Achtergrond
De ‘Adler Rüm Hart’ tijdens een proefvaart.

Nieuwe veerboot voor Duitse Wadden


Aluminium catamaran vaart snel en zuinig

John Ekkelboom | dinsdag 22 oktober 2019
Scheepsbouw

Een passagiersboot die in de ondiepe wateren van de Duitse Waddenzee met zo min mogelijk vermogen een snelheid van 18 knopen kan varen. Dat was de briefing die Conoship in Groningen meekreeg van een Duitse rederij. TB Shipyards in Harlingen mocht het schip uiteindelijk bouwen. Het werd een catamaran van aluminium die eenvoudig kan aanleggen aan verschillende landingsbruggen.

Guus van der Bles, director development bij Conoship International, herinnert zich nog goed hoe via een omweg het contact met Wyker Dampfschiffs-Reederei Föhr-Amrum (WDR) tot stand kwam. “Ik had een presentatie gegeven over de toepassing van LNG op schepen. Na afloop kwam ik in gesprek met een Duitse meneer. Twee weken later belde hij mij en vertelde dat een kennis van hem een nieuw passagiersschip wilde laten bouwen voor de Duitse wadden. Die kennis – de directeur van WDR – zocht een fris en innovatief ontwerpbureau. De man moest aan ons denken en gaf onze naam door.” Dat Conoship toevallig ook nog eens veel ervaring heeft met het ontwerpen van schepen voor de Waddenzee, was voor WDR natuurlijk mooi meegenomen. Zo ontwerpt het Groningse bedrijf al vijftig jaar de veerboten voor Wagenborg, waar de huidige Conoship-directeur Geert Dokter jarenlang directeur was van de afdeling Passagiersdiensten.

Op uitnodiging ging een delegatie van het ontwerpbureau onder leiding van Dokter naar het eiland Föhr voor een gesprek met de WDR-directeur en zijn technische man. Ook Van der Bles was daarbij aanwezig. “We hebben gevraagd wat de wensen waren. De belangrijkste eis was dat het schip met zo min mogelijk vermogen 18 knopen moest kunnen varen. Ter plekke hebben we de situatie bekeken. Een veerboot voor de wadden is niet zomaar een standaard schip. De omstandigheden zijn overal verschillend. Het ontwerp van een schip moet je op de beoogde locatie afstemmen.”

Na dit bezoek ging het Groninger team aan de slag met een conceptontwerp, waaraan Redmer van der Meer een belangrijke bijdrage leverde. Hij is enkele jaren geleden afgestudeerd aan de TU Delft op een onderzoek bij Conoship naar het ontwerpen van veerboten speciaal voor de wadden. Het uiteindelijke voorstel aan WDR was om een catamaran van aluminium te bouwen, wat nieuw was voor deze rederij.

Analyse regelgeving

Van der Bles legt uit dat het effect van ondiep water op de weerstand van schepen groot is. De veronderstelling was dat dit effect kleiner zou zijn bij een catamaran met twee scherpe rompen, terwijl het dan toch mogelijk is een groot dek te creëren voor de passagiers. Door het schip in aluminium uit te voeren – dat veel lichter is dan staal – zou de waterverplaatsing tevens minder zijn. Echter de rederij zag nog wel problemen omdat in het betreffende Duitse Waddengebied volgens haar geen schepen van aluminium mogen varen.

Van der Bles: “We zijn toen de regelgeving gaan analyseren. Die is best ingewikkeld. Het betreft hier immers een zeegaand schip dat slechts in één land vaart. De meeste andere zeegaande schepen varen internationaal en moeten voldoen aan de IMO-regelgeving. Maar het WDR-schip zou onder de Europese regelgeving voor veerboten vallen, die vrij recent ook geldt voor het Duitse wad. Na een uitgebreide zoektocht samen met deskundigen van BG Verkehr blijkt aluminium dus toch te kunnen, mits je voldoet aan bepaalde brandeisen.”

Met behulp van Computer Fluid Dynamics (CFD) ontwierp Conoship vervolgens samen met adviesbureau SasTech en Van Oossanen Naval Architects de romp. Een model daarvan werd getest in het Vienna Ship Model Basin in Wenen. De resultaten daarvan voldeden aan de hoge verwachtingen.

 

‘Het gewicht van de onderdelen was essentieel om de gewenste snelheid te kunnen halen’

Conoship vroeg Thecla Bodewes (TB) Shipyards om de aluminium catamaran te bouwen. Voor de productie van het casco schakelde deze werf het bedrijf Bloemsma Aluminiumbouw in Makkum in, om vervolgens de scheepsromp zelf verder af te bouwen. Elle Blauw, locatiemanager bij TB Shipyards in Harlingen, vertelt dat scheepsbouw in aluminium nieuw was voor de werf. “Ik heb daarom een aantal collega’s op cursus aluminium lassen en bewerken gestuurd. Ze zijn allemaal scheepsbouwer, dus dat hoeven ze niet meer te leren. Voordat we het casco in onze hal plaatsten, hebben we de hal vanaf de bovenste spanten tot beneden toe met een stofzuiger ijzer- en staalvrij gemaakt om corrosie van het aluminium te voorkomen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Het aluminium casco in de hal van TB Shipyards in Harlingen.

Tijdens de afbouw werd het gewicht van het schip continu in de gaten gehouden, vervolgt Blauw. “Het monitoren van het schip was een hele opgave. Alles wat aan boord kwam, hebben we van tevoren gewogen. We wilden weten of het door de leveranciers aangegeven gewicht van de onderdelen ook telkens klopte. Dit was essentieel om de gewenste snelheid te kunnen halen met een maximale diepgang van 1,5 meter.”

Te zwaar met batterijen

Mei dit jaar werd de bouw afgerond en kon na een proefvaart het schip richting het Duitse waddengebied varen, waar WDR het officieel doopte en het de naam ‘Adler Rüm Hart’ meegaf.

Elektrisch of hybride varen is volgens Van der Bles wel voorgesteld, maar de rederij koos toch voor diesel. “Het schip zou met batterijen ook veel zwaarder worden. Extra weerstand betekent automatisch meer vermogen. Het mooie is dat de Adler Rüm Hart al bij een vermogen van 750 kW de gewenste 18 knopen haalt. Dat is natuurlijk fantastisch dat je in zo’n kwetsbaar gebied snel kunt varen met relatief weinig brandstof.”

‘Fantastisch dat je in zo’n kwetsbaar gebied snel kunt varen met relatief weinig brandstof’

Locatiemanager Blauw heeft nog regelmatig contact met WDR om te vragen of het schip naar wens functioneert en of TB Shipyards nog ergens mee kan helpen. Ze zijn volgens hem bijzonder content met hun nieuwe aanwinst.

Het project krijgt waarschijnlijk nog een vervolg, laat Van der Bles weten. Conoship verdiept zich als ontwerper van innovatieve veerboten voor ondiep water inmiddels ook in andere situaties, licht hij toe. “Dit betekent niet dat we nu hetzelfde schip in veelvoud gaan bouwen. We gaan telkens eerst ter plekke de situatie bekijken en daarop het ontwerp afstemmen. Per eiland variëren de stroming, de vaargeulen en het vaarpatroon maar ook de wens of er wel of geen auto’s vervoerd moeten worden.”

Of TB Shipyards weer de opdracht krijgt om deze toekomstige schepen te bouwen, weet Van der Bles nog niet. “Deze projecten verkeren nog in een zeer pril stadium. Maar de samenwerking met deze werf was heel prettig.”

TB Shipyards is te vinden op stand 1409 tijdens Europort 2019

Specs veerboot ‘Rüm Hart’

De nieuwe catamaran – 34,15 meter lang, 10,50 meter breed en een diepgang van 1,50 meter – heeft een capaciteit van 250 passagiers. Van hen kunnen er 150 in de ruime lichte salon plaatsnemen en 100 op het dek. Het schip is goed manoeuvreerbaar dankzij dubbele schroeven met roeren en dubbele boegschroeven. Door asymmetrische fenders aan de voorkant kan worden aangemeerd aan de RoRo-bruggen, die op de verschillende Waddeneilanden en de vaste wal nogal uiteenlopen. Opvarenden kunnen, zo nodig met rollator, via een speciale gangway makkelijk van en aan boord gaan, onafhankelijk van het getij. Het schip heeft een vermogen van 956 kW, verdeeld over twee dieselmotoren.

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Maritiem Nederland.

Abonneer je nu!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Bent u nog niet bekend met Maritiem Nederland? Vraag dan hier uw proefabonnement aan!

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Word ook abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af

Partners Maritiem Nederland