Binnenvaart worstelt met coronavirus | Maritiem Nederland
Achtergrond
Vooral de containerbinnenvaart heeft last van de coronacrisis.

Vooral de containerbinnenvaart heeft last van de crisis


Binnenvaart worstelt met coronavirus



Erik van Huizen | maandag 20 april 2020
Binnenvaart

Sluizen die beperkt worden bediend, Franse vaarwegen die in het geheel worden gestremd en naar verwachting vele tientallen procenten minder lading te vervoeren omdat in de zeehavens minder wordt aangevoerd en de consumenten minder consumeren. De binnenvaart moet doorgaan en coulanceregelingen doen hun intrede, maar het wordt de binnenvaartondernemer desondanks niet makkelijk gemaakt. 

Vanwege de lockdown in Frankrijk is het voor veel binnenvaartondernemers daar vaak moeilijk om op de uiteindelijke plek van bestemming te komen. Midden maart legde corona niet alleen het openbare leven in Frankrijk plat, maar de Franse vaarwegbeheerder VNF stremde ook onmiddellijk een groot deel van de kleine vaarwegen. Op de grote vaarwegen, met uitzondering van de Rijn, worden de sluizen nog maar beperkt bediend. In een aantal gebieden werden jaagpaden en oevers langs de Franse kanalen en rivieren verboden terrein. Ook in Duitsland worden veel sluizen vanwege personeelstekort slechts beperkt bediend.

Vast in Frankrijk

In Frankrijk is vooral de kleine binnenvaart, de spitsenvaart, de dupe. De Algemeene Schippers Vereeniging (ASV) maakt zich bij de minister van Nieuwenhuizen hard voor deze groep schippers. Een van de spitsenschippers ligt op het moment van afkondiging van de Franse lock-down maatregelen voor de sluis in Poncey waar onderhoud aan de sluis wordt gepleegd. “Nadat Frankrijk de coronamaatregelen afkondigde, liet het bedrijf dat aan de sluis werkte onmiddellijk alles vallen en vertrok”, vertelt de schipper. “De werkzaamheden kwamen stil te liggen. Het is totaal onduidelijk wanneer men denkt het werk af te maken. Als je de sluis belt is het gewoon een ‘nee en geen idee’. Ze lieten ons in totale verwarring achter. Het is nu de vraag hoe lang deze ongewenste gevangenschap nog gaat duren en wij weer onze bijdrage kunnen leveren om de economie nog enigszins draaiende te houden.”

Een collega spitsenschipper is onderweg naar het Franse Sète. Ook deze schipper ervaart de coronamaatregelen. “Het is voor ons nog onzeker of we wel leeg gaan komen. De zoon van de kraanmachinist is namelijk in aanraking geweest met iemand die met corona besmet was. Daardoor is het bedrijf waar we moeten lossen gesloten. En we hebben hier en daar wel meer last van de maatregelen.” Het zijn overigens niet alleen economische uitdagingen ten tijde van de coronacrisis, maar ook praktische. “We hebben een grote hond die er zeker een paar keer uit moet per dag. Dat is nu even lastig hier.”

120 miljoen euro schade

Koninklijke BLN-Schuttevaer en het Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart (CBRB) kregen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de opdracht een indicatie te geven van de economische schade voor de binnenvaart als gevolg van de corona crisis. De brancheorganisaties voor de binnenvaart schatten deze schade op 120 miljoen euro per maand. “We zien dat de coronacrisis zeer grote gevolgen heeft voor de ladingstromen via de binnenvaart, zowel in de droge lading-, de container- als de tankvaart. Onze inschatting is dat in het goederenvervoer over water de komende weken en maanden sprake is van veel vraaguitval. We verwachten een terugval met ongeveer 40 procent voor het goederenvervoer. In het personenvervoer is zelfs sprake van een totale terugval naar nul voor het hele seizoen.”

De binnenvaartorganisaties vroegen bij minister Cora van Nieuwenhuizen ook aandacht voor het Europese goederenvervoer over water in deze moeilijke tijd. “We zouden graag zien dat Nederland contact opneemt met onze buurlanden en de Europese Commissie om zeker te stellen dat het goederenvervoer over water ondanks nationale maatregelen doorgang kan vinden.”

‘Medewerkers uit de transportsector, zoals bemanningsleden, moeten vrij kunnen blijven reizen’’

De minister meldt dat ze er bij haar Europese collega’s erop aan gaat dringen dat het transport van goederen zo goed als mogelijk door moet kunnen gaan. “De grenzen tussen lidstaten en de buitengrenzen moeten openblijven voor goederen. Ook moeten medewerkers uit de transportsector, zoals bemanningsleden, vrij kunnen blijven reizen.”

Twee miljoen ton minder

Dat de coronacrisis consequenties heeft voor de containerbinnenvaart blijkt uit de cijfers van het Havenbedrijf Rotterdam (HbR). Containeroverslag maakt ongeveer een derde van de overslag in de Rotterdamse haven uit en het Havenbedrijf constateerde dat in de eerste maand na de uitbraak van het coronavirus het aantal afvaarten uit China daalde met 20 procent. Dat aantal is volgens HbR inmiddels weer aan het herstellen, maar ligt nog altijd ongeveer 10 procent lager dan in dezelfde periode in 2019. Op basis van de ontwrichting in China verwacht het Havenbedrijf dat de komende tijd per maand zo’n 2 miljoen ton aan goederen minder wordt overgeslagen. Daar bovenop zal de huidige vertraging van de Europese economie een effect hebben waarvan de omvang op dit moment nog niet is vast te stellen.

De haven van Rotterdam zag het aantal aan- en afgevoerde containers in het eerste kwartaal van 2020 met 5,6 procent verminderen (foto: Erik van Huizen). Tekst gaat verder onder de foto.

Ook voor de afhandeling van containers op de zeehaventerminals heeft de coronacrisis gevolgen. Zo hebben de terminals last van aanpassingen in schema’s van rederijen, met schepen die uit de vaart genomen worden of in Europa structureel havens overslaan. Dat leidt onder meer tot disruptie in de aan- en afvoer van volle en lege containers. Daar heeft ook de containerbinnenvaart last van. Binnenvaartoperator Contargo meldt dat de wachttijd voor de binnenvaart weer aan het oplopen is, in Rotterdam tot 58 uur.

Minder bediend

Om de vaart op de Rijn door te kunnen laten gaan, kwam de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) met een aantal maatregelen. Alle aangesloten lidstaten – Duitsland, België, Frankrijk, Nederland en Zwitserland – gingen daarmee akkoord. De landen spraken af alle maatregelen te nemen die nodig zijn om de infrastructuur zoveel mogelijk in stand te houden. Daarvoor moet het sluispersoneel bijvoorbeeld in staat zijn de werkplek te bereiken. Verder werd afgesproken dat een overschrijding van de geldigheidsduur van de certificaten, verklaringen en andere documenten niet wordt bestraft en dat bemanningsleden met een standaard verklaring van de CCR aan boord moeten kunnen komen.

Ondanks de toezeggingen in de CCR moest Duitsland eind maart toch de bediening van bruggen en sluizen aanpassen. De Duitse vaarwegbeheerder Wasserstrassen- und Schiffsverwaltung (WSV) werd daartoe gedwongen vanwege toenemende ziekte onder het bedienend personeel. Vooral sluizen die normaal gesproken 24 uur per dag worden bediend, moeten eraan geloven. Ook wordt gekeken naar het belang van de vaarweg, het personeel wordt vooral op dit kernnetwerk ingezet.

‘De landelijke beperkingen op sluistijden stellen de scheepvaart en haar klanten voor extra grote uitdagingen’

Voorzitter Martin Staats van het Bundesverband der Deutschen Binnenschifffahrt (BDB) vindt het verstandig om “in deze ongebruikelijke crisissituatie de krachten te bundelen in een kernnetwerk”. “Maar de landelijke beperkingen op sluistijden, die meerdere uren per dag beslaan, stellen de scheepvaart en haar klanten voor extra grote uitdagingen. We verwachten dan ook dat de overheid alles doet om ervoor te zorgen dat de infrastructuur zoveel mogelijk beschikbaar blijft. Wellicht is het denkbaar dat pas gepensioneerde sluiswachters in deze crisis voor een overgangsperiode weer aan het werk gaan.”

Cruciale sector

In België doet de overheid er ondanks de strenge maatregelen die van kracht zijn om de verspreiding van het Covid-19 virus te beperken, alles aan om de binnenvaart zoveel mogelijk vrij baan te geven. Net als in Nederland is transport aangewezen als een cruciale sector. De binnenvaart heeft in Vlaanderen een belangrijk marktaandeel in het goederentransport en vervult volgens Chris Danckaerts, bestuurder van vaarwegbeheerder De Vlaamse Waterweg, dan ook een cruciale rol. “Als waterwegbeheerder zijn we mede verantwoordelijk voor het laten functioneren van de logistieke keten en houden we onze dienstverlening op peil om de economische activiteiten van bedrijven mogelijk te houden. Dankzij de onafgebroken inzet van binnenvaartondernemers en onze werknemers blijven binnenvaart en waterwegen operationeel.”

Hoewel voor sluizen en bruggen op de Vlaamse waterwegen nog steeds de normale bedieningstijden gelden, is dat volgens Danckaerts voor de toekomst niet gegarandeerd. “Mocht er zich een personeelsprobleem voordoen, dan wordt de dienstverlening geleidelijk afgebouwd. Maar we willen de impact zo maximaal mogelijk beperken.”

De Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters is verheugd over de inzet van de binnenvaartsector. “Vlaanderen wil de binnenvaart prominent inzetten als alternatief voor het vervoer over de weg. Dat de sector ook in moeilijke omstandigheden zich slagkrachtig toont, is het bewijs dat de binnenvaart daadwerkelijk een volwaardig alternatief is.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland