ECDIS eindelijk op de kaart | Maritiem Nederland
Nieuws
De onlangs opgeleverde 'Fensfjord' van Wagenborg vaart geheel papierloos met de UniMACS Blue Line.

ECDIS eindelijk op de kaart



Gerrit-Jan Hulsebos | woensdag 18 oktober 2006

Betaalbaarheid, verbeterde techniek, functionaliteit en wetgeving trekken een nieuwe groep gebruikers van elektronische zeekaarten over de streep.

Martin Bloem, directeur van Holland Marine Equipment en Fritz Conyn, voorzitter van Dutch Maritime Tradeboard, concludeerden het in nummer 5 van Maritiem Nederland al stellig: “Techniek is pas innovatief als zij ook verkocht wordt.” De elektronische zeekaart is wat dat betreft een succesnummer. Watersportend Nederland vaart tegenwoordig zonder problemen met GPS-ontvanger en laptop over nationale vaarwegen en wereldzeeën.

 

Voor de professionele gebruiker liggen de zaken gecompliceerder. Om met een volwaardig Electronic Chart Data & Information System (ECDIS), zonder de gebruikelijke scheepslading papieren zeekaarten, te mogen varen zijn de technologische en wettelijke eisen van een ander kaliber.

 

De eerste contouren van de elektronische zeekaart tekenden zich ruim twee decennia geleden af. Het zou echter tot eind jaren negentig duren voordat internationale overeenstemming was bereikt over wenselijke zaken als een softwarestandaard en prestatienormen. In combinatie met de voortschrijdende technologie kon de ontwikkeling van ECDIS toen pas behoorlijk op gang komen.

 

Het varen met volledig geïntegreerde navigatiesystemen was, gezien het prijskaartje, tot voor kort vooral het exclusieve terrein van passagiers-, bagger-, offshore- en marinevaartuigen. Vooral de laatste twee jaar vertoont de animo voor paperless navigatie in het segment van multi-purpose- en shortseanieuwbouwprojecten echter een exponentiële groei.

Hausse
Onze eigen reders en scheepsbouw doen goed mee aan deze hausse. Het Iers-Nederlandse Arklow Shipping bouwt momenteel zes schepen van 3.000 dwt op de Murueta-werf in Spanje, met een gecertificeerde, geïntegreerde brugopstelling van Sperry Marine. ”Deze opstelling is identiek aan de geïntegreerde bruggen die Sperry Marine levert voor de huidige nieuwbouwprojecten van Arklow bij scheepsbouwer Barkmeijer Stroobos. Het systeem is dubbel uitgevoerd en voldoet aan alle eisen om, behoudens minimale backup van conventionele zeekaarten, geheel papierloos te varen,” aldus Simon Kort, Nautisch manager van Arklow Shipping.

 

Een toonaangevende rol van Nederlandse makelij is weggelegd voor Imtech. Dit bedrijf heeft met de UniMACS Blue Line, winnaar van de Maritime Innovation Award 2004, een succesvol geïntegreerd brugconcept ontworpen dat binnen bereik komt van een nieuwe doelgroep reders. “De Blue line is een vereenvoudigde productgroep, voorzien van alle (wettelijke) functionaliteiten, die bovenal betaalbaar is,” verklaart Marjan Onrust, manager Ship Operation Systems. De verkoopcijfers bevestigen dit. Naast de gebruikelijke projecten in het complexe marktsegment van offshore, jachtbouw en defensie ontvangt Imtech opvallend veel orders uit de reguliere koopvaardij. Naast enkele bouwnummers bij Ferus Smit en Scheepswerf Peters in Kampen zijn het vooral Wagenborg en JR Shipping die de teller doen oplopen. Zij boekten respectievelijk vier en zes complete systemen.

 

Sinds de marktintroductie van de Blue Line in 2004 zijn er ruim vijftig systemen verkocht. Productmanagers Leo Franke en Guido Lems waren vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling en hebben een duidelijke verklaring voor de toegenomen groei. Franke: ”De Blue Line bestaat uit een compositie van bestaande producten, de componenten liggen min of meer in de etalage.” Lems: “Alles is modulair opgebouwd. Radio Holland levert het sensorenpakket (GPS, echolood, snelheidslog enz.) en een wereldwijd servicenetwerk. Het totaalpakket is daarmee zeer prijsconcurrerend in het voor ons nieuwe segment van werk- en shortseaschepen.”

Wildgroei
Afgezien van technologische ontwikkelingen was het vooral het ontbreken van een wettelijk kader, waardoor een echte doorbraak van ECDIS-systemen slecht van de grond kwam. Een eerste IMO-resolutie met uniforme ECDIS-prestatienormen zag reeds in 1995 het licht. En toen bleef het even stil. In het jarenlange vacuüm van marktonzekerheid dat volgde, sprongen diverse (private) hydrografische partijen. Hopend op het bereiken van kritische massa, ontwikkelden vele een eigen standaard. Als gevolg daarvan ontstond een wildgroei aan niet-officiële kaartsystemen, waarvan de meeste slechts gebruikt mogen worden als navigatiehulpmiddel.

 

Het duurde tot 2002 voordat een nieuw hoofdstuk V van het SOLAS-verdrag in werking trad, met daarin de eisen rond het gebruik van ECDIS als primair navigatiemiddel. De criteria waaraan de installatie moet voldoen zijn nauwgezet omschreven. Verder is het gebruik van de elektronische kaart uiteengezet. ENC’s (Electronic Navigational Chart), uitgegeven door een erkende hydrografische autoriteit, zijn toegestaan als vervanger van papieren zeekaarten. Als backup is een tweede ECDIS vereist. Voor gebieden zonder ENC-dekking dient men te navigeren op Raster Navigational Charts (RNC’s), mits eveneens gedekt door een folio met papieren zeekaarten. De vlaggenstaat kan hierin nadere eisen formuleren.

 

De Nederlandse Inspectie Verkeer en Waterstaat stelt zich progressief op. Men vindt de papieren zeekaart zelfs geheel overbodig, gezien dit ‘dual fuel’'-principe, tenzij het vaargebied door geen van beide elektronische varianten is gedekt.

 

Lems bevestigt de constructieve houding van IVW. “Zowel rederij, eindgebruiker als IVW zijn nauw betrokken geweest bij de acceptatie van het UniMACS Blue Line Geïntegreerd Brugsysteem, dat daarom aan alle regelgeving, veiligheidseisen en bedieningsgemak voldoet. In de standaardopstelling verkopen we het systeem met drie beeldschermen. Voor schepen van meer dan 3.000 GT zijn normaliter twee radars vereist, en indien voorzien van ECDIS, ook twee ECDIS-displays. Gezien de onderlinge uitwisselingsmogelijkheden vinden we dat we met een configuratie van drie schermen aan alle verplichtingen voldoen. IVW deelt die optiek en heeft die opstelling inmiddels geaccepteerd. Het systeem is daarmee compact gebleven en met recht een geïntegreerd concept.”

 

Voor Jan Reier Arends, directeur van JR Shipping was dit inderdaad een belangrijk voordeel. “Aan boord van de schepen is er inmiddels aardig wat gebruikerservaring opgedaan. De huidige vloot van JR is uitgerust met units van Transas. Imtechs concept voor de volgende generatie nieuwbouw sluit echter meer aan bij onze wensen: de hardware is kwalitatief goed, de drie multifunctionele displays zijn een verbetering en daarnaast levert Imtech nog een gedeelte van de technische installatie.”

Certificaat
Onbekend maakt onbemind. De positieve, maar vooral ook de kritische gebruiker van ECDIS-apparatuur heeft even de tijd nodig (gehad) om vertrouwd te raken met de apparatuur. Fabrikanten zijn uiteraard dankbare leveranciers van opleiding en training bij de door hen geleverde opstelling. Vooralsnog is het zo dat deelname door de koper of aspirant-gebruiker louter op basis van vrijwilligheid plaatsvindt. Dit is een actueel punt op de agenda van de IMO. Zij zien graag dat een bestaande IMO-modelcursus een verplicht karakter krijgt.

 

Er zijn al landen (waaronder Australië), waar voor het verkrijgen van een vaarbevoegdheidsbewijs een certificaat van een erkende ECDIS-cursus vereist is. Zover is het in Nederland nog niet, maar training heeft wel degelijk brede belangstelling van IVW. Lems: “Evenals tijdens de ontwikkelingsfase van apparatuur proberen we IVW te betrekken bij de gebruikerstraining. Zij zijn natuurlijk vooral geïnteresseerd in veiligheidsaspecten, zoals backup-faciliteiten, alarmering en de manier waarop men hiermee aan boord leert omgaan. Op Imtechs productielocatie in Rotterdam kunnen we op de brugsimulator uitgebreid op dit soort zaken ingaan. Ook in de reguliere cursussen signaleren we dat de meeste vragen betrekking hebben op het gebruik van ECDIS. De geïntegreerde radarfuncties weet men door gebruikerservaring intuïtief wel te vinden. Verder zie je dat een goede training de onzekerheid bij de kritische en soms sceptische gebruiker wegneemt.”

 

Overigens merkt Lems weinig van terughoudendheid bij reders als het gaat om aanvullende training. “De meeste klanten zijn zich bewust van de meerwaarde van een goede cursus.” Arends van JR Shipping bevestigt dat daar inderdaad niet moeilijk over wordt gedaan. “Er komt nu al met regelmaat iemand van Transas uit Duitsland om onze mensen op de huidige vloot te trainen”.

Monnikenklus
Een belangrijke succesfactor voor het toegenomen ECDIS-gebruik is de spectaculaire toename in het dekkingsgebied van ENC-kaarten. In tegenstelling tot de rasterkaart – in feite een gescande kopie van een traditionele papieren zeekaart – is de ENC een volledig nieuwe, gedigitaliseerde presentatie van kaartinformatie. Het converteren van het wereldwijde bestand aan papieren kaarten naar deze vectorkaarten is een monnikenklus. De vaart zit er momenteel flink in. De Admiralty Service van het United Kingdom Hydrographic Office wist in twee jaar tijd het aantal ENC-kaarten te verdubbelen.

 

Verder zijn de gebruiksvriendelijkheid van kaarten en overzichtelijkheid van hun leveranciers aanzienlijk verbeterd. Marktleiders IC-ENC en Primar & UKHO zaten regelmatig in elkaars kartografisch vaarwater. Voor een gebruiker met verschillende licenties konden installatie van de database en update van cd’s leiden tot tergende foutmeldingen. De onderlinge grenzen zijn intussen afgebakend en zulke kinderziektes zijn verholpen.

 

Als voorbeeld van verbeterde servicefaciliteiten wijst Franke van Imtech op de Admiralty ECDIS-service van UKHO. “Met één abonnement voor een vast jaarlijks bedrag is men wereldwijd verzekerd van automatische levering van ENC’s, rasterkaarten en updates, zodra deze beschikbaar zijn.” Dat de leveringen steeds minder afhankelijk zijn van soms gedateerde zendingen met cd-roms, bewijst kaartdistributeur Kelvin Hughes met de nieuwe service ChartCo. Adrian Pilbeam, Sales & Marketing Manager: “We zijn de eerste echte ‘direct to ship-service’ die met ChartCo de wekelijkse rasterkaart-updates rechtstreeks via een LAN-netwerk naar het ECDIS- systeem kan downloaden. Kelvin Hughes beantwoordt daarmee als marktleider in kaartdistributie aan de wensen van een groeiende groep ECDIS-gebruikers.”



Onofficiële kaartsystemen

Vectorkaarten
• C-Map CM93
• LiveChartB
• BlueChart
• Transas Tx-97
• Navionics Gold
• Navicarte

Rasterkaarten
• Maptech
• Mapmedia
• NDI
• Softchart

 

Electronic Navigational Chart (ENC)

Raster Navigational Chart

Enige officiële vectorkaart, toegestaan als primair navigatiemiddel.

 

Uitgegeven door erkende autoriteit.

 

Bestaat uit objecten en attributen.

 

Verzameling pixels, scan van papieren kaart.

 

Punten op de kaart bevatten ‘onderliggende’ informatie (bijv. waterdiepte, karakters van lichten, gevaarmarkering enz.).

 

Kaartgrenzen zichtbaar, conform papieren variant.

 

Genereert automatisch alarm.

 

Additionele informatie dient gebruiker zelf toe te voegen.

 

Beeld is binnen zekere grenzen onbeperkt te vergroten (zoomfunctie).

 

 

Zonder handmatige toevoeging van kaartobjecten geen alarminstellingen mogelijk.

 


 

ECDIS als kaartvervanger – prestatienormen

(schepen > 300 GT, onbeperkt vaargebied)

 

  • Volledige duplicering ECDIS.
  • Type goedgekeurd en onafhankelijk werkend.
  • Stroom- en noodstroomvoorziening volgens SOLAS-eisen, tijdelijke onafgebroken noodcapaciteit (UPS) van minimaal een half uur.
  • Alleen het gebruik van officiële ENC-vectorkaarten (S-57 format) en RNC-rasterkaarten van een erkende hydrografische autoriteit zijn toegestaan.
  • Verplichte updates volgens wekelijkse Notices to Mariners-intervallen (conform huidige papieren zeekaartenprocedure).
  • In vaargebieden, waarvoor geen officiële ENC’s beschikbaar zijn, maar wel officiële RNC’s, moeten deze worden gebruikt. In gebieden waar beide ontbreken, dienen bijgewerkte papieren kaarten aan boord te zijn.

 

Bron: IMO SLS.14/Circ 191 – Equivalent arrangement accepted under regulation I/5, nautical charts and publications, statement by the Government of the Netherlands

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland