Achtergrond
De Koninklijke Marine is ook van de partij tijdens SAIL.

Twee miljoen bezoekers verwacht tijdens tiende editie SAIL Amsterdam


SAIL: heden, verleden en corona



Bart Stam | maandag 20 april 2020
Jachtbouw & Watersport

Voor de tiende keer sinds 1975 wordt van 12 tot en met 16 augustus SAIL Amsterdam gehouden. Mits Covid-19 geen roet in het eten gooit.

Eerder dan verwacht heeft de organisatie van SAIL Amsterdam 2020 besloten de editie 2020 van het publieksevenement te annuleren. Uitstel is geen optie. Door het verbod op grote evenementen tot 1 september a.s. is het onmogelijk om SAIL Amsterdam 2020 te organiseren. "In zorgvuldige afstemming met de gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam, Provincie Noord-Holland en andere betrokken partners is de lastige beslissing genomen om SAIL pas weer te organiseren in 2025."

Ook de organisatoren van SAIL Amsterdam 2020 houden dagelijks de opmars van het coronavirus nauwlettend in de gaten. Logisch, want het vijfjaarlijks nautisch-maritieme festijn trekt doorgaans zo’n twee miljoen bezoekers. “De gezondheid en veiligheid van alle deelnemers en bezoekers staat voorop,” zegt perscoördinator Manon Bonnier. “Samen met de gemeente Amsterdam, de GGD en het RIVM bespreken we alle scenario’s, inclusief aanpassing van het programma en zelfs uitstel.” Omstreeks 15 mei neemt de organisatie een beslissing over het doorgaan van SAIL 2020.

Tall ships en varend erfgoed

Mocht de jubileumeditie doorgaan, dan zal de organisatie in juni het definitieve programma bekendmaken. Al staat een aantal onderdelen natuurlijk al vast. Dat is allereerst de SAIL-In parade op de openingsdag – woensdag 12 augustus – waarbij de bijna zestig tall ships en de circa zeshonderd historische schepen vanaf IJmuiden, via het sluizencomplex, het Noordzeekanaal en het IJ, naar hartje Amsterdam varen. Deze schepen worden vergezeld door duizenden kleine vaartuigen, zoals zeilboten, jachten en sloepjes.

De SAIL-In trekt altijd tienduizenden toeschouwers. Zowel langs beide oevers maar ook op hoge gebouwen als het Havengebouw en de A’DAM toren. Ter hoogte van de Sixhaven, tegenover het Centraal Station, worden alle tall ships onthaald op saluutschoten, volksliederen en het hijsen van de nationale vlaggen.

De meeste aandacht gaat al sinds 1975 uit naar de tall ships. Dit jaar is de organisatie erin geslaagd om 59 van deze reuzen te contracteren waarvan er 37 behoren tot de A-klasse. Dit zijn dwars- of vierkant getuigde zeilschepen vanaf veertig meter (zonder boegspriet) voor de opleiding van zeevaartscholen of de marines.

Kamper Kogge

“De tall ships zijn ons handelsmerk, daar komt het publiek op af”, aldus Aart Hiemstra, hoofd nautische zaken van SAIL Amsterdam. “Maar laten we niet vergeten dat we nog zo’n zeshonderd prachtige exemplaren van het varend erfgoed hebben. Denk aan plat- en rondbodems, tjalken, kotters, botters, skutsjes, stoomschepen en motorsleepboten.”

Hiemstra is tevreden over de vloot die, deo volente, in augustus naar Amsterdam komt. “Bij de tall-ships hebben we, behalve de Americo Vespuggi, de belangrijkste schepen weer in onze haven.” Hij noemt als aansprekende voorbeelden de machtige Russische viermastbarken Sedov (117,5 meter) en Kruzenshtern (114 meter). “Maar we hebben ook veel fraaie Nederlandse schepen. Denk aan de Kamper Kogge. Een replica van het vrachtschip dat al in de veertiende eeuw vanuit Kampen naar Oslo voer. Of neem De Dwinger, het grootste eenmastzeilschip ter wereld van vijftig meter lang en met een 65 meter hoge mast. En natuurlijk de klipper Stad Amsterdam, sinds 2000 het vlaggenschip van SAIL.”

Volgens Hiemstra, die van 1993 tot 2018 adjunct-havenmeester was van Amsterdam, wordt het steeds moeilijker om de klassieke zeilschepen vast te leggen. “In 1975 had Amsterdam de primeur met SAIL 700, inmiddels zijn er wereldwijd zo’n tweehonderd havensteden met een soortgelijk evenement. Ook Delfzijl, Den Helder en Harlingen hebben inmiddels hun eigen SAIL-evenement. En iedere haven wil tall ships ontvangen!”

Daarom begonnen Hiemstra en zijn team al twee jaar voor SAIL Amsterdam met het contracteren van de zeilreuzen. “Veel zeilschepen zijn eigendom van nationale overheden en hebben de nodige verplichtingen, ook qua wereldreizen. Zo vieren Argentinië en Chili op 21 oktober 2020 dat vijfhonderd jaar geleden Ferdinand Magellaan de naar hem ontdekte zeestraat ontdekte. Vrijwel alle Zuid-Amerikaanse tall ships doen hier aan mee. Gelukkig hebben wij de kapiteins ervan kunnen overtuigen dat zij na SAIL voldoende tijd hebben voor deze overtocht.”

Volgens Hiemstra doet SAIL Amsterdam er alles aan de tall ships te ontzorgen. “We zijn een free port voor deze schepen. Dat betekenen dat wij alles voor hen regelen en ook betalen: loodsen en vletterlieden maar ook de afvoer van vuilwater.”

Eenmalig spektakel

Als onderdeel van de grootscheepse viering van het zevenhonderdjarig bestaan van de hoofdstad in 1975 besloot het organisatiecomité een grootscheepse nautisch-maritiem evenement te houden. Dit als eerbetoon aan de rijke scheepvaartgeschiedenis van Amsterdam. Ook destijds al met de Dar Mlodziezy uit Polen en de Kruzenshtern als publiekstrekkers. Maar liefst 700.000 belangstellenden kwamen op het evenement af in het Oostelijk Havengebied. De gelijknamige stichting besloot daarna om van SAIL Amsterdam een vijfjaarlijks evenement te maken.

‘Het doel van SAIL is nog altijd hetzelfde: aandacht voor de rijke maritieme traditie van Amsterdam en Nederland’

Dat bleek een juiste beslissing want het aantal bezoekers bleef nam in de loop der jaren gestaag toe, tot bijna 2,3 miljoen in 2015. “De organisatie is de afgelopen 45 jaar steeds professioneler geworden”, zegt Hiemstra. “Maar het doel van SAIL is altijd hetzelfde gebleven: aandacht voor de rijke maritieme traditie van Amsterdam en Nederland.”

Vijf zones

Net als in 2015 is SAIL 2020 opgedeeld in vijf zogeheten oceanen (zones) aan weerszijden van het IJ en het Noordzeekanaal. Hiemstra: “Het hart van SAIL is ook ditmaal de de IJ-haven en directe omgeving, zoals het Java- en KNSM-eiland. Ook het Oosterdok ligt vol met varend erfgoed. Nieuw is dat we in Amsterdam-Noord, ter hoogte van restaurant De Goudfazant, speciale aandacht besteden aan schepen die vroeger op de Zuiderzee voeren zoals turfschepen, botters en ijsbrekers. Zonder de Zuiderzee was de haven van Amsterdam, net als Zaandam en Haarlem, nooit zo welvarend geworden.”

Vlaggenschip klipper Stad Amsterdam tijdens SAIL 2015 (foto: Wim Haze/SAIL 2015). Tekst gaat verder onder de foto.

Op het NDSM-terrein, eveneens in Amsterdam-Noord, bevindt zich de groene oceaan. Hier is veel aandacht voor duurzame en innovatieve schepen van morgen, die onder meer zullen varen op waterstof. Hiemstra: “Maar er liggen ook historische stoomsleepboten en de Witte Swaen, de replica van het expeditieschip van Willem Barentsz naar Nova Zembla.”

‘In tegenstelling tot de Olympische Spelen is uitstel niet eenvoudig, dan kunnen we helemaal opnieuw beginnen’

Voor het eerst maakt Zaandam integraal deel uit van SAIL. Er liggen zo’n vijftig historische schepen langs de Zaan en bij het Hembrugterrein. Nieuw is volgens Hiemstra ook dat de Pre-SAIL in IJmuiden zal bestaan uit drie dagen. “We willen de reders en scheepseigenaren verleiden om vanaf zondag 9 augustus naar IJmuiden te komen. Dan zien de mensen elke dag weer nieuwe schepen.”

Restricties

Het moge duidelijk zijn dat een grootschalig evenement als SAIL invloed heeft op de scheepvaart. Hiemstra: “De meeste restricties gelden voor binnenvaart- en cruiseschepen. Zo kunnen riviercruiseschepen Amsterdam niet bezoeken tussen 8 en 18 augustus doordat alle ligplaatsen bezet zijn. Ook binnenvaartschepen kunnen tijdens SAIL geen gebruik maken van de ligplaatsen en duwbaklocaties in de Coenhaven en aan de Sumatra- en Surinamekade. Wel streven we ernaar om de beroepsvaart zoveel te laten doorgaan. Al zullen op woensdag de sluizen in IJmuiden voor een belangrijk deel gestremd zijn vanwege de SAIL-In. Hetzelfde geldt voor de SAIL-Out op zondag.” Toch zijn er vanuit de nautische sector vrijwel geen protesten te horen. Hiemstra: “Iedereen vindt het een prachtig evenement. Bovendien weet men jaren van tevoren waar men aan toe is.”

Opnieuw beginnen

Na 39 jaar kent Hiemstra de Amsterdamse haven als zijn broekzak. “Ik ken alle bedrijven en contactpersonen. Dat is een groot voordeel bij de toewijzing van de ligplaatsen en de zaken die moeten worden geregeld voor de tall ships.” Aan aanpassing of uitstel van SAIL wil hij eind maart nog niet denken. “Natuurlijk staat de veiligheid voorop en volgen we het rijksbeleid, maar voorlopig gaan we door met de voorbereidingen. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Olympische Spelen is uitstel met pakweg een jaar niet zo eenvoudig vanwege de jarenlange verplichtingen van de tall ships. Bij uitstel kunnen we helemaal opnieuw beginnen!”

Warmdraaien voor SAIL 2020

In de aanloop naar SAIL Amsterdam 2020 publiceert Maritiem Nederland een serie artikelen over de geschiedenis van SAIL en de rol van tall ship Stad Amsterdam, dat als vlaggenschip zal deelnemen aan de SAIL-In Parade. Daarnaast staan we onder meer stil bij de rol die windvoortstuwing ook anno 2020 kan vervullen in de scheepvaart.

www.sail.nl

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland