Techniek&innovatie

Van Oord ontwikkelt techniek om op grote dieptes te baggeren


Stenen storten en bulten wegbaggeren

Branche: Baggeren | Auteur: Antoon Oosting | Publicatiedatum:

Het is nog een nichemarkt maar in een toekomst waarin steeds dieper naar olie en gas geboord wordt is het wel een veelbelovende: het baggeren op grote dieptes. Onder de naam Deep Excavation System (DES) heeft de Rotterdamse waterbouwer Van Oord er een oplossing voor. Hiermee heeft Van Oord inmiddels ervaring opgedaan op dieptes tot 657 meter.

Het Deep Excavation System komt voort uit de langjarige ervaring die Van Oord heeft opgedaan met het storten van stenen voor het beschermen van pijpleidingen en andere constructies op de zeebodem (SRI oftewel Subsea Rock Installation). Met SRI heeft Van Oord het wereldrecord ‘diep steen installeren’ in handen, namelijk tot 1277 meter. SRI is een van de twee productgroepen van de business unit Offshore bij Van Oord. Deze unit is een van de drie poten van het bedrijf, naast het baggeren en de installatie van offshore windparken.

Berglandschappen

Verantwoordelijk voor SRI zijn Koos van Oord (49) voor het aannemen en de commercie, en Jan Vlak (56) voor de uitvoering. Op kantoor in de vestiging in Gorinchem vertellen zij over de ontwikkeling van het DES. Het systeem is inmiddels gebruikt op twee projecten: in 2011 aan de noordwestkust van Australië (Gorgon-project) en vorig jaar voor de kust van Midden-Noorwegen. Met die ervaringen biedt Van Oord het nu actief in de markt aan als oplossing.

‘Met de toepassing van het DES kun je heel nauwkeurig baggeren met een minimale verstoring van het leven op de zeebodem’

Koos van Oord, neef van de huidige CEO van het bedrijf, legt uit dat het DES vooral interessant is wanneer voor het leggen van olie- en gasleidingen op de zeebodem grotere hoogteverschillen moeten worden overwonnen. Anders dan in een groot deel van de Noordzee heeft de zeebodem op de meeste plekken veel weg van berglandschappen met flinke pieken en dalen.

Een olie- of gasleiding heeft een beperkte flexibiliteit en kan door krommingen beschadigen als er te veel spanning op komt te staan. In het geval van Australië moest ten behoeve van de gaswinning in het Gorgon-veld drie leidingen een steile helling passeren. Op 600 meter diepte dook de zeebodem ineens naar 1 kilometer diepte. De oplossing werd gevonden in het graven van een 8 meter diepe sleuf in, zoals Vlak vertelt, “een hele moeilijke harde grondsoort, zo hard dat je er nauwelijks met je nagel in kon duwen”.

Koos van OordVoor het graven gebruikte Van Oord een 9 ton zware grijper die onder een ROV, op afstand bestuurde onderwaterrobot, hangt. Die ROV hangt zelf onder aan de valpijp van een valpijpschip en wordt gebruikt om tot op enkele centimeters nauwkeurig te bepalen waar de steen moet worden gestort en in het geval er een grijper onder hangt, waar moet worden gebaggerd. De opgegraven specie werd met behulp van de ROV 20 tot 30 meter opzij gestort. De grijper wordt bediend met een aan de ROV gehangen extra hydraulische unit.

Het resultaat was een aanzienlijk vlakker bed voor drie tot 20 inch dikke pijpleidingen die dankzij de tot 8 meter diepe sleuf de steile onderzeese helling konden overbruggen. Het alternatief was geweest dat met stortsteen een grote brede onderzeese baan was gestort. In verband met de steilte van de helling zou het dan om hele grote hoeveelheden gaan.

Forse bulten

Voor de kust van Midden-Noorwegen ging het om een 486 kilometer lange leiding (Polarled Pipeline) vanaf het vaste land naar het Asta Hansteen-veld van Statoil, waar de zeebodem 1277 meter diep is. De leiding zelf wordt gelegd door Allseas, maar omdat in het traject diverse forse bulten zaten, werd een beroep gedaan op de expertise van Van Oord. Die heeft over een groot gedeelte van het traject bulten weggebaggerd en oneffenheden afgevlakt. Daardoor kon de hoeveelheid benodigde stortsteen voor de baan van de leiding aanzienlijk worden teruggebracht. Daarbij gaat het al gauw om honderdduizenden tonnen stortsteen wat tot enorme kostenbesparingen voor de klant leidt.

Jan VlakEen andere oplossing zou zijn geweest het onderwater wegblazen van de oneffenheden in de bodem. Vlak: “Maar dan weet je ook dat met alle rondzwevende deeltjes alle koraal binnen een straal van enkele honderden meters dood is.” In dit geval is alle weggegraven grond keurig netjes op daarvoor aangewezen stortlocaties neergelegd. In zijn presentatie laat Vlak een filmpje zien waarbij vissen tijdens het baggeren gewoon vlak rondom de ROV en de grijper blijven zwemmen.

Patent aangevraagd

“Met de toepassing van het Deep Excavation System kun je dus heel nauwkeurig baggeren. En de verstoring van het leven op de zeebodem kun je minimaliseren”, zegt Van Oord. Om commercieel ook een tijdje profijt te hebben van het volledig in eigen huis ontwikkelde systeem heeft Van Oord patent op het systeem aangevraagd.

Wat overigens geen garantie is dat over enige tijd de concurrentie met vergelijkbare technieken op de proppen komt. Want zo is het in het verleden met de techniek van het onderzees steenstorten steeds gegaan. Koos van Oord vertelt hoe zijn bedrijf als een van de eerste in de jaren tachtig is begonnen met het onderzees steenstorten. “Wij hebben dat concept in de jaren tachtig zelf ontwikkeld samen met de Noorse reder Jebsen die zelflossende bulkcarriers had. Omdat toen we begonnen de markt nog klein was, bleven de schepen multi-inzetbaar; is er even geen werk als steenstorter dan worden ze door Jebsen ingezet als bulkcarrier voor vervoer van kolen of ertsen”, vertelt Van Oord.

Het Deep Excavation System bestaat uit een grijper en een FPROV.De eerste steenstortprojecten waren in de Noordzee. Aanvankelijk werden stenen direct vanaf het schip gestort maar Van Oord ontwikkelde al snel het valpijpsysteem waarbij de steen via een valpijp, eerst langszij maar tegenwoordig recht onder het schip gehangen op de zeebodem wordt gestort. Om het schip op z’n plaats te houden, moet het natuurlijk worden voorzien van een DP(2)-systeem. Door onder aan de valpijp een onderwaterrobot te hangen werd het mogelijk om tot op enkele centimeters nauwkeurig de plaats te bepalen waar de steen moest neerkomen.

De afgelopen jaren hebben vrijwel alle grote baggeraars, Boskalis, Jan De Nul en DEME (via offshore-dochterbedrijf Tideway) zich ook op het steenstorten gestort en speciaal hiervoor ontworpen schepen in de vaart gebracht. Dit dwingt Van Oord er toe nieuwe technieken te ontwikkelen en zodoende de markt te vergroten. “Met het DES zijn wij nu de enige partij die gecontroleerd zo diep kan baggeren en daarmee zijn wij voor diep water de beste partij”, aldus Van Oord.

Onderwerpen
Deel deze pagina
Betabanen

Maritiem Nederland

Welkom op de site van Maritiem Nederland, hét opinie- en vakblad voor de gehele maritieme sector in Nederland.

Editie MN 09-2018

Partners Maritiem Nederland