Platform voor het gehele maritieme cluster
Achtergrond

VVD en SP in debat over lage ladingtarieven in de binnenvaart:


VVD en SP in debat over lage ladingtarieven

Antoon Oosting | maandag 27 mei 2013
Binnenvaart

Binnen de Europese Unie is het mogelijk om een zogenaamd crisiskartel te vormen wanneer een hele branche ten onder dreigt te gaan doordat marktwerking de tarieven tot een onredelijk minimum stuwt. Liberalen zijn geen voorstander van een dergelijke maatregel, maar volgens politiek links zijn de extreem lage ladingtarieven juist dé reden om een crisiskartel in het leven te roepen. VVD'er Betty de Boer en SP'er Farshad Bashir in debat.

Over de noodzaak dat er iets moet gebeuren aan de crisis in de binnenvaart zijn VVD-kamerlid Betty de Boer en haar opponent Farshad Bashir van de SP het wel eens. Het verschil zit ‘m in de oplossing. Bashir zet al zijn kaarten op de toepassing van de zogeheten hardheidsclausule waarbij de Europese Commissie de binnenvaart tijdelijk vrijwaart van de mededingingsregels. Daarbij zouden binnenvaartschippers afspraken moeten mogen maken voor het hanteren van minimumtarieven. De Boer daarentegen steunt haar partijgenoot minister Schultz van Haegen die daar niets in ziet omdat ‘Brussel’ al eerder zou hebben aangegeven hier niet aan te willen.

‘Het is de meest groene vorm van transport. Daarom zou het ontzettend jammer zijn als vooral ook die kleinere schepen verdwijnen’

Dooie mus

De Boer spreekt van een ‘duivels dilemma’. Als liberaal is zij natuurlijk overtuigd van het nut van marktwerking maar zij ziet ook wel in dat de markt in de binnenvaart nu niet goed werkt en de persoonlijke levenssituatie van veel binnenschippers heel moeilijk is geworden. Ze is dan ook niet principieel tegen toepassing van de crisishardheidsclausule maar gelooft niet in de haalbaarheid hiervan. “Het crisisinstrument is al een keer door de Europese Commissie afgewezen. Door daaraan vast te houden ben ik bang dat je de sector een dooie mus voorhoudt. Wij staan dan ook niet in de voorste bankjes voor het streven naar zo’n crisiskartel”, aldus De Boer. 

Het VVD-Kamerlid vindt het politiek nuttiger om zich te concentreren op het plan van aanpak van de crisis waar de sector zelf mee wil komen. Hieraan wordt in opdracht van minister Schultz van Haegen gewerkt door het Transitiecomité Binnenvaart onder aanvoering van voorzitter Arie Kraaijeveld. De Boer vindt dat hierin een belangrijke rol is weggelegd voor de banken die ook ‘boter op hun hoofd’ hebben. Die hebben immers jarenlang de bouw van al die nieuwe schepen, die nu voor zoveel overcapaciteit zorgen, ‘gemakkelijk gefinancierd’. In plaats van binnenvaartondernemers nu en masse failliet te laten gaan, moeten banken wat haar betreft daar strategisch en verantwoord mee omgaan. En goed kijken naar de persoonlijke situatie wat de toekomstverwachtingen zijn voor de ondernemer in kwestie.
Want ooit zal de economie weer aantrekken en dan zal de binnenvaart volgens De Boer heel hard nodig zijn om alle lading te kunnen vervoeren. “De verwachting is dat in 2018 de binnenvaart weer op een normaal niveau kan functioneren en het probleem van de overcapaciteit is weggewerkt. Als liberaal wil ik de binnenvaart ook voor de toekomst bestendig maken. De groei van het transport moet juist ook via spoor en binnenvaart worden opgevangen”, aldus de Boer.
Ze zegt een hele groep schippers te hebben gesproken die zich bij haar beklaagden over de rol van de verladers die echt de grenzen in de vrachtprijzen opzoeken. Maar in plaats van zich tegen elkaar uit te laten spelen, moeten de binnenschippers daarin ook zelf de handen in één slaan en zeggen: “Voor deze prijs kan ‘t niet. We doen ‘t gewoon niet voor die lage tarieven.” De Boer: “Ik spreek ook de EVO (belangenorganisatie verladers) zelf erop aan. Per slot van rekening hebben zij ook belang bij het hebben van een grote gezonde binnenvaartsector.”

Kleinere schepen

Dat belang van verladers bij behoud van een gezonde binnenvaartsector benadrukt ook het SP-Kamerlid Bashir. Als gevolg van de crisis in de binnenvaart ziet hij vooral ook de kleinere schepen uit de markt gedrukt worden. “Met hen gaat het heel erg slecht. Door de concurrentie van de grotere schepen staan de vrachtprijzen onder druk waardoor veel schepen omgebouwd worden tot woonschip. Bijna iedere dag verliezen we wel kleinere binnenschippers.” Dat is volgens Bashir des te triester omdat juist ook die kleinere binnenvaartschepen hard nodig zijn om de vracht ook in de kleinere haarvaten van ons vaarwegenstelsel te kunnen vervoeren. “Het is de meest groene vorm van transport. Daarom zou het ontzettend jammer zijn als vooral ook die kleinere schepen verdwijnen”, aldus de SP’er.

Er gaat volgens Bashir nog steeds heel veel vracht over de weg die prima ook via de binnenvaart zou kunnen worden vervoerd. Als die vracht naar de binnenvaart zou worden overgeheveld dan zou volgens Bashir het probleem van de overcapaciteit voor een goed deel zijn opgelost en zouden er voor de binnenvaart ook weer gezonde tarieven ontstaan. Hij vindt dan dat er moet worden gekeken hoe ook de kleinere binnenschippers zoveel mogelijk aan het werk kunnen worden gehouden. Bashir: “Een ding is zeker en dat is dat de economie ooit weer gaat aantrekken. Als we nu teveel schepen slopen, zijn er straks niet meer genoeg schepen en gaan de vrachtprijzen exploderen.”
Bashir vindt dat de politiek niet langer meer de ogen kan sluiten voor de crisis in de binnenvaart. “De crisis duurt nu wel erg lang. Mensen moeten op een normale manier hun brood kunnen verdienen. Als schippers onder de kostprijs varen, doen ze dat ook niet voor lang. Het is een vicieuze cirkel die moet worden doorbroken.” Dat varen onder de kostprijs is in niemands belang, ook niet van de verlader. “Die opstelling komt ze nu misschien wel goed uit maar op langere termijn gaat het ze geld kosten. Maar er is ook nog maatschappelijk verantwoord ondernemen. Met hun lage tarieven dragen ze wel bij aan het probleem”, meent Bashir.

Franse oplossing

En Bashir vindt dat Schultz van Haegen veel meer kan doen dan zij nu doet. Volgens het SP-Kamerlid moet zij met haar collega’s uit België en Duitsland om de tafel gaan zitten om gezamenlijk de Europese Commissie ervan te overtuigen dat een tijdelijke vrijwaring van de mededingingsregels voor de binnenvaart absoluut noodzakelijk en alleszins gerechtvaardigd is. Maar de minister moet volgens Bashir ook eens naar de Franse oplossing kijken waar de overheid in de wet heeft opgenomen dat varen onder de kostprijs verboden is. Een binnenvaartondernemer die door een verlader tarieven onder de kostprijs krijgt voorgeschoteld kan deze voor de rechter slepen. Nu zal dat laatste niet zo snel gebeuren maar dat hoeft volgens Bashir ook niet “omdat het als stok achter de deur in de wet staat”.
Daarnaast vindt hij dat het Transitiecomité Binnenvaart haast moet maken met een plan van aanpak. “Dat comité is nu al tweeënhalf jaar bezig. Dat kan niet eindeloos doorgaan. Als de hierbij ook betrokken verladers dwars blijven liggen bij het vinden van oplossingen dan moeten de schippers ook zelf met een plan kunnen komen. Dan zetten de verladers zichzelf buitenspel. Dan is volgens Bashir de weg vrij voor een crisiskartel waarbij de binnenvaartsector minimumtarieven kan gaan hanteren en moet de Europese Commissie hiervoor vrijstelling verlenen. 

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland