Nieuw informatiesysteem voor Noordzeekanaalgebied | Maritiem Nederland
Nieuws
De Amsterdamse haven

Nieuw informatiesysteem voor Noordzeekanaalgebied



Jan van den Berg | zondag 11 maart 2007

De juiste informatie op het goede moment is van groot belang in het logistieke proces. Haven Amsterdam introduceert Pontis, een nieuw havenmanagementsysteem dat gegevens uit verschillende bronnen aan elkaar koppelt.

Alle partijen die betrokken zijn bij de afhandeling van een schip hebben er belang bij dat zij informatie goed uit kunnen wisselen. Het nieuwe havenmanagementsysteem Pontis gaat dit in de regio Amsterdam mogelijk maken. ‘Pontis’ is het Latijnse woord voor brug. Die naam geeft precies aan welke functie het systeem gaat vervullen. Pontis vervangt het verouderde informatiesysteem Cesar.

 

Pontis is ontwikkeld onder regie van Haven Amsterdam, het voormalig Gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam. Maar het systeem beslaat een aanzienlijk groter gebied dan de Amsterdamse haven, zegt Hendrik-Jan Oost. Hij is als projectmanager verantwoordelijk voor de ontwikkeling en implementatie van het nieuwe systeem. “Pontis strekt zich uit van twaalf zeemijl buiten de haven van IJmuiden tot aan de Oranjesluizen in het oosten van het Amsterdamse havengebied. De havens van IJmuiden, Beverwijk en Zaanstad maken er dus ook gebruik van.”

 

Afvalstoffen

Ieder schip dat een haven aanloopt, genereert een stroom aan informatie. Het begint met het voorbericht van aankomst dat de reder naar de haven stuurt om te melden welk schip er aankomt, wanneer dat gebeurt en wat de lading is. Dit gebeurt via het Electronic Port Clearance-systeem (EPC). Ook IVS90 geeft input aan Pontis. Dit is een informatiesysteem van Rijkswaterstaat om scheepsbewegingen in de binnenvaart te volgen. Daarnaast is er SafeseaNet, een systeem van de Europese Unie voor uitwisseling van gegevens over de scheepvaart. SafeseaNet beoogt onder andere de efficiëntie, veiligheid en behandeling van afvalstoffen te verbeteren.

 

Het is niet alleen van belang om te weten wanneer een schip aankomt of vertrekt en welke lading het heeft. Er zijn ook gegevens nodig over de schepen zelf. Daarom is er een koppeling aangebracht tussen Pontis en Lloyd’s scheepsregister. Dit is een database van alle zeegaande schepen met technische gegevens, zoals lengte, breedte en tonnage, en informatie over de eigenaar en het land waar het schip geregistreerd staat. Als er gevaarlijke stoffen aan boord zijn, willen de havenautoriteiten hiervan de eigenschappen weten. Dit is vitale informatie voor het geval er een ongeluk plaatsvindt. Pontis levert deze gegevens door een koppeling met de GDS-database voor gevaarlijke stoffen.

 

Havengelden

De gecombineerde input verschaft alle informatie die nodig is om een schip veilig en efficiënt af te handelen. “Het uitgangspunt is de één-loketgedachte,” legt Oost uit. “We wilden één aanspreekpunt creëren voor de reders enerzijds en alle partijen in de haven anderzijds. Pontis geeft ons de mogelijkheid om input en gegevensbestanden uit allerlei bronnen aan elkaar te koppelen. Het systeem heeft een open structuur, zodat we later eventueel nog andere input kunnen toevoegen. Je kunt dan denken aan informatie van de walradarketen langs het Noordzeekanaal, elektronische zeekaarten of extra gegevens voor de beveiliging.”

 

Op dit moment maken de havenbedrijven van Amsterdam, IJmuiden, Zaanstad en Beverwijk gebruik van het nieuwe informatiesysteem. Zij moeten immers weten wanneer ze een schip kunnen verwachten, waar het aan de kade moet komen te liggen en hoe lang het in de haven blijft. Het laatste is van belang voor het vaststellen van de havengelden. Pontis is daarom gekoppeld aan het nieuwe havengeldsysteem dat Haven Amsterdam aan het implementeren is.

 

Daarnaast maken het Loodswezen en de Douane gebruik van Pontis. De laatste is geïnteresseerd in de lading in verband met invoerheffingen. Voor controle op personenverkeer is de Koninklijke Marechaussee verantwoordelijk. Ook deze dienst behoort tot de eerste gebruikers van Pontis.

 

Kwaliteitsslag

Het is de bedoeling dat ook diverse dienstverleners in de loop van 2007 toegang krijgen tot het systeem. Het gaat hierbij om scheepsagenten, sleepdiensten en vletterlieden (die de schepen vastleggen aan de kade). Scheepsagenten kunnen dan bijvoorbeeld zelf gegevens in het systeem invoeren, beheren en actualiseren. Hiertoe moeten ze een - kosteloze - gebruikersovereenkomst sluiten met Haven Amsterdam. Pontis bevat aanzienlijk meer gegevens dan voorganger Cesar, vertelt Oost. “Cesar had geen koppelingen met IVS90 en met Electronic Port Clearance. We moesten daarom handmatig veel gegevens uit andere bronnen invoeren. Dit kostte tijd en er is dan altijd kans op fouten. Door dit te elimineren, maken we een kwaliteitsslag. We kunnen betere diensten verlenen aan andere partijen, zoals scheepsagenten en overheidsdiensten. Al met al kunnen we de scheepvaart en de haven veel beter monitoren. Dit maakt een efficiënter beheer mogelijk en het vergroot de veiligheid.”

 

Het heeft bijna twee jaar geduurd voordat Pontis werkelijkheid werd, vertelt Oost. “We zijn medio 2005 begonnen met het opstellen van de eisen. We hebben al vroeg gekozen voor een standaardsoftwarepakket. Het voordeel hiervan is dat updates makkelijker te krijgen zijn en dat het eenvoudiger is om aanpassingen te doen. Bovendien kun je leren van de ervaringen die andere havenbedrijven ermee hebben.”

 

Na het formuleren van de eisen waaraan het systeem zou moeten voldoen, volgde een Europese aanbesteding. Deze werd gewonnen door Holland Institute of Traffic Technology (HITT) uit Apeldoorn. HITT had al ervaring met de implementatie van Pontis in de haven van het Ierse Dublin. Pontis is daarnaast in gebruik in een aantal Amerikaanse havens.

 

Power users

Nadat Pontis voor Haven Amsterdam ontwikkeld was, moest het systeem getest worden. Tijdens de testfase ging ook de opleiding van gebruikers van start. Dit is waarschijnlijk het meest omvangrijke onderdeel van de invoering, blijkt uit de woorden van Oost. “Het legt een groot beslag op de organisatie om de eigen medewerkers en de gebruikers bij andere diensten en bedrijven in te wijden in het nieuwe systeem. We hebben zestig eigen mensen opgeleid en dertig van buiten. De komende tijd zullen we nog tientallen medewerkers van externe gebruikers moeten trainen.”

 

Voor het testen en opleiden heeft Haven Amsterdam de beschikking over tien zogeheten power users. Dit zijn gebruikers van Pontis die vanaf het begin bij de ontwikkeling betrokken zijn en die het systeem goed hebben leren kennen. Drie van hen zijn fulltime actief als power user. Het zijn stuk voor stuk mensen van de werkvloer. “Hierdoor konden we ervoor zorgen dat bij de ontwikkeling van Pontis voortdurend rekening werd gehouden met de praktijk. Dan weet je ook dat het systeem goed zal werken.”

 

www.amsterdamports.nl

 

www.hitttraffic.nl

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland