Groninger zeedijk kan weer tegen een stootje | Maritiem Nederland
Achtergrond
Dankzij de dijkversterking heeft Delfzijl een aantrekkelijker stadscentrum, met een stadsstrand aan de Waddenzee

Open communicatie sleutel voor een succesvol project


Groninger zeedijk kan weer tegen een stootje



Mark van der Heijden | maandag 16 maart 2020
Baggeren

Beschermd blijven tegen de stijgende zeespiegel is in ieders belang, zeker in de kustgebieden die zich nu al onder Normaal Amsterdams Peil bevinden. Het versterken van dijken heeft vaak impact op de omgeving. Daarom zochten Boskalis en KWS bij de versteviging van de zeedijk tussen Eemshaven en Delfzijl uitgebreid contact met omwonenden om het project tot een succes te maken.

Dankzij het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) gaat Nederland de komende jaren danig op de schop. Tot 2050 worden minimaal 1100 kilometer dijken en 500 sluizen en gemalen versterkt, verspreid over bijna 300 projecten van de Waddenzeedijk op Texel tot de sluis Bosscherveld nabij Maastricht. Het is de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken, nodig doordat de zeespiegel stijgt en de afvoer door rivieren toeneemt als gevolg van de klimaatverandering.

Een van de eerste van die honderden projecten is onlangs afgerond in de provincie Groningen. Daar heeft Boskalis samen met partner KWS tussen Eemshaven en Delfzijl 11,7 kilometer zeedijk verstevigd. De bestaande dijk voldeed niet meer aan de aangescherpte veiligheidsnormen, mede ook omdat rekening wordt gehouden met aardbevingen en bodemverzakking in dat gebied.

“De zeedijk is gemiddeld met 50 centimeter verhoogd, bij Delfzijl zelfs met ongeveer 2 meter”, vertelt Gertjan Timmers, projectmanager bij Boskalis. “Ook is de dijk met 5 tot 15 meter verbreed door met zand de kern groter te maken en daarop weer klei aan te brengen. De buitenkant van de dijk is daarna grotendeels verstevigd met asfalt.” Sensoren in de dijk houden de stevigheid in de gaten; achter de dijk zijn kleidepots aangelegd om eventuele schade door aardbeving snel te kunnen repareren.

Vijftig vrachtwagens per dag

Al in juli 2016 heeft Boskalis met KWS het werk aangenomen. Het eerste volle jaar is gewerkt aan het ontwerp van de nieuwe dijken. Daarna zijn de eerste werkzaamheden gestart, terwijl tegelijk het ontwerp nog een jaar lang werd aangescherpt. In 2018 en 2019 is vol productie gedraaid. December 2019 hebben Boskalis en KWS het project succesvol opgeleverd en heeft Waterschap Noorderzijlvest het project overgedragen aan de eindbeheerders.

‘Aanleg was een enorme logistieke uitdaging, want het vervoer moest allemaal over dezelfde smalle dijk’

Het ging om ‘giga-aantallen’ voor droog grondwerk, zegt Timmers. “1 miljoen kuub zand, 650.000 kuub klei en 70.000 ton asfalt. Elke kuub is hier met een vrachtwagen vanuit de havens van Delfzijl en de Eemshaven naartoe gereden. In november 2017 zijn we daarmee begonnen, in totaal zijn we er ruim anderhalf jaar mee bezig geweest met zo’n vijftig vrachtwagens per dag. Een enorme logistieke uitdaging, want het vervoer moest allemaal over dezelfde smalle dijk.”

Stadsstrand bij Delfzijl

So far, so good. Wat het bijzonder maakt is dat Boskalis, KWS en opdrachtgever Waterschap Noorderzijlvest van het begin af aan met bewoners en andere betrokkenen in contact zijn getreden om mogelijke weerstand weg te nemen en tegelijk de versteviging zo aantrekkelijk mogelijk maken door deze te combineren met een aantal zogenoemde koppelkansen.

"We hebben een Rijke Dijk gemaakt, met voorzieningen die goed zijn voor vogels, mosselen en andere dieren en planten", zegt projectleider Gertjan Timmers (foto: Boskalis). Tekst gaat verder onder de foto.

“Er is gekeken hoe naast de dijkverzwaring synergie kan worden gecreëerd in de omgeving. Zo hebben we een Rijke Dijk gemaakt, met voorzieningen die goed zijn voor veel vogels, mosselen en andere dieren en planten. In het kader van het project Kiek over de Diek hebben we een fietspad op en naast de dijk aangelegd. En door een dijkomlegging hebben we een vier keer zo groot stadstrand bij Delfzijl kunnen realiseren”, vertelt Timmers.

Experimenten met zilte teelt

Ook nieuw is een dubbele dijk ten zuiden van de Eemshaven; de bestaande dijk aan de waterkant en een lagere dijk landinwaarts. Tussen de dijken komen twee kleine polders van samen ongeveer 50 hectare. Eén als slibopvang voor de Waddenzee, de andere voor agrarische doeleinden. Timmers: “Agrariërs in de zeegebieden zijn bang voor verzilting van hun grond. Deze polders worden bewust verzilt om te experimenteren met de zilte teelt van schelpdieren en eetbare planten.  De veiligheidsfilosofie van de Dubbele Dijk is anders dan bij de rest van de dijk. Het maakt het interessant te onderzoeken hoe om te gaan met toekomstige dijkverzwaring in Nederland.”

‘Polders bieden ruimte voor experimenten met zilte teelt van schelpdieren en eetbare planten’

Deze extra’s maken van de dijkversteviging een dijkverbetering, met  meerwaarde voor omwonenden. Laatste vragen of onzekerheden hebben Boskalis, KWS en het Waterschap weggenomen bij omwonenden door ze goed voor te lichten. “Het Waterschap krijgt vanuit het Hoogwaterbeschermingsprogramma de opdracht om de dijk te verhogen. De werkzaamheden hebben veel impact op de omgeving waardoor weerstand kan ontstaan. We hebben er veel energie ingestoken om de bewoners mee te nemen in dit project.”

Bescherming tegen rivierwater

Zo was er een uitgebreide communicatie voor omwonenden, verschenen er magazines en zaten opdrachtgever en opdrachtnemer samen aan tafel bij bewonersavonden. “De bewoners vinden dat prettig, omdat beide partijen vertegenwoordigd zijn”, zegt Timmers daarover.

“De vragen op bewonersavonden zijn altijd: Wat ga je doen, wat merk ik ervan, en hoe gaat het eruit zien?”, vervolgt hij. “Het mooie van de huidige techniek is dat we steeds meer in 3D ontwerpen. Zo kunnen we heel goed laten zien hoe de omgeving eruit komt te zien in de nieuwe situatie, 80 tot 90 procent van de vragen zijn hiermee direct beantwoord.”

Timmers verwacht dat hij bij komende projecten vaker het contact met bewoners zal moeten zoeken. “Vroeger was de bescherming vooral gericht tegen de zee. Je ziet het nu verschuiven; niet alleen beschermen we ons tegen de zee, ook steeds meer tegen het rivierwater. Rivierdijken liggen veelal in bewoonde gebieden, en daarbij kom je veel meer in contact met de omgeving.”

Sleutel tot succesvol project

Tijdens het afgelopen project trokken Boskalis, KWS en het Waterschap intensief met elkaar op. Zo hadden de organisaties bijvoorbeeld omgevingsmanagers die samen veel tijd in de communicatie staken. “In het contract was het zo verdeeld dat het Waterschap de publiekscommunicatie op zich neemt en wij de bouwcommunicatie. In het begin zijn we het werk heel traditioneel aangevlogen, later zijn we veel intensiever gaan samenwerken.”

De band tussen Boskalis, KWS en het Waterschap Noorderzijlvest moest sowieso wat groeien, beaamt Timmers. “Dikwijls maak je met de opdrachtgever aan het begin van een werk een fase door om tot een goede samenwerking te komen. Daarbij moet je open en transparant met elkaar communiceren. Uiteindelijk is dat in ieders belang. Als dat lukt heb je de sleutel tot een succesvol project. Dit prachtige project is daar een lichtend voorbeeld van.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland