Techniek&innovatie
In de sleepbootsimulator wordt de buitenwereld getoond op grote LCD-schermen.

Leren door simuleren

Auteur: Jan van den Berg | Publicatiedatum:

Simulatoren hebben grote voordelen bij het opleiden van stuurlieden en operators van installaties op schepen. Een goed voorbeeld is de nieuwe simulator van Iskes Towage en Damen Shipyards.

Het oefenen van zowel gewone als bijzondere situaties gebeurt steeds vaker in een simulator, waarin de werkelijkheid natuurgetrouw kan worden nagebootst. De eerste sector waarin dit gebeurde, was de luchtvaart. Daar was al snel duidelijk dat vliegers in een simulator situaties konden oefenen, waaraan een echt vliegtuig nooit blootgesteld kan worden, zoals het uitvallen van motoren. Een ander argument voor simulatietraining is dat dit veel goedkoper is dan het gebruik van een vliegtuig. Tot slot is training met een simulator niet afhankelijk van het weer.

Vertrouwde apparatuur

“Voor de scheepvaart gelden dezelfde voordelen”, zegt Ronald Vergouwen. Hij is managing director van sleepbedrijf Iskes Towage in IJmuiden. “Daar zouden we in de sleepvaart eigenlijk op grotere schaal gebruik van moeten maken.”

Iskes geeft met Damen Shipyards het goede voorbeeld. Gezamenlijk hebben de bedrijven een simulator laten ontwikkelen door het Rotterdamse bedrijf VSTEP. Deze kan in eerste instantie gebruikt worden voor het trainen van kapiteins en stuurlieden van sleepboten en offshore supply schepen. De simulator is voorzien van de bedieningsmiddelen, navigatieschermen en andere beeldschermen die ook op de brug van de echte schepen te vinden zijn. Bemanningsleden kunnen dus met de hun vertrouwde apparatuur werken.

Manoeuvreren in een beperkte ruimte, zoals hier de Grote Sluis in IJmuiden, kan goed virtueel geoefend worden.De buitenwereld wordt rondom getoond op grote LCD-schermen. Deze geven een realistisch beeld van andere schepen, kades en bruggen en weersomstandigheden. Het is alsof je op een echte brug staat.

Het hart van de simulator is een computersysteem. Dit bevat in de eerste plaats een mathematisch model van het schip. Hierin zijn de eigenschappen opgeslagen als het vaargedrag, het vermogen van de motoren en de werking van de roeren. Geeft een kapitein stuurcommando’s aan de simulator, dan zal deze zich net zo gedragen als de echte sleepboot.

Realistische weergave

Het computersysteem genereert ook de beelden die vanaf de ‘brug’ te zien zijn. Draait de sleepboot, dan draait het beeld mee. Dat geeft een realistische weergave van de werkelijkheid. Om dit mogelijk te maken, kan de simulator geladen worden met diverse omgevingen. Zo zijn voor Iskes het Noordzeekanaalgebied, de sluizen van IJmuiden en de vaarroute naar de haven belangrijke omgevingen.

Deze bestaan overigens niet uit statische beelden. Weersomstandigheden kunnen ook worden ingevoerd. Zo kan een kapitein virtueel een tanker slepen door mist, storm of sterke stromingen. Uiteraard kunnen ook uiteenlopende te assisteren zeeschepen worden ingevoerd. Net als de sleepboot gedragen deze zich als echte schepen.

Vergouwen is tevreden met de simulator. “Voor ons doen is deze zeer geavanceerd. Ik ken geen andere simulatoren voor sleepboten die de werkelijkheid zo realistisch weergeven.” Dat er behoefte is aan een dergelijk instrument, is volgens hem zonneklaar. “Veel stuurlieden die op sleepboten gaan werken zijn afkomstig uit de visserij en de koopvaardij. Daar vaar je heel anders. Zo zijn ze vaak niet gewend om te werken met roerpropellers, waar de meeste sleepboten mee zijn uitgerust. Het kost tijd om deze mensen op te leiden, soms meer dan een jaar. Bovendien moeten je hiervoor een sleepboot beschikbaar hebben. Dat is wel eens lastig, want het werk gaat natuurlijk gewoon door.”

In combinatie gebruikt

VSTEP heeft voor Iskes en Damen twee simulatoren gebouwd. Een installatie, genaamd Nautis Desktop Trainer, geeft een beeld van 240 graden. De andere, de Nautis Full Mission Tug Simulator, toont de volle 360 graden rondom. De simulatoren kunnen afzonderlijk gebruikt worden, maar ook in combinatie. Dan is een realistisch oefenscenario mogelijk, waarbij twee sleepboten een groot zeeschip assisteren in bijvoorbeeld een sluis of bij het afmeren aan de kade.

Simulatoren geven een behoorlijk realistisch beeld.De simulatoren kunnen gebruikt worden voor de sleepboottypen Damen 2810 en Damen 3212 en de Damen Fast Crew Supplier 2610. Dit kan eventueel worden uitgebreid met andere schepen. Iskes beschikt over twee sleepboten van het eerste type en heeft er nog een in bestelling. De bemanningsleden hiervoor kunnen uiteraard gebruikmaken van de simulatoren.

Daarvoor worden deze maar een deel van de tijd gebruikt. Iskes en Damen leiden daarom ook kapiteins en stuurlieden op voor derden. Voor Iskes is dat een interessante nevenactiviteit, waarin de kennis van slepen goed toegepast kan worden. Voor Damen als bouwer van sleepboten vormen de simulatoren een mogelijkheid om extra diensten aan klanten aan te bieden. De simulatoren zijn ondergebracht in het kantoor van Iskes in IJmuiden. Overigens kan de simulatortraining gecombineerd worden met het oefenen op een echte 2810 sleepboot van Iskes.

Inmiddels zijn de eerste trainingssessies achter de rug. Het betrof de opleiding van vier Ghanese bemanningsleden van een nieuwe Damen 2810 sleepboot. De tweede sessie was voor drie Cyprioten die binnenkort op een Damen 3212 gaan varen.

Onderwerpen
Deel deze pagina
Simulatie breed toegepast

In de maritieme wereld worden simulatoren steeds meer toegepast. Behalve het manoeuvreren van een schip kunnen er ook andere scenario’s geoefend worden. Zo heeft het Saoedische aannemingsbedrijf Huta Marine Works bij IHC Merwede een simulator besteld voor een cutterzuiger. Het bedrijf heeft een dergelijk schip besteld bij IHC Merwede. Het is de bedoeling om de simulator te gebruiken in de opleidingsprogramma’s voor operators van de cutterzuiger. De nadruk ligt hierbij op het baggeren zelf en minder op het varen. De simulator kan tevens worden ingezet voor het trainen van personeel voor toekomstige schepen van Huta.

Kraansimulator

Ook op de wal zijn er taken die virtueel geoefend kunnen worden. Zo heeft VSTEP een simulator van havenkranen geleverd aan Europees Massagoed Overslagbedrijf in Rotterdam. De simulator wordt ingezet om specifieke handelingen van de kraanoperatoren realistisch te trainen en de precisie te verhogen. De kraansimulator van VSTEP bevat alle realistische kraancontrols en functionaliteiten, zodat de operator alle handelingen voor het laden en lossen dient te maken die ook in de echte kranen voorkomen. De simulator combineert graphics en geluidseffecten met een realistisch dynamisch model dat rekening houdt met slingeren en zwaartekracht. Een schademodel toont bovendien onmiddellijk de gevolgen van onjuiste handelingen door de operator. Ook is het mogelijk om acties achteraf te evalueren.

Probeer TW

Geïnteresseerd in techniek? Kies dan voor Technisch Weekblad (TW)

TW biedt technici het laatste nieuws, achtergronden en opinie op het gebied van techniek en innovatie. TW lees je in print en altijd en overal online op je pc, tablet of smartphone. Voor studenten en starters onder de 35 jaar met een technische opleiding, is TW helemaal gratis! 

Naar de website van TW voor het laatste nieuws

Meer informatie over een abonnement

Betabanen

Maritiem Nederland

Welkom op de site van Maritiem Nederland, hét opinie- en vakblad voor de gehele maritieme sector in Nederland.

Editie MN 09-2018

Partners Maritiem Nederland