Techniek&innovatie

Windpark-pionier Gemini geopend

Auteur: Karin Broer | Publicatiedatum:

Op tijd, binnen budget en zonder ongelukken. Bouwers en investeerders waren trots tijdens de officiële opening van het Gemini windpark op 8 mei. Volgens velen markeert Gemini een keerpunt in de ontwikkeling van offshore wind. Het windpark is bovendien goed voor de werkgelegenheid en levert nieuwe kansen voor de arbeidsmarkt op.

Hoe open je een windpark waar op het land niets van te zien is? Voor het Gemini windpark was het volgende bedacht: een toost met op de achtergrond een 360-graden film van het uitzicht vanaf het helikopterplatform van een van de twee offshore high voltage stations (OHVS) van Gemini windpark. Het team van Gemini en de bestuursvoorzitters van de aandeelhoudende bedrijven, John Brace van Northern Power, Wolfgang Bischoff van Siemens, Pieter van Oord (Van Oord) en Arjan ten Elshof (HVC), konden zo toch de champagne laten smaken alsof ze ter plekke waren, met rond zich de 150 windturbines van elk 4 MW.

‘Wat de olie is voor Saoedi-Arabië, is windenergie voor Nederland’

Met een vermogen van 600 MW is Gemini windpark voorlopig het grootste van Nederland en een van de grootste in de wereld. Een positie die niet lang zal duren want rond 2020 zijn de windparken voor de Zeeuwse kust klaar, Borssele I en II, en III en IV, allebei goed voor bijna 700 mw.

Pieter van Oord noemt Gemini in zijn speech een ‘gamechanger’. Ook andere sprekers benadrukken de pioniersrol van het windpark. Gemini startte nog vóór het Energieakkoord. Door de schaalgrootte konden er stappen worden gezet in bouw, logistiek, onderhoud en beheer. Gemini zette mede aan tot een enorme prijsdaling van windenergie. Gemini is met een stroomprijs 17 cent per kilowattuur voor de belastingbetaler een duur park. Inmiddels wordt Borssele III en IV gebouwd voor een stroomprijs van 5,45 cent per kilowattuur en zijn de eerste parken zonder subsidie in Duitsland aangekondigd.

Dubbelrol

Van Oord had net als Siemens in dit project een dubbelrol: investeerder en bouwer. Beide bedrijven hebben veel geleerd. Van Oord: “Gemini was veel groter dan eerdere windparken, het was verder weg op zee, en in dieper water.” Dat het allemaal lukte, - ahead of schedule en under budget - had met verschillende factoren te maken: goedgetrainde en goedopgeleide mensen en ook heel belangrijk: dedicated equipment. Van Oord liet twee gespecialiseerde schepen bouwen: transport- en installatieschip ‘Aeolus’, en de kabellegger ‘Nexus’.

Johan van Wijland, tot eind 2015 directeur Offshore Wind Projects van Van Oord en nu betrokken bij de tender voor Borssele, noemt Gemini een prachtige les. “De start was challenging. De exportkabel in de bodem van de Waddenzee, dat viel niet mee. In het begin hebben we sommige dingen tot drie keer anders moeten aanpakken. Je bedenkt van te voren hoe een project gaat verlopen, alles wordt vastgelegd in documenten en contracten. En in de loop van de twee jaar tijdens de bouwfase blijkt dat eigenlijk alles volgens plan verloopt. Dat is een bijzondere en bevredigende ervaring.”

Offshore wind is voor Van Oord heel belangrijk geworden. Van Wijland: “In 2008 waren we met 25 man die aan offshore wind werkten, nu zijn dat er meer dan tweehonderd en dat is dan alleen nog maar staf. Het is nu één van de drie pijlers van Van Oord, naast baggeren en olie en gas.” Pieter van Oord had in zijn speech al de kwaliteiten van de Noordzee geroemd voor offshore wind: het is relatief ondiep en het waait er altijd. “Wat de olie is voor Saoedi-Arabië, is windenergie voor Nederland.”

Grote stappen

Ook voor mede-investeerder Siemens, leverancier van de turbines en verantwoordelijk voor het onderhoud, is Gemini belangrijk. David Molenaar, CEO van Siemens Wind Power: “Afgelopen jaren is het turbineontwerp steeds beter en efficiënter geworden. Daarnaast zijn er in het onderhoud, beheer en de hele logistiek grote stappen gezet.” Hij wijst naar de overkant van het water van de Beatrixhaven, waar Siemens nu een Service Center heeft. “Hier doen we het onderhoud voor Gemini, maar verrichten bijvoorbeeld ook hand- en spandiensten voor het Duitse windpark Veja Mate.”

Voor het onderhoud van Gemini zijn jaarlijks zo’n 75-100 mensen nodig. Siemens heeft voor het onderhoud SOV ‘Windea la Cour’ gecharterd, met accommodatie voor zestig mensen. Twee onderhoudsteams van twintig mensen werken twee weken op, twee weken af aan gepland onderhoud en het oplossen van storingen. Naast de Windea la Cour, heeft Siemens verschillende crewtenders in de vaart en maakt het bedrijf gebruik van helikopters. David Molenaar: “We willen zo flexibel mogelijk zijn.” Volgens Molenaar is het werk aantrekkelijk: “Het is enorm rewarding een stilgevallen molen weer aan de praat te krijgen. Dat is mooiste wat er is.”
Het onderhoud van windparken zorgt zo voor groeiende werkgelegenheid. Vooral monteurs van mbo-niveau zijn nodig. Siemens zoekt naar mensen die ervaring hebben opgedaan bij onshore windmolens, of in de oil and gas hebben gewerkt. Samen met het Noorderpoortcollege heeft het bedrijf het initiatief genomen voor een Engelstalige opleiding ‘maintenance of wind turbines’. Tot nu kan Molenaar genoeg mensen vinden, maar als het Energieakkoord verder wordt uitgevoerd (met de aangekondigde 5 keer 700 MW-parken) dan zal dat ‘wel een uitdaging zijn’.

Vliegwiel

Harm Post, de in oktober afscheid nemende CEO van de Eemshaven, noemt Gemini een vliegwiel voor zijn haven. “De Eemshaven is ooit gebouwd als Rotterdam van het Noorden, waar de petrochemische industrie uit Rotterdam een plek moest krijgen. Dat is er nooit van gekomen. Gemini heeft er voor gezorgd dat er een nieuw focus voor Eemshaven ontstond, een focus op duurzame energie.”

Het grote voordeel van de Eemshaven is de ligging, zegt Post. “De kosten van het bouwen en onderhouden van parken zitten deels in de afstand. Er zijn Duitse parken die gebruikmaken van Eemshaven, dat wil wat zeggen, dat gebeurt niet zomaar. Dat heeft alles met de kosten te maken. Een jack-up kost geloof ik 150.000 euro per dag, dan scheelt dat flink als je een haven hebt die op korte afstand ligt.”

Net na de opening van Gemini werd bekend dat het Duitse windpark Merkur vanuit de Eemshaven gebouwd en onderhouden zal worden. Offshore wind levert zo belangrijke werkgelegenheid op. Post: “Ten eerste bij de bouw, ten tweede bij het onderhoud. En het derde moment komt nog, als over vijftien jaar de molens vervangen moeten worden. Recyclen van molens dat is een hele sector aan het worden.”

Een nieuwe stip aan de horizon is er ook. Post: “We willen graag dat Gemini nog verder uitgebreid wordt. Er liggen daar oefengebieden van defensie. Als defensie nu een stukje opschuift, dan zou je daar 2 tot 4 gigawatt bij kunnen plaatsen.” Ook de Groningse gedeputeerde van Energie, Nienke Homan, zal deze boodschap vanmiddag nog een paar keer tegen journalisten herhalen. Het succes van Gemini kan worden verlengd. Post heeft al een suggestie voor een naam: “Gemini is Latijn voor tweeling, wat is drieling in het Latijn? Trigemini!”

Gemini volgen

Op de speciale app gemini.livemegawatt.com/ is de liveopbrengst van Gemini te volgen. De windsnelheid op zee, de energieproductie van Gemini en de CO₂ reductie kunnen continu worden gevolgd en ook is te zien hoeveel molens er ‘in maintenance’ staan. De speciale app kan iedereen gratis downloaden.

Onderwerpen
Deel deze pagina
Betabanen

Maritiem Nederland

Welkom op de site van Maritiem Nederland, hét opinie- en vakblad voor de gehele maritieme sector in Nederland.

Editie MN 09-2018

Partners Maritiem Nederland