Onzichtbaar werk om ons land droog te houden | Maritiem Nederland
Achtergrond
Vanwege de diepgang van kraanschip Werkendam kan Van Oord alleen met hoogwater bij Bath werken.

Van Oord helpt natuur en dijken in de Westerschelde


Onzichtbaar werk om ons land droog te houden



Mark van der Heijden | maandag 16 maart 2020
Baggeren

Waterbouwer Van Oord werkt op twee locaties in de Westerschelde aan natuurherstel en de versteviging van de vooroevers op tien andere plaatsen in dezelfde monding van de Schelde. Al vraagt elke locatie om maatwerk, de inzet van materieel en materialen is telkens dezelfde.

Als projectmanager Lennart Booster begin volgend jaar, zo is de verwachting tenminste, namens Van Oord een punt kan zetten achter de werkzaamheden in de Westerschelde, zal het grootste deel van het werk voor de meeste mensen niet zichtbaar zijn. Op tien locaties over de gehele lengte van de Westerschelde, zes aan de kant van Zeeuws-Vlaanderen en vier op Walcheren en Zuid-Beveland, herstelt Van Oord de voeroevers, de aanlopen onder water van de dijken op de wal. Het is een mooi voorbeeld van het vele, onzichtbare werk dat nodig is om ons land droog te houden.

“Elke vier jaar toetst Rijkswaterstaat de toestand van de dijken in Nederland, ook de vooroevers van de Westerschelde”, vertelt Booster. “Op meerdere plekken is geconstateerd dat de vooroevers te stijl of te diep zijn. Deze gaan wij nu herstellen op een diepte van 10 tot 30 meter onder NAP.” Op de diepe locaties worden staalslakken gebruikt als afdekmateriaal. Op de twee ondiepe locaties vindt afdekking tot de waterlijn plaats en is daarom gekozen voor breuksteen.

“De natuur is altijd in beweging, de stroming doet wat-ie wil”, legt Booster uit. “We moeten de dijken monitoren en op bepaalde momenten herstellen. Als wij klaar zijn met onze werkzaamheden zal daar geen erosie meer ontstaan. De staalslakken zijn sterk genoeg om de stroming te weerstaan.”

Foerageergebieden

Booster zal later wel nog eens een kijkje nemen in Bath, precies boven de scherpe bocht richting de haven van Antwerpen, en in Ossenisse, dat in de hoge uitstulping van Zeeuws-Vlaanderen in de Westerschelde ligt. “Daar creëren we een getijdengebied, zodat er weer aanslibbing van voedselrijk materiaal plaatsvindt. Het zijn goede foerageergebieden voor vogels, die langzaam dreigden te verdwijnen.”

‘Als de werkzaamheden klaar zijn zal aan de vooroevers van de Westerschelde geen erosie meer ontstaan’

 

De werkzaamheden zijn daar anders van aard dan die bij de vooroevers. Bij Bath wordt de geulwand langs de vaargeul voor de schepen van en richting Antwerpen opgehoogd tot boven het water. “Recht daarop, vanaf de geulwand, komen acht strekdammen van breuksteen die alle snelheid uit het water halen. Ook verhogen we de vooroever en herstellen we de opening bij een strekdam.”

Bij Ossenisse zien de werkzaamheden er heel anders uit. “Hier verlagen we een bestaande strekdam om de stroming te verleggen. Ongeveer een jaar later plaatsen we een palenrij op de plaat van Ossenisse. De zuidelijke rand van deze plaat hoogt hierdoor geleidelijk op waardoor ook hier een voedselrijke sliblaag voor vogels ontstaat. Tot slot leggen we op verschillende plekken hoogwatervluchtplaatsen aan.” Met deze werkzaamheden wordt 600 hectare extra schorren en slikken gecreëerd, typisch voor de Westerscheldenatuur.

Mooie puzzel

Booster leidt het twaalfkoppige projectteam van Van Oord dat in Vlissingen gevestigd is. “Het is mijn rol te zorgen dat het project naar tevredenheid, binnen de gestelde tijd en binnen budget verloopt.”

"De natuur is altijd in beweging, de stroming doet wat-ie wil", zegt projectmanager Lennart Booster (foto Van Oord). Tekst gaat verder onder de foto.

Van Oord is begin dit jaar begonnen met zijn werkzaamheden bij Bath, simpelweg omdat half maart het broedseizoen begint en de werkzaamheden bij het schor dan moeten zijn afgerond. Begin volgend jaar, voor het volgende broedseizoen, komt Van Oord daar terug voor de tweede fase van de werkzaamheden. De versterking van de vooroevers verwacht Booster voor het najaar af te ronden , mogelijk wordt een van de tien locaties over de jaarwisseling heen getild.

“De planning daarvan is een mooie puzzel. Zo kunnen we vanwege de diepgang van het schip alleen met hoogwater bij Bath werken. Het kraanschip kan een paar uur werken en moet dan weer weg”, zegt Booster. “Uiteraard staat veiligheid op nummer 1. We moeten daarom de eigen werkzaamheden goed uitdenken. Hoe kan ik veilig liggen en zorgen dat ik snel genoeg weg kan als het water daalt? Ook hebben we een calamiteitenplan voor het geval er, ondanks al onze maatregelen, wel wat gebeurt.”

Opdrachtgever voor de vooroeververdediging is Rijkswaterstaat. De provincie Zeeland heeft de opdracht voor het natuurpakket gegeven. Beide opdrachten zijn echter in één project ondergebracht om een win/win-situatie te creëren en overlast te beperken. Voor Booster heeft dat bijvoorbeeld als voordeel dat hij maar één contactpersoon heeft voor het hele project.

“De overeenkomst in de werkzaamheden zit hem in het materieel dat we inzetten, het werk op het water en de aanvoer van materiaal. De breuksteen komt uit een groeve in België, de staalslakken van een staalfabriek in Duitsland. De bouwgrondstoffen worden geleverd door De Hoop uit Terneuzen, een partij waarmee we vaker samenwerken, zeker in Zeeland.”

Groen schip

Van Oord verricht het werk met twee kraanschepen; meer kan niet, omdat een grotere aanvoer van de materialen niet mogelijk was. Het 50 meter lange kraanschip Christiaan P. met een laadvermogen van 475 ton is al begonnen bij Bath.

Trots is Booster dat het kraanschip Werkendam, ruim 68 meter lang en een laadvermogen van 900 ton, ook wordt ingezet. “De Werkendam is ons eerste LNG (vloeibaar gas, red.) aangedreven schip. De cijfers laten zien dat dit schip 25 procent minder CO2, 80 procent minder fijnstof en 70 procent minder stikstofoxiden uitstoot.”

‘Door de inzet van ons LNG-kraanschip en het gebruik van biodiesel kunnen we duurzamer werken’

Hij vervolgt: “Enerzijds is er de brandstof waardoor dit schip uniek is. Anderzijds is de kraan volledig elektrisch aangedreven. Als de kraan zijn last laat vieren wordt de energie terug geleverd. Ook bij het laten vallen van de spudpalen wordt energie gewonnen.”

“Er zijn twee redenen voor de inzet van dit kraanschip. De Werkendam is een slag groter dan andere schepen en kan dus een hogere productie draaien – het gaat bij dit soort projecten ook om het aantal kuub dat je per dag kunt verzetten. De andere reden is dat onze opdrachtgever Rijkswaterstaat de milieukostenindicator in de beoordelingscriteria van de aanbesteding heeft opgenomen. De inzet van dit schip en het gebruik van biodiesel bij Christiaan P. en de toeleveranciers heeft ons een betere score opgeleverd. Door de inzet van ons LNG-kraanschip en het gebruik van biodiesel voor het overige materieel, versterken we op de meest duurzame manier de dijken en helpen we de natuur een handje.”

 

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland