Techniek&Innovatie

Inzet Defensie Duikgroep in binnenwater


Momenten van rust zijn spaarzaam

Menno Steketee | woensdag 15 mei 2013
Marine

De Koninklijke Marine heeft ontegenzeggelijk een zilt imago. De schepen bevaren de zeven zeeën, het Korps Mariniers heeft zelfs het motto Qua Patet Orbis: zo wijd de wereld strekt. En toch is het zicht op grijze schepen op de Nederlandse binnenwateren geen uitzondering: ook daar ligt voor de vloot een aanzienlijk aantal taken, vooral voor de Defensie Duikgroep.

Het duikvaartuig ‘Nautilus’ ligt dan wel in Den Helder aan de kade, maar een stormacht ige wind blaast schuim op de koppen in de haven van Den Helder. De thuisbasis van de Koninklijke Marine is gebouwd om beschutting te geven voor de heersende windrichting vanuit het zuidwesten. Niet vanuit het noordoosten, zoals nu. “Maak je toch nog wat deining mee”, zegt overste Bart Visser van het onderdeel, terwijl we de loopplank oplopen.

Paraat

De Nautilus is het schip van de wacht, paraat: het bijna 28 meter lange vaartuig van meer dan 220 ton kan ieder moment bericht krijgen om met een duikteam van 32 man uit te varen om ergens de helpende hand te bieden. De aangeschoven schipper John van de Nieuwendijk en zijn bemanning van acht koppen maken deel uit van dat duikteam: “Wij kunnen met het schip manoeuvreren, afmeren én onze duikpakken aantrekken.” Dat is wel zo efficiënt.

‘Je kunt op je vingers natellen dat als Rotterdam moet sluiten, dat voor Nederland een prijzige aangelegenheid is’ 

Het takenpakket van de Defensie Duikgroep is zeer gevarieerd, legt Visser uit bij de koffie in het officiersverblijf. En daarin schuilt ook de reden dat je de grijze boten van de Duikgroep overal in Nederland kunt aantreffen, van de Friese meren en de Grevelingen, tot het Amsterdamse IJ en de Brabantse kanalen. Een van de hoofdtaken is waakzaamheid tegen terreurdreiging, bijvoorbeeld van onderwater verstopte geïmproviseerde explosieven, IED’s. “We hebben met de Duikgroep sinds enige jaren de opdracht om binnen 48 uur bescherming aan twee havens te kunnen leveren.” Een van de vaartuigen moet zelfs binnen vier uur kunnen uitvaren. “Je kunt op je vingers natellen dat als Rotterdam moet sluiten, dat voor Nederland een prijzige aangelegenheid is. Dat moet dus zo snel mogelijk worden opgelost.” Het openhouden van de Nederlandse havens door het controleren en desnoods ruimen van springladingen, is een afgeleide van de puur militaire taken van de Duikgroep: de ‘very shallow water’-missies.

Kikkers

Een aantal van de tweehonderd duikers van de eenheid is opgeleid om op VSW-missie mee te gaan met marinecommando’s, de ‘kikkers’, bijvoorbeeld om vijandelijke kusten te verkennen met het oog op amfibische operaties. “Zij kunnen bijvoorbeeld vanuit een onderzeeboot naar een strand zwemmen om daar, desnoods in de branding, obstakels weg te halen, maar ook kunnen ze de gradiënt van het strand bepalen.”

Later, bij een rondleiding op het Helderse hoofdkwartier van de Duikgroep, laat Visser het oefenmateriaal zien dat de duikers vertrouwd moet maken met de diversiteit aan bommen, torpedo’s en granaten die ze bij opruimwerkzaamheden op de Noordzee kunnen tegenkomen. Het ruimen en bergen van mijnen en IED’s is een complexe taak, waarvoor dus een hoog niveau van training en kennis is vereist. Het is die expertise waarom organisaties zoals de brandweer, politie, maar ook het ministerie van Justitie de hulp van de Duikgroep frequent inroepen. “Vroeger”, zegt Visser, “waren we allemaal bij wijze van spreken Rambo’s die alles konden, maar nu is iedereen in verschillende taken gespecialiseerd.”

Klussen

Visser heeft een hele reeks voorbeelden paraat van gevallen waarbij overheidsdiensten hulp zochten bij de Duikgroep. Zo was er vorig jaar een opmerkelijk incident met een kolenschip in Amsterdam, dat zonk op 15 meter diep, volstrekt duister water. De duikers van de brandweer riepen de hulp in van de defensieduikers die de schipper wisten te bergen. De afgelopen maanden zochten duikers in Lelystad en Amsterdam naar wapens die criminelen op de vlucht hadden geloosd, naar een vermiste duiker op de Grevelingen en naar een jeugdige schaatser die onder het ijs was verdwenen. Ook lag een duikvaartuig een tijd op een locatie in het IJsselmeer waar zeventig jaar terug een Duitse Messerschmitt jager was neergestort.

Visser: “Er gaat geen dag voorbij zonder dat wij in het land een paar van dergelijke klussen hebben.” En dat staat nog los van de reguliere werkzaamheden zoals onderwater reparaties aan de oppervlakteschepen en onderzeeboten van de marine en de gigantische klus van het ruimen van oude vliegtuigbommen uit de Tweede Wereldoorlog waarvan het op de Noordzee nog wemelt.

Dat verklaart ook waarom de duikvaartuigen tweehonderd vaardagen hebben. Per schip, wel te verstaan. En dat betekent overigens niet dat de duikteams zich altijd per boot verplaatsen. Er zijn ook speciale auto’s voorzien van zwaailicht die de duikers naar de plek kunnen brengen waar ze hulp moeten verlenen.

Opleiding

En dan is er natuurlijk nog de scholingstaak van de Duikgroep. Visser: “We hebben per jaar gemiddeld 350 cursisten voor de duikopleiding. En, dat kun je zelf uitrekenen, die halen het niet allemaal.” De kandidaten zijn afkomstig van alle strijdmachtdelen, zelfs van de luchtmacht. “Zij moeten bijvoorbeeld vliegers van neergestorte vliegtuigen kunnen redden.” De opleiding heeft deels plaats in Den Helder, waar nog eind maart de ‘Triton 21’ in gebruik is genomen, een betonnen put van 21 meter diep waarin duikers kunnen trainen. Ook duikers uit de offshore industrie weten de weg naar de trainingsfaciliteiten van de Duikgroep geregeld te vinden.

Veilige en efficiënte duikoperaties kunnen niet zonder betrouwbare apparatuur. In de Nautilus staat daartoe onder andere een decompressiekamer opgesteld, waarin duikers kunnen herstellen van Caissonziekte, de fysieke gevolgen van te snel stijgen vanuit grote diepte. De automatisering is niet aan de Duikgroep voorbijgegaan. In de IJsduiker ligt een aantal REMUS onderwaterrobots die geheel zelfstandig een bodem kunnen afspeuren, waarna duikers tot actie over kunnen gaan. “Laatst nog even buiten Rotterdam had een crimineel een tas met wapens over de reling van een brug gegooid. Er stond stroming, dus de tas was waarschijnlijk meegevoerd. De REMUS voerde een zoekactie uit waarna een duiker precies de plekken kon afzoeken die de REMUS had aangemerkt. In no time hadden we de tas.”

Deze winderige middag blijft de Nautilus aan de kant liggen. Maar het is wel duidelijk dat de momenten van rust voor de Duikgroep erg schaars zijn.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland