikt Bourbon Offshore over een vloot van ruim 130 schepen en zijn er nog eens honderd in bestelling. Het bedrijf heeft tien schepen besteld bij Ulstein. Drie ervan zijn intussen geleverd, waaronder de Bourbon Orca. De nieuwe schepen moeten bijdragen aan de ambitie dat Bourbon in 2010 een van de leidende dienstverleners in de offshore is.

 

Ulstein

Het Noorse bedrijf Ulstein Mekaniske Verksted Holding omvat diverse bedrijven die zich bezighouden met ontwerp en bouw van schepen. De nadruk ligt op de offshore. Daarnaast is er een divisie die elektronische apparatuur levert voor navigatie, communicatie en besturing van scheepsinstallaties. Dochteronderneming Ulstein Design heeft drie series offshoreschepen ontwikkeld. Bij de A-serie ligt de nadruk op slepen en behandeling van platformankers. De Pserie is vooral bedoeld voor bevoorrading, terwijl schepen van de S-serie zich richten op de constructie van platforms of het leggen van pijpleidingen. De verschillen tussen de series zitten hem niet zozeer in de romp, opbouw of voortstuwing, maar in installaties als kranen en lieren. Een uitzondering vormen de schepen die als ijsbreker inzetbaar zijn. Die hebben een aangepaste rompvorm. 

 

 

Bourbon Orca

Anchor Handling Tug Supply Vessel

Lengte over alles:                  86,2 m

Breedte:                                 18,5 m

Diepgang:                               max. 7 m

GRT:                                       4.089 t

Laadvermogen:                      3.500 t

Snelheid:                                max. 16,5 kn

Aandrijving (diesel):              4 x 2.880 kW + 2 x 1.665 kW

Voortstuwing (elektro):         2 x 3.000 kW + 2 x 2.000 kW

                                              1 x 1.800 kW (draaibare boegschroef)

                                              1 x 1.200 kW (vaste boegschroef)

Accommodatie:                      34 p

Partners Maritiem Nederland