Strandsuppletie op biobrandstof | Maritiem Nederland
Techniek&Innovatie
In opdracht van de Vlaamse Overheid werd 500.000 kubieke meter zand op het strand van Raversijde aangebracht.

Stel niet uit tot morgen, wat je vandaag al kunt doen


Strandsuppletie op biobrandstof



Jan Spoelstra | maandag 15 maart 2021
Baggeren

Een wereldprimeur voor de Vlaamse kust. Jan De Nul Group voerde er strandsuppleties uit met 90 procent CO2-uitstootreductie. Daar zorgde drop-in biobrandstof en een aanbesteding met focus op duurzaamheid voor.

Een Jan De Nul medewerker had laatst zijn handtekening onderaan e-mails veranderd van een schip, naar een schip met een groen rookwolkje, vertelt Bart Praet, hoofd baggerwerken Benelux bij Jan De Nul. Wanneer baggerschepen plots meer vermogen vragen en de motoren snel meer koppel moeten leveren, is het een bekend fenomeen dat de verbranding van koolwaterstoffen niet optimaal verloopt en er een dikke rookpluim uit de machinekamer ontsnapt. Voor de Jan De Nul schepen voor de Vlaamse kust is dat verleden tijd. “Die rookwolk is bij ons echt verdwenen, voornamelijk dankzij effectieve fijnstoffilters en katalysatoren. De mensen aan boord zijn er fier op dat hun schip op biobrandstof vaart en we dit project volledig duurzaam uit kunnen voeren.”

Van hopper tot tijdelijke kantoren

We spreken Bart Praet nadat Jan De Nul succesvol de eerste bijna volledig duurzame strandsuppleties ter wereld heeft afgerond. In opdracht van de Vlaamse Overheid en agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK), werd 500.000 kubieke meter zand op het strand van Raversijde aangebracht. Een sleephopperzuiger draaide volledig op biobrandstof en de rookgassen van de machines op het strand werden gefilterd met filtersystemen.

“Agentschap MDK gaf ons de kans om de industrie te tonen dat baggerwerken veel duurzamer uitgevoerd kunnen worden. En daar zijn we best fier op”, zegt Praet. “Als je alle technologische mogelijkheden die er vandaag zijn aanwendt, kom je al een heel eind op het transitiepad naar 2030. We hopen dat andere overheden hier een voorbeeld aan nemen en maximaal zullen inzetten op aanbestedingen met voldoende gunningsvoordeel voor duurzame oplossingen. Waarom zou je wachten tot morgen met wat er nu technologisch al mogelijk is?”

Voor de baggerwerken in Raversijde zette Jan De Nul de sleephopperzuiger ‘Pedro Álvares Cabral’ (14.000 m3) in. Voor de grondwerken op het strand mobiliseerde Jan De Nul de meest geavanceerde bulldozers en graafmachines, allemaal voorzien van uitlaatgasfiltersystemen. En het projectmanagementteam ter plaatse beschikte over de nieuwste generatie van tijdelijke kantoren, voorzien van goed isolerende materialen en een warmtepomp. Volgens Jan De Nul reduceert de CO2-uitstoot van het baggeren met 90 procent en de NOx-uitstoot en energieverbruik in de kantoren met 80 procent.

Biobrandstof

“Wekelijks zijn er webinars over verduurzaming in de maritieme sector en hoe we de sector kunnen decarboniseren. Maar het vraagstuk is niet zo ingewikkeld als je zou denken”, zegt Michel Deruyck, hoofd Energiecel bij Jan De Nul. “Je kunt kiezen voor groene elektronen of groene moleculen.” Groene elektronen in batterijen zijn voor de schepen waar Jan De Nul mee vaart voorlopig niet haalbaar, want accu’s zijn te zwaar en duur voor de vermogens die van baggerschepen worden gevergd.

Wij zien al op korte termijn mogelijkheden om waterbouwprojecten volledig duurzaam uit te voeren’

“Maar als het gaat om groene moleculen zien wij op korte termijn al goede mogelijkheden om waterbouwprojecten volledig duurzaam uit te voeren”, vervolgt Deruyck. “Je kunt groene moleculen aanmaken in chemische processen met groene waterstof als een van de bouwstenen, daar geloven wij echt in. Denk bijvoorbeeld aan methanol uit CO2 en waterstof, of langere koolwaterstoffen die via een Fischer-Tropps proces zijn verkregen. Bio- of synthetische LNG zou kunnen, maar wij zijn heel sceptisch over de ongebruikte boil-off uit de bunkers en over het methaanslip uit de uitlaat. Onverbrand methaan is immers een zeer sterk broeikasgas.”

Michel Deruyck: 'Als het gaat om groene moleculen zien wij op korte termijn al goede mogelijkheden voor duurzaam uitgevoerde waterbouwprojecten.' (foto: Jan De Nul). Tekst gaat verder onder de foto.

We spreken de heren Deruyck en Praet vier dagen nadat Shell het nieuws naar buiten bracht dat KLM recent een vliegtuig deels op synthetische kerosine van Amsterdam naar Madrid liet vliegen. “Maar synthetische brandstoffen bevinden zich nog in een heel vroeg stadium van de ontwikkeling, het is praktisch niet beschikbaar om te bunkeren. De processen moeten geoptimaliseerd en opgeschaald worden.”

Dan blijven biomoleculen over, en gezien de motoren in moderne sleephopperzuigers ligt drop-in biodiesel dan voor de hand. Jan De Nul valt bij het inzetten van biodiesel terug op de renewable energy directive 2 richtlijn van de EU. “De Europese Commissie heeft goed nagedacht over de oorsprong van de biodiesel die wij gebruiken. Maar, de herkomst van biobrandstof is wel een belangrijk thema om in de gaten te houden. Er is maar een beperkte hoeveelheid verantwoorde biomassa beschikbaar, dat maakt dat dit niet de ultieme oplossing is voor de gehele maritieme sector.”

Andere mindset

Omdat een relatief grote hopperzuiger de strandsuppleties uitvoerde, bespaart de baggeraar extra brandstof door minder vaak op en neer te hoeven varen. Maar dat was volgens Praet nog wel een uitdaging. “Net als aan de noordzijde van Texel liggen er hier veel zandbanken voor de kust. Daar moeten we tussendoor steken bij hoogwater voor we kunnen lossen.”

Het wachten op hoogwater brengt nog een volgend duurzaamheidsaspect met zich mee. Vroeger zou een schip vol doorstomen richting de losplaats, een paar uur voor anker gaan en vervolgens het zand aanbrengen. Er heerst nu een andere mindset aan boord. Praet: “Nu is het gangbaar dat de bemanning zo rustig mogelijk vaart en just-in-time arriveert. Ook dat scheelt weer brandstof.”

Volgens Deruyck en Praet is het in deze tijden cruciaal dat overheden de daad bij het woord voegen als het gaat om bijvoorbeeld de Europese Green Deal en intentieverklaringen op het gebied van duurzaamheid. De manier waarop de Vlaamse overheid de strandsuppleties aanbesteedde, maar ook de CO2-prestatieladder van Rijkswaterstaat, zijn daar goede voorbeelden van. Praet: “We zien het echter nog vaak mis gaan. Recent op Vlieland en Schouwen zijn suppleties gegund aan een partij die vaart met grotendeels conventionele brandstof, die het goedkoopste inschreef. Dat zijn gemiste kansen.”

Net als aan de Noordzijde van Texel liggen bij Ravesijde veel zandbanken voor de kust (foto: Jan De Nul). Tekst gaat verder onder de foto.

 

Zand windmolen

Via het programma ‘Innovaties in de Kustlijnzorg’ wil Rijkswaterstaat de strandsuppleties in Nederland uiteindelijk volledig duurzaam uitvoeren. Het gaat dan om 12 miljoen kubieke meter zand per jaar. Jan De Nul haakt ook als een van de marktpartijen aan. Wat is hier de stip op de horizon? Praet: “Je zou aan een concept kunnen denken met groene elektronen in plaats van moleculen. Bijvoorbeeld door meer stationaire elektrische baggerinstallaties op zee aan te sluiten op de grote offshore windparken. Vervolgens kun je op strategische plekken het zand opspuiten en volop gebruik maken van de vloedstroom om het zand te verdelen. Maar dit is nog verre toekomstmuziek.”

‘Je zou meer stationaire elektrische baggerinstallaties op zee aan te sluiten op de grote offshore windparken’

Jan De Nul was ook betrokken bij de renovatie van de Prins Hendrik Zeedijk op Texel. Praet: “Het informatiecentrum dat we daar aan de fietsdijk hadden staan, hebben we omgebouwd na afloop van deze klus. Nu staat het infocentrum op de zeedijk van Knokke en geven we er wetenschappelijke uitleg over strandsuppleties en presenteren we onze visie op duurzaamheid. Vanaf het dak kijken mensen uit over de werken. Vervolgens leiden de hesjes en helmen die we dragen ertoe dat de mensen op het strand ons aanspreken. Het werkt als een magneet. We zien dat de jongere medewerkers trots zijn op hun werk en dat het mogelijk is om in deze grofstoffelijke business toch de CO2-uitstoot fors omlaag te brengen.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland