Bijlboeg klieft golven | Maritiem Nederland
Nieuws
Het grote voordeel van bijlboegschepen is dat ze bij vrijwel elk weertype kunnen varen.

Bijlboeg klieft golven



Jan Spoelstra | woensdag 18 oktober 2006

Bijna alle snelle schepen hebben één nadeel: bij slecht weer kunnen ze niet uitvaren. Uitgebreid onderzoek leidde tot een slimme rompvorm: de bijlboeg.

Eind september heeft rederij Oceanteam uit Den Helder de schepen Axe-Bow 1 en 2 in de vaart genomen. Deze schepen, gebouwd door Damen Shipyards Group, zijn voorzien van een zogeheten bijlboeg. Anders dan de meeste snelle schepen, wijken ze op het eerste gezicht nauwelijks af van een conventioneel schip. Toch is er een groot verschil, want ze hebben een vlijmscherpe, verlengde rompvorm, die mede is ontwikkeld door Damen. Onderzoek is behalve aan de TU in Delft uitgevoerd in de testbassins van MARIN (Maritime Research Institute Netherlands). Ook de Koninklijke Marine en de Amerikaanse kustwacht zijn betrokken geweest bij de nieuwe boeg.

Uitrekken
De scherpe bijlboeg loopt naar achteren uit in een bredere V-vorm. De voorsteven snijdt door de golven en komt nauwelijks uit het water. Daardoor klapt hij niet terug op het water (slamming), een van de nadelen van klassiekere rompvormen, en de reden waarom geavanceerde modellen bij slecht weer de haven niet uit kunnen. De bijlboeg lost dit probleem op en is daarmee geschikt voor nagenoeg elk weertype. Slamming is oncomfortabel voor de bemanning en vormt al snel aanleiding tot gas terugnemen. Jaap Gelling, Product-directeur van productgroep High Speed and Naval Craft bij Damen Shipyards Group: “De meeste snelheidsreductie op ruige zee is in eerste instantie vrijwillig. Een schip kan wel een paar klappen hebben, maar uiteindelijk vaar je met veel slamming je schip en bemanning kapot.”

 

De bijlboeg is voortgekomen uit het Enlarged Ship Concept (ESC), een project dat ruim tien jaar geleden is gestart door ‘snellebotenspecialist’ Lex Keuning, universitair hoofddocent Scheepsbouwkunde en Maritieme Techniek bij TU Delft. De romp van een ESC-schip is in principe gelijk aan die van een conventioneel schip, alleen is hij als het ware uitgerekt. Aan de rest van het schip, zoals motoren, stuurhuis en computersystemen, is niets veranderd. Die onderdelen zijn veel bepalender voor de productiekosten dan de romp. Een verlenging van de scheepsromp met 50 procent levert bijvoorbeeld slechts 6 procent stijging van de productiekosten op.

 

Bij het uitrekken van een schip nemen dekoppervlak en volume van de romp toe, terwijl de boeg scherper wordt. Dat laatste zorgt voor een lagere weerstand in het water. Onder andere daarin ligt de winst die maakt dat het schip iets zuiniger en sneller kan varen, ook al telt het in de lengte meer meters. “De verminderde weerstand is zeker niet het grootste voordeel van ESC-schepen, waar het om gaat is de verhoogde inzetbaarheid,” benadrukt Gelling.

 

“Mensen reageren op extremen, niet op gemiddelden,” vervolgt Gellling. “Gemiddeld gezien beweegt een Enlarged Ship misschien een beetje meer mee met de golven, maar het zijn de extreme klappen die de kapitein of commandant doen besluiten om langzamer te gaan varen. Juist de extremen zijn minder bij een Enlarged Ship. De piekversnelling gaat met zo’n 50 procent omlaag, vergeleken bij de korte variant.”

 

Het Enlarged Ship Concept is ontwikkeld voor snelle zeeschepen. Voor het eerst is dit concept toegepast op de ‘Jaguar’, de ‘Panter’ en de ‘Poema’. Deze patrouilleboten, van het type Stan Patrol 4207, zijn met 42 meter lengte uitgerekte versies van de Damen Stan Patrol 2606. Vanaf 1999 zijn ze in de vaart voor de Kustwacht van de Nederlandse Antillen en Aruba. Inmiddels bewaken meer patrouilleboten van dit type de kustlijnen van landen als Vietnam, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika, Jamaica en ook Nederland. De maximumsnelheid ligt op 26 knopen.

Diepste punt
De bijlboeg is het vervolg op het Enlarged Ship Concept. Bij de ontwikkeling van deze rompvorm zijn de principes van het ESC nog verder doorgevoerd. Gelling: “Bij dit revolutionaire ontwerp hebben we de boeg verticaal geplaatst en de V-vorm van de boeg en de spanten is nog scherper dan bij het ESC-schip.” Opvallend is dat de boeg meteen het diepste punt van het schip vormt. Hierdoor kan hij bijna onmogelijk uit het water komen, iets wat de grote klappen die een schip bij slamming oploopt, met nog eens vijftig procent terugbrengt, vergeleken met een Enlarged Ship.

 

Ook de goede bestuurbaarheid is een voordeel van de bijlboeg, legt Gelling uit. “Bij een van de eerste proefvaarten was de kapitein vooral te spreken over het vaargedrag bij hoge snelheden.” Het ligt voor de hand om te denken dat een lange, scherpe boeg bij lage snelheden minder wendbaar is, maar dat blijkt mee te vallen. “Met de drie schroeven en de boegschroef kun je ook bij lage snelheid prima manoeuvreren,” benadrukt Gelling.
De bijlboeg is niet bruikbaar voor kleine boten. “Allereerst is het natuurlijk niet mogelijk om die op zee permanent met de boeg in het water te houden. Daarnaast moet je anders nadenken over de indeling van een schip. Gevoelsmatig zou ik zeggen dat een schip met bijlboeg niet efficiënt in te delen is wanneer het korter is dan 30 meter. Bovendien heeft de bijlboeg een aanzienlijke diepgang en is hij dus niet te gebruiken in ondiep water,” aldus Gelling.

 

Het eerste schip dat nu in de vaart is, de Axe-Bow 1, fungeert als een soort ‘waterbus’. Beide Axe-Bows zijn bedoeld voor personeelsvervoer van en naar boorplatforms bij Mexico. Damen is momenteel bezig met de bouw van twee grotere schepen, voor beperkte en snelle bevrachting, eveneens voor boorplatforms. Het stuurhuis op de 50 meter lange schepen komt nogal ver voor op de smalle boeg te staan, zodat er midden en achter op het schip ruimte is voor goederen.

 

“De bijlboeg is volgens mij ook prima te gebruiken voor schepen van rond de 100 meter,” zegt Gelling, gevraagd naar de toekomst van het ontwerp. “Maar er is een limiet aan de omvang van schepen waarop het concept is toe te passen. Vrachtschepen van 200 meter gaan relatief langzaam en hebben minder last van hoge golven. Deze zullen dus nauwelijks profiteren van de nieuwe boegvorm.” Evengoed ziet Gelling de toekomst positief in: “Voor snelle bevrachtingsvaartuigen, patrouilleboten en kleine passagiersschepen is de bijlboeg een revolutie.”

 

Damen Fast Crew Supplier 3307 Sea Axe

Lengte:                 33,57 m

Breedte:                 7,36 m

Diepgang:               3,30 m

Passagiers:           75

Motoren:                3 x Caterpillar, 820 kW p. st.      

Snelheid:                27,4 kn

Deklading:              40 t


 

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland