Pieter Florisz (1606-1658)

Auteur: Felix Huizinga | Publicatiedatum:

Een volk heeft helden nodig. Onnavolgbare, solitaire, dwarse, egocentrische, rebelse en vaak meedogenloze lieden. Gedurende de Gouden Eeuw grossierde de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden erin. Tijdens het De Ruyterjaar portretteren we een aantal spraakmakende zeehelden van weleer.

Blom heette Pieter Florisz van achteren. Gewoon Blom. Maar de geschiedenis heeft die alledaagse achternaam snel uitgepoetst. Pieter Florisz was een beetje een sneue man. Het begint al met zijn geboortedatum. De meeste geschiedschrijvers duiden die als 1606, de datum die op een portret uit 1662 staat. Er zijn echter mensen die ervan overtuigd zijn dat hij in 1602 als zoon van Floris Hendrickszoon Blom in Monnickendam ter wereld kwam. Geen parmantige entree dus.

 

Wind mee

We leven in de laatste jaren van de Tachtigjarige Oorlog met een marine die nog niet de impact had die ze later zou krijgen. Het bleef bij geïsoleerde acties zoals we die van Heyn en Van Heemskerck kennen. Een van de weinige echte zeeslagen had plaats in 1641. De Staten zonden toen een hulpeskader naar Portugal om dit land bij te staan in hun strijd tegen de gemeenschappelijke vijand Spanje. Viceadmiraal Gijsels van Lier zwaait de scepter over de expeditie en ene Michiel de Ruyter is de tijdelijke schout-bij-nacht. Een van de schepen heeft Pieter Florisz als kapitein. Zijn schip wordt letterlijk aan flarden geschoten bij Cadiz. Florisz vertikt het namelijk om bij de eerste averij, opgelopen tijdens een schotenwisseling, de steven te wenden. Voor het eerst blijkt zijn grote dapperheid. Dat zorgt voor een flitsende carrière bij de zeemacht. Zijn betoonde moed levert hem een baan op als oproepkapitein bij de Admiraliteit van het Noorderkwartier. Als de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog uitbreekt in 1652, zijn ervaren zeebonken hard nodig en wordt Pieter Florisz in hoog tempo kapitein, waarnemend schout-bij-nacht en smaldeelcommandant. Hij blinkt weer uit in moed tijdens de Driedaagse Zeeslag (1653), waar de masten van het dek van zijn schip geschoten worden en hij dapper blijft doorvechten. Ook tijdens de slagen bij Nieuwpoort en Ter Heijde werd zijn naam in één adem genoemd met Tromp senior, De Ruyter en Johan Evertsen. Hij viel – net als zij – in de prijzen en kreeg een gouden ereketting met penning.

 

Florisz was geen diplomaat. Gelikte praatjes en een invloedrijk netwerk brachten hem niet de vele promoties. Toen Johan de Witt baron van Wassenaar van Obdam – een man die het verschil tussen roer en boegspriet niet kon duiden – benoemde tot luitenant-admiraal van de Verenigde Vloot, moest een groot aantal vlagofficieren deze landrot uit de wind houden. Het Noorderkwartier mocht ook een viceadmiraal leveren en dat werd na flink wat gesteggel Pieter Florisz. Hoorn had een ander op het oog, maar Pieter kwam het meest in aanmerking. Toen Hoorn hem vroeg naar die stad te verhuizen – dat gaf de plaats van het Noorderkwartier meer aanzien – stelde hij als eis dat het stadsbestuur dit publiekelijk bekend zou maken.

 

Bloem

Dat bekoelde de verhouding met het stadsbestuur, tot Florisz op 8 november 1658 sneuvelt tijdens de Slag in de Sont. De Deense koning geeft opdracht om de held te balsemen en hij wordt in Denemarken opgebaard. Hoorn kan dan niet achterblijven. Een echte zeeheld met praalgraf binnen de muren is immers niet te versmaden. Ineens herinneren mensen ook zijn achternaam weer en de huldeblijken en gelegenheidsgedichten met het woord ‘bloem’ erin zijn niet van de lucht.

 

Helaas sneuvelt zijn praalgraf tijdens een grote brand in de Grote Kerk in 1838. Het enige wat nu nog rest, is de houten deksel van zijn doodskist en een gebarsten marmeren afbeelding van de fatale Slag in de Sont. Deksel en afbeelding zijn beide in het Westfries Museum in Hoorn te bezichtigen. Geen fameuze laatste woorden in zijn stervensuur, alleen zijn grote moed. Ook mooi.

‹ VorigeVolgende ›

Deel deze pagina
Maritiem Nederland

Welkom op de site van Maritiem Nederland, hét opinie- en vakblad voor de gehele maritieme sector in Nederland.

Editie MN 09-2018

Word abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers

Sluit nu een abonnement af!

Volg ons op Twitter

Partners Maritiem Nederland