Nieuwbouwgolf in de kottervisserij | Maritiem Nederland
Achtergrond
Voor Cees Pasterkamp uit Urk bouwt Padmos een als flyshooter ingerichte compacte kotter.

Ook Belgische kottereigenaren kiezen voor Nederlandse werven


Nieuwbouwgolf in de kottervisserij



Michel Verschoor | dinsdag 15 september 2020
Visserij

Het zijn onzekere tijden voor de kottervisserij. Vissers vrezen een no-deal Brexit en kampen met het pulsverbod, visserijonvriendelijke windmolenparken en natuurcompensatie in visserijvrije zeereservaten. Desondanks noteren Nederlandse scheepswerven de ene na de andere nieuwbouworder. Ook Belgische kottereigenaren kiezen voor Nederlandse werven.

Urker Klaas van den Berg reageert nuchter op de vraag of de tumultueuze tijden in de visserij zijn nieuwbouwplannen in de weg hebben gezeten. “Ach, echt rustig is het in mijn loopbaan als visser en kottereigenaar nooit geweest”, vertelt hij. “En ondernemen is nu eenmaal risico’s nemen. Onze huidige kotter moest met het oog op de toekomst vervangen worden. Dan kun je wel gaan afwachten tot de storm is overgewaaid, maar zonder vertrouwen vaart niemand wel. Twee jaar terug hebben we als maatschap alles op een rijtje gezet en de knoop doorgehakt.”

Kleinere kotter, minder onkosten

Als alles volgens plan verloopt, zal de nieuwe twinrigger/flyshooter begin oktober de eerste proefvaarten maken. Bij Padmos in Stellendam wordt daarvoor nu alles in gereedheid gebracht. De nieuwbouw GY-127 van 25 meter vervangt de oude kotter van 40 meter. Het motorvermogen van 1.000 pk kan worden ingeruild voor 600 pk. De nieuwe GY-17 is lichter want kleiner en zal daarmee naar verwachting 2.000 tot 3.000 liter minder gasolie verbruiken, wat op jaarbasis aardig scheelt in de onkosten. “De winst zit hem vooral in de momenten dat we stomen, tijdens het vissen zal het verbruik waarschijnlijk gelijk zijn. Ook de havengelden zijn lager bij een kleiner schip.”

‘Je kan wel afwachten tot de storm is overgewaaid, maar zonder vertrouwen vaart niemand wel’

Energieverbruik is direct van invloed op de marges in de visserij. Door de coronacrisis zijn de olieprijzen relatief laag, maar als de economie weer aantrekt en de vraag naar gasolie stijgt, komt menig familiebedrijf bij matige vangsten al snel in de gevarenzone, zo bleek in het afgelopen decennium. Dus moet er efficiënter gevist worden, een tendens die duidelijk is terug te zien in de kotterbouw. Wat ook is terug te zien is oog voor detail. “In ons oude schip zat nogal wat loze ruimte. De beschikbare ruimte in de GY-127 is nu optimaal benut. Ook aan het comfort van de vijf bemanningsleden is volop aandacht besteed. Zo is er niet bespaard op ruimte van de verblijven, die van alle gemakken zijn voorzien.”

De nieuwe GY-127 (geregistreerd in Grimsby in het VK, red.) zal dit jaar eerst opstomen richting het Engelse Kanaal. Van den Berg: “Daar vissen we bezuiden Engeland vooral op inktvis, een ongequoteerde soort, die we ook steeds noordelijker zien in de Zuidelijke Noordzee. Thuishavens zijn dan afwisselend het Franse Boulogne en het Belgische Oostende. In de zomer lossen we onze vis in Harlingen. Dan wordt gevist tussen de Nederlandse en de Noorse zone, zeg maar de Midden-Noordzee, en zijn platvissoorten zoals schol, schar, tarbot en griet de belangrijkste doelsoorten.”

Britse vlag geen pluspunt

Over de wintervisserij onder Engeland heerst grote onzekerheid, nu een no-deal Brexit een streep kan zetten door huidige afspraken over visserij in Britse wateren. ”Brexit biedt veel Nederlandse vissers in Britse wateren onzekerheid. Ook voor ons, die onder Britse vlag varen – wat geen pluspunt is. Een no-deal Brexit kent straks alleen verliezers. Hetzelfde geldt bij windparken op zee”, zegt Van den Berg. “Windparken nemen niet alleen goede visgronden in beslag; ze zorgen er ook voor dat de visserijdruk in de gebieden die overblijven zal toenemen.”

De nieuwe twinrigger/flyshooter GY-127 voor Klaas van den Berg moet begin de eerste proefvaarten maken, Het schip is geregistreerd in Grimsby in het VK (beeld: Padmos). Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maar hij is er de man niet naar te somberen. Liever kijkt hij vooruit naar het moment dat de nieuwe twinrigger klaar is voor de eerste proefvaart. “Ik zie uit naar de vlagwisseling door mijn kleinkinderen.”

Visprijzen redelijk stabiel

Ook Cees Pasterkamp, walschipper van de nieuwe UK-135, houdt er niet van te lang stil te staan bij alle moderne plagen die de visserij bedreigen. “Het gaat er vooral om een manier te vinden om daarmee om te gaan”, zegt Pasterkamp. Een beetje visserseigen, die instelling, want ook op zee zijn de omstandigheden nooit hetzelfde en is aanpassen altijd troef.

Net als de GY-127 is de als optimale flyshooter gebouwde UK-135 slechts 25 m lang en 8,5 m breed, met beperkt motorvermogen en slechts zeven- tot achtduizend liter brandstofverbruik per visreis en hydraulisch voorzien van de modernste eisen. “Wij vissen van de Noorse zone tot Land’s End”, vertelt Pasterkamp, “op zo’n beetje alle denkbare soorten, maar als hoofdmoot platvis, inktvis en de laatste jaren veel mul, die we tegenwoordig het hele jaar rond als mooie bijvangst mogen noteren. Ondanks de economische crisis zijn de visprijzen redelijk stabiel gebleven, wat een meevaller is, zeker gezien de olieprijs.” Op korte termijn geen wolkje aan de lucht. “Dat beeld kan natuurlijk veranderen, als de Britten hun poot stijf houden.”

‘De Engelsen spelen een raar politiek spel. De vraag is of ze de visserij op open zee weer zelf aan kunnen’

Pasterkamp begrijpt het Engelse sentiment rond Brexit niet en bekijkt het vol verwondering. Radicale elementen binnen de Britse visserijsector doen voorkomen alsof buitenlandse vissers hun visserij hebben overgenomen, schetst hij de situatie. “Maar vlagschepen, waaronder die met Nederlandse eigenaren, varen in Britse wateren omdat de Britten dat zelf hebben veroorzaakt. Voormalige eigenaren hebben destijds goed geld gevangen voor de verkoop van hun rechten.” Hij vraagt zich af of de Engelsen überhaupt in staat zijn de visserij op open zee weer zelf aan te kunnen. Je ziet vooral onder de kust nog wat kleinere Britse vissersschepen. Op open zee, kom je zelden tot nooit grote Engelse kotters tegen. De Engelsen spelen dan ook een raar politiek spel. Wat dit betreft heb ik grote bewondering voor de Belgen die met hun bescheiden boomkorvloot ver uitvaren en de nodige randgebieden bevissen. Petje af.”  

Hoger comfort en vangsthygiëne

Ook bij onze zuiderburen is de vernieuwingsslag goed ingezet. En ook zij kiezen net als hun Urker collega’s voor Nederlandse scheepswerven. Met wat overheidssteun hier en daar, dat wel, want de op vis verzotte Belgen zien het laatste deel van hun vloot niet graag in buitenlandse handen of helemaal verdwijnen – en terecht. “Met onze huidige boomkorkotter de Z-483, gebouwd te Zeebrugge, hebben wij 19 jaar gevaren,” zegt familiebedrijfseigenaar Dany Vlietinck. “Drie jaar terug zijn we gestart met het maken van nieuwbouwplannen. Dat plan leunt op drie belangrijke pijlers. Het schip moet economisch voordeliger, een verbeterde hygiëne in de visverwerking en voedselveiligheid bewerkstelligen en over hogere sociale en comforteisen beschikken. Toen dat vast stond zijn we in gesprek gegaan met verschillende werven. Uiteindelijk is de opdracht naar Padmos gegaan.”

Om tot een bescheidener vermogen van een zes cilindermotor te komen, is de boeg (romp) en de voortstuwing opnieuw berekend, want ook Vlietinck wil toe naar lager brandstofverbruik voor de nieuwe boomkor met sumwing. Dit vooral omdat de Z-483 grote afstanden per visreis overbrugt. Vlietinck: “Wij bevissen de Noordelijke Noordzee, maar ook de Keltische en Ierse zee en de Golf van Biskaje. Die rechten hebben Belgische vissers in de loop der tijd zo opgebouwd na de Tweede Wereldoorlog. We zijn dan ook relatief langer van huis en maken daarvoor meer onkosten. De spreiding van visgebieden heeft ook voordelen, zo is er een grotere keuzevrijheid.”

Al is de vraag of dat zo blijft, beseft ook Vlietinck. “Het zijn spannende tijden, ook gezien de aanleg van windparken die nu al hun beslag leggen op de visserij. De wetenschap hoor je er nog niet over, maar vissers zien nu al dat de vis wegtrekt uit die zones. Vergis u niet, veel windparken staan in de oude paaigebieden. Een kind kan bedenken dat dit invloed heeft op de visstanden, vissers met dertig tot veertig jaar ervaring op zee zeker.”

‘Veel windparken staan in de oude paaigebieden. Een kind kan bedenken dat dit invloed heeft op de visstanden’

De nieuwe Jasmine Z-483 zal in mei 2021 in de vaart genomen worden. De oude boomborkotter is verkocht en op de schipper na vist dezelfde bemanning onder een nieuwe eigenaar op dat schip nog even door. Vlietinck zelf geniet van wat hij een “loopbaanonderbreking” noemt en is voorlopig aan wal. “Dat kan ook niet anders want er is in deze fase voortdurend overleg, zo ben ik op dit moment ook in Stellendam voor besprekingen.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland