Natuurlijke kustbescherming stikt door plastic afval | Maritiem Nederland
Nieuws
Herstel en beheer van de mangrovebossen moet volgens het NIOZ hand in hand gaan met een duurzaam afvalbeleid.

Natuurlijke kustbescherming stikt door plastic afval



Redactie | dinsdag 8 december 2020
Offshore

Mangrovebossen vormen een natuurlijke verdedigingslinie voor de noordkust van Java en de mensen die er wonen. Er verzamelt zich echter zoveel plastic afval in de mangroves dat de bomen er in stikken. Na uitgebreid veldwerk concludeert NIOZ-onderzoeker Celine van Bijsterveldt dat behoud van deze kustbescherming hand in hand moet gaan met de aanpak van het plastic zwerfvuil.

Tussen de boomwortels komt Van Bijsterveldt vooral huishoudelijk afval tegen dat vanuit het binnenland, via de lokale rivieren, zijn weg vindt naar de kust. In het laatste bolwerk tussen land en zee, de mangroves, blijft het afval steken. Van Bijsterveldt: "Met hun kronkelige wortels vormen mangroves een perfecte valstrik voor het plastic.". De meest voorkomende mangrove aan de kust van Java, de grijze mangrove, heeft wortels die omhoog groeien. Zo komt de boom ook tijdens hoogwater aan zuurstof. "Deze wortels werken als snorkels", zegt Van Bijsterveldt. "Plastic dat zich in de mangrovebossen verzamelt, kan zo’n 'snorkel' blokkeren." In de gebieden waar het afval de hele bodem bedekt en de wortels geen uitweg meer vinden, stikken de bomen.

Grote weerbaarheid

In de mangroves langs de noordkust is het vrijwel onmogelijk geworden om nog een stuk plasticvrije bodem te vinden. Op verschillende plekken van het bos is minstens de helft van de bodem bedekt met afval. De onderzoekers vonden plasticresten begraven tot 35cm onder de grond. Ondanks dit verontrustende beeld ziet Van Bijsterveldt ook een grote weerbaarheid onder de mangroves. "De boomwortels veranderen van koers als ze geblokkeerd worden door het plastic. Zolang ze de ruimte hebben, groeien ze om het plastic heen. Met een half bedekte bodem, krijgt de boom nog steeds genoeg zuurstof voor een groen bladerdak." Het beeld is echter een stuk minder rooskleurig zodra de grens van 75% bedekking wordt bereikt. "De bomen groeien dan alleen nog maar in cirkels. Uiteindelijk kunnen de wortels het plastic niet meer ontkomen, de zuurstoftoevoer houdt op en de boom sterft."

Golfbrekers en strijd tegen erosie

Samen met ngo’s en de lokale gemeenschap werkt Van Bijsterveldt aan het herstel en behoud van de mangroves in de strijd tegen verdere kusterosie. Mangrovebossen moesten in het recente verleden vaak wijken voor rijstvelden en aquacultuur - verdienmodellen die snelle winst leveren, maar weinig duurzaam zijn en de erosie in het gebied versnellen. In een regio waar weinig geld is voor kostbare oplossingen zoals dijken, biedt juist de natuurlijke kustbescherming hoop voor de toekomst. Van Bijsterveldt: "Mangroves vormen een goedkope, natuurlijke verdedigingslinie voor het kustlandschap en de mensen die er wonen. De bomen breken de golven en houden sediment vast wat verdere erosie kan voorkomen."

Duurzaam afvalbeleid

De groene waterbossen bieden meer voordelen. Gezonde mangroves zorgen voor een gezond visbestand en duurzame visserij. De groeiende interesse in de bossen als toeristische attractie biedt nieuwe kansen voor de lokale economie. De Indonesische regering investeert in het beheer en behoud, maar herstel gaat langzaam en de overgebleven mangroves staan onder grote druk. Van Bijsterveldt zag verschillende pogingen om nieuwe bomen aan te planten mislukken. "Er is geen oog voor de bedreiging van het plastic. Het aanplanten van nieuwe mangroves zonder aanpak voor het plasticprobleem is water naar de zee dragen. Succesvol herstel en beheer moet hand in hand gaan met een duurzaam afvalbeleid."

Het onderzoek van Cecile van Bijsterveldt is gepubliceerd in het tijdschrift Science of The Total Evironment.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland