Techniek&Innovatie | Maritiem Nederland

Techniek & Innovatie

Vrachtschip zeilt dankzij staande vleugels

donderdag 21 januari 2021

Sinds een jaar prijken er voorop het vrachtschip MV Ankie van Jan van Dam Shipping twee vleugels die wat weg hebben van dikke, staande vliegtuigvleugels. Deze 10 m hoge aluminium ‘Ventifoil’ systemen vangen wind waardoor het schip een extra zetje krijgt en minder brandstof verbruikt.

Prijzen groene waterstof en aardgas kruipen naar elkaar

woensdag 20 januari 2021

Bij productie op industriële schaal is in 2030 een prijs van 2,19 euro per kg mogelijk. Doordat de warmte-intensieve industrie vanaf 2025 een steeds hogere CO2-heffing gaat betalen, komt de prijsequivalentie van fossiele brandstoffen en groene waterstof steeds dichterbij, blijkt uit een studie van ABN Amro. De prijs van groene waterstof moet tot 1,78 euro per kg dalen om concurrerend te zijn.

Kans voor grootschalige opslag van CO2

woensdag 20 januari 2021

Op de oceanen drijven enorme velden aan zeewier. Dit sargassum is goed voor 7 procent van de totale vastlegging van CO2 in de oceanen, maar het is ook een plaag voor de Caribische eilanden en de Oostkust van Mexico, waar het in grote hoeveelheden aanspoelt. Als het lukt om sargassum op een verantwoorde wijze om te zetten in een meer permanente koolstof-opslag, komt een belangrijke klimaatoplossing binnen bereik. “Uiteindelijk willen we toe naar oplossingen die goed zijn voor de Caribische ecosystemen, de eilandbewoners, de economie én het klimaat”, schrijft Eelco Leemans (Climate Cleanup).Op de oceanen drijven enorme velden aan zeewier. Dit sargassum is goed voor 7 procent van de totale vastlegging van CO2 in de oceanen, maar het is ook een plaag voor de Caribische eilanden en de Oostkust van Mexico, waar het in grote hoeveelheden aanspoelt. Als het lukt om sargassum op een verantwoorde wijze om te zetten in een meer permanente koolstof-opslag, komt een belangrijke klimaatoplossing binnen bereik. “Uiteindelijk willen we toe naar oplossingen die goed zijn voor de Caribische ecosystemen, de eilandbewoners, de economie én het klimaat”, schrijft Eelco Leemans (Climate Cleanup). Vanaf het moment dat klimaatverandering wereldwijd op de agenda is komen staan, speelt de vraag hoe je de concentratie CO2 in de atmosfeer binnen de perken kan houden. Wereldwijd worden afspraken gemaakt om emissies van broeikasgassen omlaag te brengen. Voor luchtvaart en de maritieme sector gelden aparte regimes met sectorbrede afspraken. Voor scheepvaart vallen deze afspraken onder auspiciën van de IMO. Het gaat dan vooral om reductie van emissies door verbeterde efficiëntie en lange termijn afspraken, zoals 50 procent CO2-reductie in 2050 ten opzichte van 2008. Wat in deze discussie onderbelicht blijft, is de rol van de oceanen bij klimaatverandering. Dat is een gemiste kans, want zonder oceanen geen scheepvaart. De maritieme sector zou zich meer betrokken moeten voelen bij het wel en wee van de oceanen; meer bewust zijn van de wisselwerking tussen oceanen en ons klimaat, en klimaatverandering in het algemeen. Een aansprekend voorbeeld hiervan is het woekeren van het sargassum zeewier in de Atlantische Oceaan rond de evenaar, een drijvend wier dat haar oorsprong heeft in de Sargassozee. Uitgestrekt zeewierveld Jaren geleden – in een tijdperk zonder smartphones of digitale media – voer ik als stuurman op een zeilschip met 30 dyslectische pubers over de Atlantische Oceaan. Ten Zuiden van Bermuda doemde plotseling een laag eiland op voor de boeg. Dat kon niet waar zijn, want nergens op de kaart was land te bekennen en de zeebodem moest hier minstens een paar duizend meter diep zijn… Het bleek een uitgestrekt veld sargassum zeewier te zijn. Hoe we onze uitstoot van broeikasgassen kunnen verminderen is erg belangrijk, maar de vraag hoe we CO2 uit de atmosfeer kunnen halen is minstens zo relevant: er is immers nu al te veel CO2 om ons heen. De stichting Climate Cleanup is opgericht om juist die vraag te beantwoorden en – samen met ondernemers en andere partijen – op basis van de wetenschap verzameld door Project Drawdown (drawdown.org) – juist de op de natuur gebaseerde oplossingen te gebruiken om CO2 af te vangen en vast te leggen. Het voorbeeld van bomen planten kennen we allemaal, maar andere planten en ecosystemen spelen ook een cruciale rol. In de Sargassozee vindt een natuurlijk proces plaats waarbij afgestorven zeewierresten afzinken en daarbij grote hoeveelheden koolstof op de diepe oceaanbodem opslaan. Volgens de Sargasso Sea Commission is sargassum goed voor 7 procent van de totale vastlegging van koolstof in de oceanen. Sinds 2011 is ten zuiden van de Sargassozee een enorm groei van sargassum ontstaan, als gevolg van door de mens veroorzaakte toenames van nutriënten via rivieren als de Amazone, hogere oceaantemperatuur en de hoeveelheid koolstof in de lucht. In een brede band, de zogenoemde Great Atlantic Sargassum Belt, drijft het sargassum zeewier met de heersende stromen naar het Westen. Het effect is dat een groot deel van dit wier in grote hoeveelheden aanspoelt op de stranden van Caribische eilanden en de Oostkust van Mexico. Daar veroorzaakt het problemen voor de lokale bevolking en toerisme doordat stranden onbegaanbaar worden, en gassen die vrijkomen bij rottingsprocessen. Echter, nog problematischer is de impact op kust-ecosystemen: dikke pakken sargassum verstikken zeeleven, koralen, zeegrasvelden en mangrovebossen. Allemaal ecosystemen die grote hoeveelheden CO2 opnemen en opslaan, en daarmee van groot belang zijn voor ons klimaat. Sargassum Cleanup project Eind 2019 heeft Climate Cleanup een consortium opgetuigd en via het Maritiem Innovatie Impuls Programma financiering verkregen om het Sargassum Cleanup project op te zetten (MIIP018). Samen met maritieme partijen (Van Oord, IHC, Damen, Port of Amsterdam, Aruba Ports Authority), onderzoekers (Portsmouth University, WUR) en natuurorganisaties (WNF, STINAPA, Nature Foundation St Maarten) is gewerkt aan onderzoek naar manieren om het probleem van sargassum op een constructieve wijze aan te pakken, met oog voor lokale belangen, ecosystemen, de koolstofkringloop en ook de financiële haalbaarheid. Als het lukt om sargassum op een verantwoorde wijze om te zetten in een meer permanente koolstof-opslag, lossen we daarmee economische en ecologische problemen op, en dragen we tevens een heel belangrijke klimaatoplossing aan. Ons project bestond uit de volgende onderdelen: • scan van mogelijke maritieme methoden en technieken; • monitoring en voorspellende technieken, en gebruik van satellietdata; • onderzoek naar koolstofbalans, met name rond de optie om sargassum af te zinken; • onderzoek naar de ecologische aspecten; • veldonderzoek op Sint-Maarten; • verwerking van verzameld sargassum. Satellietdata en kennis van zeestromen vormen een essentieel onderdeel in de aanpak van drijvend sargassum. In het zomerseizoen komt het wier tot bloei en spoelt het aan, maar het is lastig te voorspellen hoeveel en wanneer en waar precies. Het kan zomaar gebeuren dat in een bepaald jaar één eiland grote hoeveelheden wier te verstouwen krijgt, terwijl andere gevrijwaard blijven. Data van satellieten over de verspreiding van sargassum ten oosten van de Cariben, gekoppeld aan stromingsgegevens kunnen enorm helpen bij het voorkomen van aanspoelen en het vermijden van opruimacties. Verzamelen op zee Sinds de toestroom van sargassum hebben overheden innovatieve bedrijven gevraagd om met oplossingen te komen. In eerste instantie werd het wier vooral van de stranden opgehaald, met handkracht of machines. Gebleken is dat er grote nadelen aan deze methoden kleven: het wier wordt vermengd met zand en een diversiteit aan aanspoelsels en is daardoor onbruikbaar voor toepassingen. Bovendien leidt deze manier van opruimen en afvoer tot kusterosie en vernieling van de ecologie op en nabij stranden – dit beschadigt bijvoorbeeld de nesten van zeeschildpadden. Daarom moet vooral gekeken worden naar de mogelijkheid om sargassum op zee te verzamelen. Grosso modo zijn er twee kansrijke opties: 1. Tegenhouden c.q. verzamelen van sargassum met drijvende schermen ofwel booms. Tegen grote hoeveelheden zijn de standaard olieschermen echter niet bestand. Om die reden worden specifieke schermen ontwikkeld, die wel water doorlaten maar geen wier. 2. Vaartuigen waarmee wier van het zeeoppervlak kan worden opgevist, bijvoorbeeld via een transportband. Goed voor economie en klimaat De tweede optie kwam op tafel tijdens een workshop die Climate Cleanup samen met Van Oord organiseerde op 30 oktober 2020. Gepland als live workshop, moesten we door corona uitwijken naar een online variant. Met een aantal bedrijven (naast Van Oord ook Aruba Ports Authority, Royal IHC en Damen Shipyards) is tijdens de workshop gewerkt aan de concretisering van verschillende business cases. De centrale conclusie is dat we gebruik moeten maken van schermen in combinatie met multifunctionele vaartuigen voor het verzamelen van sargassum. Vervolgens kun je het verzamelde wier óf gecontroleerd naar de diepzee afzinken als CO2-opslag óf inzetten als grondstof voor biobrandstof of andere producten, zoals papier of bouwmateriaal. Uiteindelijk willen we toe naar oplossingen die goed zijn voor de Caribische ecosystemen, de eilandbewoners, de economie én het klimaat. KADER Meer onderzoek naar sargassum In september was het team van Climate Cleanup op Sint Maarten om sargassum te oogsten, te drogen en lokaal experimenten te doen voor nader onderzoek. In een week tijd werd, geholpen door het team van Nature Foundation Sint Maarten, ruim 1500 kg sargassum verzameld, gedroogd en verpakt naar Nederlands gestuurd. Er zijn experimenten gedaan om het effect van aanspoelend sargassum te onderzoeken en is gebleken dat zuurstofgehalte en de zuurgraad van het water sterk beïnvloed worden en hiermee de kust-ecosystemen beschadigd worden. In Wageningen is onderzoek gedaan naar de samenstelling en de calorische waarde van het zeewier voor gebruik als biogas en compost. Dit voorjaar gaan we samen met TNO nog onderzoek doen naar sargassum als feed stock voor biogas naast andere afvalstromen zoals voedselafval, onder condities van superkritische watervergassing.

Bedrijven vragen 2 miljard subsidie voor project Porthos

vrijdag 15 januari 2021

Air Liquide, Air Products, ExxonMobil en Shell hebben ingeschreven voor 2 miljard euro uit de SDE++-regeling voor de komende vijftien jaar. Dit voorjaar wordt de toekenning van de subsidie verwacht. Hiermee ligt project Porthos op koers om vanaf 2024 jaarlijks 2,5 miljoen ton CO2 van de industrie op te slaan in lege gasvelden onder de Noordzee.

Geertman kiest voor digitalisering mét vakmanschap

donderdag 7 januari 2021

Scheepswerf Geertman begint dit jaar met digitalisering, maar dit gaat hand in hand met ambacht en vakmanschap. Voor het schrijven van uren, boeken van materialen en plannen van klussen en projecten maakt Geertman gebruik van Floor2Plan. Het voordeel is dat er zicht is op de gemaakte uren en gebruikte materialen per klus en dat het dubbele werk van de papieren lijstjes tot het verleden behoort.

Floorganise in procesinnovatie voor marinewerven in VS

donderdag 7 januari 2021

De Nederlandse scale-up Floorganise gaat in 2021 drie Amerikaanse marinewerven ondersteunen met digitale innovatie om productie-logistieke planning en beheersing te vereenvoudigen. Het project wordt uitgevoerd samen met Shipconstructor USA, een leverancier van engineeringsoftware voor de scheepsbouw met een groot marktaandeel in de VS.

Vopak wil aanhaken bij walstroomproject Rozenburg

woensdag 6 januari 2021

Dankzij de walstroominstallatie op Landtong Rozenburg kunnen schepen van Heerema hun dieselgeneratoren uitzetten en overschakelen op stroom van windturbines. Over enkele maanden wordt de installatie in gebruik genomen. Ook het nabijgelegen Vopak Europoort heeft interesse in het gebruik van walstroom. Eneco en het Havenbedrijf Rotterdam, verenigd in Rotterdam Shore Power BV, onderzoeken of dit haalbaar is.

Laser-sonar observeert door lucht en water

vrijdag 1 januari 2021

De bodems van de oceanen zijn bezaaid met scheepswrakken, eeuwenoude schatten, vliegtuigen en andere verloren voorwerpen. Sonar – apparatuur die weerkaatste geluidsgolven oppikt – biedt de beste manier om deze objecten op te sporen. Zo zette Fugro in maart 2014 zeer geavanceerde deep-tow sonar in om de Indische Oceaan af te speuren naar de Malaysia Airlines Flight 370. Het mocht niet baten, de overblijfselen van het verdwenen vliegtuig zijn nog steeds niet gevonden.

Digitale kiellegging nieuwe reddingboot KNRM

woensdag 23 december 2020

In coronatijd, met strikte beperkingen, is het niet eenvoudig een ceremoniële kiellegging van een nieuwe reddingboot te organiseren. De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) vond een digitale oplossing. Op de scheepswerf Jachtbouw Folmer in Rijs (Friesland) werd op 19 december de kiel gelegd voor de reddingboot ‘Riet en Jan van Wijk’.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland