De flood protection paradox | Maritiem Nederland
Achtergrond
De zeespiegelstijging zal, zo wordt voorspeld, tegen 2100 187 miljoen mensen van hun woongebied verdrijven.

Hoe bescherming tegen overstroming mensen in gevaar kan brengen


De flood protection paradox



Overheden die waterkeringen laten bouwen tegen de stijgende zeespiegel, kunnen het risico van overstromingen voor hun burgers juist vergroten – als ze geen rekening houden met de ‘veilige ontwikkelingsparadox’, aldus Jeroen Aerts, hoogleraar water- en klimaatrisico’s aan de VU Amsterdam.

Professor Aerts, opgeleid als hydroloog en verbonden aan het Instituut voor Milieustudies van de Vrije Universiteit in Amsterdam, zegt dat wanneer een stad een verdedigingsmuur of dijk bouwt, dit haar burgers een zo veilig gevoel kan geven dat ze besluiten samen in het beschermde gebied te gaan wonen of er bedrijven te ontwikkelen. Bovendien nemen ze dan waarschijnlijk niet de moeite om te investeren in een eigen overstromingsbescherming. Wanneer vervolgens zeldzame – maar onvermijdelijke – extreme overstromingen optreden, kan de schade enorm zijn.

Het is slechts één manier waarop modelbouwers voor hoogwaterbescherming de werkelijke gevolgen van zeespiegelstijging volgens Aerts mogelijk onderschatten – en soms overschatten. De belangrijkste reden is dat natuurwetenschappers er niet in slagen wetenschappelijke inzichten over menselijk gedrag in hun modellen te integreren.

In Amsterdam leidt Aerts een team dat dit probeert te veranderen met behulp van de techniek van agent-based modeling die complexe fenomenen zoals menselijk gedrag tracht te reproduceren. Ze gebruiken software die autonome besluitvormingsentiteiten creëert, agenten genoemd, die elk hun situatie beoordelen en een beslissing nemen op basis van een reeks regels die zijn ontleend aan enquêtegegevens en beslissingstheorie.

Vorig jaar publiceerden ze een paper waarin het probleem van de veilige ontwikkelingsparadox werd onderstreept. Door te modelleren wat bekend is over hoe mensen zich gedragen wanneer regeringen bescherming tegen overstromingen installeren in gebieden waar ze wonen en werken, toonde het team aan dat “de impact van extreme overstromingen aanzienlijk toeneemt wanneer regeringen hoge beschermingsniveaus bieden, vooral in grote stedelijke gebieden”.

‘De impact van extreme overstroming neemt toe als een regering zorgt voor een hoog beschermingsniveau’

Maar de studie toonde verder aan dat regeringen dit effect “grotendeels kunnen tegengaan” als ze tegelijkertijd beleid zouden bevorderen dat mensen aanmoedigt om hun gebouwen tegen overstromingen te beschermen.

Migratie

Prof. Aerts is van mening dat het falen van natuurwetenschappers om rekening te houden met menselijk gedrag er ook toe kan hebben geleid dat ze de mate waarin overstromingen de migratie zullen stimuleren, verkeerd hebben ingeschat. Bovendien betekent het dat hun modellen niet precies aangeven waar het bieden van hulp het meest effectief is, omdat de modellen niet voldoende onderscheid maken tussen mensen die voor zichzelf (kunnen) zorgen en anderen die dat niet kunnen of zullen doen.

De zeespiegelstijging zal, zo wordt algemeen voorspeld, tegen 2100 187 miljoen mensen van hun woongebied verdrijven. Maar het cijfer, dat uit een onderzoek uit 2011 komt, is controversieel. “De meeste modelstudies die zich bezighouden met overstromingsrisico of zeespiegelstijging maken gebruik van een top-down benadering”, zegt Aerts. "Je hebt lange-termijnscenario's, zoals hoeveel centimeter de zeespiegel gaat stijgen en wat de blootgestelde bevolking zal zijn. Aan de hand hiervan probeer je de impact in te schatten." Vervolgens, aldus Aerts, worden de modellen opnieuw uitgevoerd om de effecten van verschillende adaptatiemaatregelen, zoals dijken of begeleide terugtrekking, mee te nemen. En tot slot maken de onderzoekers een kosten/batenanalyse.

“Maar”, zegt Aerts, “ze vergeten te vragen hoe groot de kans is dat zo’n hogere dijk er komt. Of hoe groot is de kans dat mensen zich terugtrekken. Ze houden dus geen rekening met het gedrag van mensen dat bepaalt of een maatregel wel of niet wordt doorgevoerd.”

Een voorbeeld van sociaalwetenschappelijke kennis die de modellenbouwers negeren is het inzicht dat de beslissingen van mensen om te verhuizen óf om te blijven en hun land te verdedigen, variëren met hun rijkdom, leeftijd, risicoperceptie, vertrouwen in de overheid en hun houding ten opzichte van individuele vrijheid.

Modellen op hun kop

Aerts zegt dat zijn team de modellen nu op hun kop zet, in een nieuw project dat COASTMOVE heet. Ze integreren een wereldwijd kustoverstromingsrisicomodel met de techniek van agent-based modelling om te simuleren hoe overheden, partijen uit de particuliere sector zoals verzekeraars, en individuen handelen en elkaar beïnvloeden.

Een ander verschil is dat sociale wetenschappers het project van alle mogelijke relevante data kunnen voorzien. “Het gaat onder meer om informatie over de voorwaarden waaronder mensen bereid zijn een bepaalde maatregel door te voeren, van het individuele niveau tot het hogere geaggregeerde overheidsniveau”, aldus Aerts.

‘Natuurwetenschappers gaan in hun modellen voorbij aan de impact van menselijk gedrag’

 

Een deel van deze informatie is afkomstig uit bestaande enquêtes over wat mensen ertoe aanzet om te verhuizen of andere maatregelen te nemen met het oog op het risico van een overstroming. De rest van de informatie wordt verzameld uit nieuwe onderzoeken in zes kustgebieden in Frankrijk, Ghana, de Marshalleilanden, de Verenigde Staten, Vietnam en Bangladesh.

Belastingaangiften

Maar ook minder traditionele bronnen komen van pas bij uit onderzoek, waaronder gegevens die al zijn verzameld via mobiele telefoons, Twitter-berichten en zelfs belastingaangiften. Zo maken Aerts en zijn team gebruik van gegevens uit bijvoorbeeld Bangladesh, waar eerdere onderzoekers uit geanonimiseerde gsm-gegevens hebben kunnen achterhalen hoeveel mensen zijn gevlucht voor overstromingen, waar ze naartoe zijn gereisd en hoe snel ze zijn teruggekeerd.

Daarnaast zullen ze ook gegevens gebruiken die prof. Aerts de afgelopen zes jaar heeft verzameld met behulp van algoritmen om tweets te volgen waarin het woord 'flood' wordt genoemd, in twintig verschillende talen. Dit levert dagelijkse overstromingskaarten op die “een redelijk goed idee geven van waar we de meeste problemen kunnen verwachten”, zegt hij.

Weer andere gegevens komen uit de Verenigde Staten, waar het mogelijk was om conclusies te trekken over de verhuizing van mensen na een overstroming vanaf de plek waar ze hun jaarlijkse belastingaangifte hebben gedaan.

Kwetsbaarheden

Door adaptief gedrag te simuleren, hoopt het team van Aerts meer verfijnde voorspellingen te kunnen doen over de mate waarin zeespiegelstijging zal leiden tot migratie – in de vorm van een wereldwijde set migratiekaarten van 1 vierkante km.

Dr. Bina Desai, hoofd beleid en onderzoek bij het Internal Displacement Monitoring Centre in Genève, Zwitserland, zegt dat zeespiegelstijging een verscheidenheid aan directe en indirecte effecten zal hebben, die mensen als gevolg van ongelijkheid en armoede verschillend zullen beïnvloeden en die niet goed tot uiting komen in de bestaande modellen.

"Als we nadenken over het risico van migratie en verplaatsing bij overstroming, hebben we modellen nodig met een minder sterke focus op het gevaar en met meer aandacht voor de onderliggende kwetsbaarheden en wat deze verergert", zegt Desai.

“In principe is dit de enige manier om de effecten goed in kaart te brengen”, zegt zij over de aanpak van COASTMOVE. Zelfs als conceptueel model, voegt ze eraan toe, zal het helpen om uit te zoeken hoe alle factoren met elkaar samenhangen.

“Uiteraard is het onze ambitie om verder te gaan dan het conceptuele model. Toen we de eerste keer probeerden het model in cijfers te vertalen, kwamen we erachter dat dit niet lukte omdat we niet voor alle invoervelden over relevante gegevens beschikten. Maar als ze een manier kunnen vinden om meer data te verzamelen, proxy’s te gebruiken en aannames te doen en die op de een of andere manier te modelleren, zou dat geweldig zijn.”

Het onderzoek in dit artikel werd gefinancierd door de Europese Research Council van de EU. Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Horizon-magazine.eu 

ERC Advanced Grant voor Aerts

Samen met twee collega’s aan de VU Amsterdam ontving Jeroen Aerts, hoogleraar water- en klimaatrisico’s een European Research Council (ERC) Advanced Grant, de grootste individuele onderzoeksbeurs in Europa van (in dit geval) 2,5 miljoen euro. In het COASTMOVE-project gaat Aerts de effecten van de stijgende zeespiegel op migratie in kustgebieden wereldwijd onderzoeken. Zijn doel is een ​​model te ontwikkelen om de vraag te beantwoorden: "Zullen mensen in kustgebieden hun gemeenschappen en nederzettingen verdedigen of zullen ze wegtrekken?" Het project moet uitmonden in een model om een ​​simulatie te maken voor alle kustgebieden van de wereld. 

Jeroen Aerts: ‘Uit gsm-gegevens en Twitterberichten en zelfs uit belastingaangiften kunnen we achterhalen hoeveel mensen vluchten voor overstromingen.’ (foto: VU Amsterdam)

“We gaan in totaal zes kustgebieden onderzoeken hoe de bewoners zelf tegen de stijgende zeespiegel aankijken. Zo kunnen we ontdekken of ze manieren vinden om hun kustlijn te verdedigen, zoals wij in Nederland doen, of dat ze geneigd zijn om te verhuizen.” De landen waar Aerts en zijn team dit onderzoek gaan doen zijn Bangladesh, Vietnam, Ghana, de Marshalleilanden, Frankrijk en de VS. Aerts heeft al veel onderzoek gedaan naar zeespiegelstijging, maar dit wordt de eerste studie die ook naar de link met migratie kijkt.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland