Platform voor het gehele maritieme cluster
Techniek&Innovatie
Een schaalmodel van het bovendek van het superjacht bij Royal Van Lent dat in composiet wordt uitgevoerd.

Composieten in opmars in de megajachtbouw


Volwaardig alternatief voor staal en aluminium

Mischa Brendel | woensdag 13 november 2019
Jachtbouw & Watersport

Geen staal of aluminium, maar koolstofvezelcomposiet. Dat is waar superjachtbouwer Royal van Lent voor koos voor de bovenbouw van een nieuw megajacht. Het schakelde hiervoor VABO Composites in, dat de engineering, mallenbouw, productie en installatie van deze bovenbouw voor zijn rekening neemt.

Zijn bedrijf werkt met polyester, epoxyhars, carbonvezel en glasvezel, vertelt Arnold Vaandrager, medeoprichter en directeur van VABO Composites. “Het hangt ervan af wat je ermee wilt bereiken.” Bij de jachtbouw is gewichtsbesparing de belangrijkste reden waarom er voor composiet wordt gekozen. Het gewicht is immers van grote invloed op het ontwerp, wat in de jachtenbouw veelal het belangrijkste onderdeel van de ontwikkeling van een schip is.

Vaandrager: “In de jachtbouw heb je de zwaarste onderhandelingen met de ontwerper.” In het geval van Royal Van Lent bleken staal en aluminium niet mogelijk voor de uitvoering van het bovendek: dit zou dan topzwaar worden. De opdracht in die zin was voor VABO Composites dan ook simpel genoeg: voer het ontwerp van het bovendek uit met een gewichtsbesparing van 10 tot 20 ton.

De superjachtbouwer heeft eerder grotere projecten uit laten voeren door VABO Composites en kwam daarom ook dit keer uit bij de composietbouwer uit Emmeloord. Vaandrager: “En er zijn ook niet zoveel partijen die dit kunnen, de berekeningen uitvoeren en de engineering doen. Er zijn maar een paar bedrijven in Europa die dit zo kunnen verwezenlijken.”

Laatste redmiddel

Gezien de enorme gewichtsreductie die composieten in de scheepsbouw kunnen opleveren, lijkt het een gegeven dat het materiaal populair is in deze sector. Toch is dat niet het geval, aldus Vaandrager. “Composiet wordt door velen nog gezien als laatste redmiddel: als het niet met staal of aluminium kan, dan maar met composiet.” Dat is een van de redenen dat het nog relatief duur is. “Nu moeten wij kijken naar het ontwerp en dit dan in composiet uitvoeren”, legt Vaandrager uit. “Als ze nu naar ons toekomen terwijl er nog gewerkt wordt aan het ontwerp, dan is er veel meer mogelijk. En de uitvoering kan dan ook veel kostenefficiënter.”

Niet topzwaar

Dat het technisch allemaal prima mogelijk is, bewijst de opdracht van Royal Van Lent wel: de bovenbouw die de superjachtbouwer bij VABO bestelt, bestaat uit een canopy en zonnedek met een totale oppervlakte van 800 vierkante meter. Het immense bovendek van composietmateriaal voorkomt dat het superjacht topzwaar wordt; bij het gebruik van staal of aluminium was dit wel gebeurd.

‘Als jachtbouwers ons benaderen terwijl er nog gewerkt wordt aan het ontwerp, is er veel meer mogelijk’

Ook de deuren in het bovendek zijn van composiet: geen sinecure. Want hiervoor moet VABO zelf aantonen dat de deuren voldoen aan de nodige veiligheidseisen. Vaandrager: “Je kunt niet zomaar zeggen ‘we voldoen aan de regels’, want de deuren zijn niet van staal en dus niet als dusdanig gecertificeerd. We moeten dus constant zelf bewijzen dat het allemaal kan en veilig is.”

Zo test het bedrijf alle deuren en luiken van composiet bij het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), dat ook veel met composieten werkt, onder aanwezigheid van klassenbureaus. Hierdoor maakt VABO veel testkosten. Er zit dan ook een stuk overtuiging in het materiaal achter, vertelt Vaandrager: “De consensus is toch wel dat dit materiaal zal doorzetten in de maritieme sector. En op den duur ook wel in andere sectoren, want de maritieme sector is in veel opzichten verder vooruit dan andere industrieën.”

Het grote voordeel voor de commerciële vaart zit hem overduidelijk in de gewichtsreductie. Zo weegt een deur van aluminium – die al een stuk lichter dan zijn stalen tegenhanger is – zo’n 100 kilogram; een exemplaar van composiet weegt minder dan de helft hiervan.

Begonnen als kanobouwer

VABO begon in 2001 als kanobouwer. Vaandrager: “Maarten Bos en ik begonnen samen het bedrijf en we gingen kano’s bouwen. Maar al snel bleek daar best lastig geld in te verdienen. We kwamen vervolgens in de visserijwereld terecht, waar we de binnenzijde van het visruim bekleedden met een polyesterlaag. Daarmee bespaarden de vissers flink aan schilderwerk.” Dat werk deden Vaandrager en Bos – VABO is een samentrekking van de eerste letters van hun achternamen – met veel succes: het overgrote deel van de visserijwerven behoorde tot hun klantenkring.

Rond 2006 liep het werk echter wat terug en de renovaties aan de visserijschepen alleen waren niet voldoende voor VABO om te blijven bestaan. Vaandrager: “We hebben toen ook een product voor de wellness-sector ontwikkeld en mijn compagnon geloofde daar niet meer in. Ik heb Maarten toen in 2007 uitgekocht. Wel spannend, want met het bedrijf stonden we toen op een kruispunt met nieuwe ontwikkelingen en investeringen, maar verder zonder werk.”

Jacuzzi’s

Het bedrijf bouwde langzaam aan de weg en stukje bij beetje kwamen er opdrachten binnen voor megajachten, waaronder voor jacuzzi’s op deze luxevaartuigen. VABO trok nieuwe mensen aan en richtte zich op nieuwe disciplines, om zich in deze nieuwe producten te kunnen specialiseren. In 2011 verhuisde het bedrijf naar zijn huidige locatie in Emmeloord en stap voor stap timmerde het verder aan de weg. In 2015 besloot Vaandrager dat het bedrijf genoeg bestaansrecht had verworven om te investeren in schaalbaarheid. Het focuste zich op twee producten: composiet laadschoppen voor shovels en composiet luiken en deuren voor jachten en schepen. Uiteindelijk werd besloten alleen dit laatste product door te zetten, samen met de jacuzzi’s voor de megajachten.

‘Als leverancier voor de jachtbouw heb je qua budget wat meer de ruimte’

De omzet is inmiddels vier tot vijf keer zo groot als in 2016 en VABO heeft nieuwe investeringen gedaan. Inmiddels staan er twee robots op de werkvloer. Volgens Vaandrager hoeven medewerkers echter niet te vrezen voor hun baan. “Sterker nog: we hebben nu iemand aangenomen voor de baan van robot operator.” De insteek is om de robots uiteindelijk multidisciplinair in te zetten, zegt Vaandrager. “Snijden, printen met verschillende koppen, dan kun je er veel meer mee dan met een CNC-machine.” Computer Numerical Control-machines worden momenteel veel gebruikt voor het snel en nauwkeurig maken van delen uit bijvoorbeeld composietplaten. VABO wil echter investeren in de toekomst en zet daarom al in op het gebruik van robots.

 Commerciële vaart

Hoewel VABO zich vooralsnog blijft richten op composiet producten voor de megajachtbouw, denkt Vaandrager wel dat zijn bedrijf ook bijdraagt aan de ontwikkelingen in de commerciële vaart. “Met de jachtbouw heb je qua budget wat meer de ruimte. Je kunt daarmee bewijzen dat je op industrieel niveau kunt leveren en aantonen dat het technisch mogelijk is.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland