Kleine werkboten onmisbaar voor grote baggerschepen

Auteur: Antoon Oosting | Publicatiedatum:

Baggeren is meer dan grote snijkop- en sleephopperzuigers hun werk laten doen. Voor het slepen met ankers en drijvende baggerleidingen en het duwen van pontons zijn werkboten nodig. Multi cats, shoalbusters en euro carriers zijn de multi-tools van de baggerindustrie.

Ze staan te boek onder uiteenlopende namen als multi cats, shoalbusters, euro carriers en multi-purpose drieschroefs beperkte diepgang werkschepen maar wat ze gemeen hebben is dat het allemaal multi-inzetbare werkscheepjes zijn. Het verschil zit ‘m slechts in de benaming van de leverancier. Waar het om gaat is dat dit scheepstype de afgelopen decennia een onmisbaar stuk gereedschap is geworden van de wereldwijde baggerindustrie waarin Nederlandse scheepswerven een hoofdrol spelen.

Ze zijn er in allerlei formaten, van niet veel meer dan 10 meter tot de grootste rond de 35 meter. En ze kunnen heel veel, van gewoon slepen van bijvoorbeeld motorloze snijkopzuigers, hijsen met een of twee kranen tot het verplaatsen van ankers, spudpalen en baggerleidingen.

 

Gepatenteerd
Bij Damen begon het volgens Jeroen van Woerkum, sales manager Benelux, zo’n 30 à 35 jaar geleden. In samenwerking met motorenfabrikant Caterpillar ontwierp Damen een multi-inzetbaar werkscheepje, vandaar de door Damen gepatenteerde typenaam van multi cat. Het gaat dan om een werkscheepje met een rechthoekig werkdek en een opbouw met stuurhuis aan één kant.
Op het werkdek staan een of twee kranen. Daarmee kunnen de baggerleidingen van snijkopzuigers en sleephopperzuigers worden verplaatst of aan dek worden gehesen voor reparatie, wat geregeld nodig is wanneer er weer een kei in terecht is gekomen. Daarnaast is het dek voorzien van sleephaken en lieren voor het slepen en/of het verplaatsen van ankers. De kiel is meestal vlak met schroeven en roeren die er niet onderuit steken zodat zo’n multi cat ook in ondiepe wateren kan werken of zich kan laten droogvallen op een zandbank of strand.
In het begin waren het volgens Van Woerkum vooral de grote baggeraars als Boskalis en Van Oord en de middelgrote en grotere baggerbedrijven die hierin opgingen die dit soort schepen bij Damen lieten bouwen om als hulpvaartuig dienst te doen voor de begeleiding van vooral hun snijkopzuigers. Ondertussen ontstonden er ook tal van kleinere bedrijfjes van kapitein-eigenaren die zich op projectbasis met hun werkschip gingen verhuren aan grotere bedrijven, iets wat steeds meer gebeurt. De grote bedrijven als de Nederlandse (Van Oord, Boskalis) en Belgische (Deme, Jan De Nul) baggeraars beschikken over de grootste schepen ter wereld en huren steeds vaker per project het benodigde materieel aan hulpvaartuigen in. De feedback van deze, vaak door een grote passie gedreven, kapitein-eigenaren heeft volgens Van Woerkum bij Damen veel bijgedragen aan de ontwikkeling van dit scheepstype.

 

Marktleiderschap
Dat geldt echter ook voor andere werven. Want vrijwel synchroon ontwikkelde Neptune Shipyards in Aalst en Hardinxveld-Giessendam de euro carrier, een werkschip dat in principe hetzelfde kan als de multi cat van Damen. Neptune Shipyards, met het hoofdkantoor gevestigd in Aalst, is sinds kort de eigenaar van de van IHC Merwede overgenomen helling in Hardinxveld-Giessendam. Naast de euro carriers bouwt Neptune Shipyards vooral sleepboten, de eurotug, pontons al dan niet voorzien van accommodatie, en snelle crewtenders. In Nederland strijden Damen en Neptune om het marktleiderschap. Beide exporteren ook flink maar wereldwijd zijn er ook veel grotere Aziatische bouwers van dit soort schepen ontstaan.

Damen ondertussen ontwikkelde vanuit de multi cat nog een ander type werkschip. Met het werken met de multi cats ontstond op sommige klussen de noodzaak aan ook een flinke sleepcapaciteit. Maar dan een type sleepboot dat, anders dan veel slepers die een flinke diepgang kennen, ook in ondiepe wateren uit de voeten kan. Op basis van die wensen lanceerde Damen in 2000 de shoalbuster, een werkschip dat er van de voorkant uitziet als een gewone sleepboot met achterop een rechthoekig sleep-werkdek met een kraan als van een multi cat. Het grote verschil met een gewone sleepboot is de vrij vlakke kiel. En ten opzichte van een gewone multi cat is de shoalbuster voorzien van een aanzienlijk sterkere motor om de benodigde extra sleepkracht te kunnen ontwikkelen.
Van Woerkum schat dat er tegenwoordig misschien wel zo’n 60 tot 70 van die shoalbusters rondvaren. Van het type van de multi cat/euro carrier en dergelijke zijn dat er ondertussen misschien wereldwijd zelfs wel enkele honderden.

 

Veelzijdig scheepje
Naast Damen en Neptune Shipyards als de grote twee op dit gebied zijn er geregeld ook andere werven die dit soort type werkschepen bouwen. Zo leverde de werf van De Kooiman Groep in Zwijndrecht december vorig jaar de ‘Zwerver III’ op, een echt grote multi cat die geen multi cat mag heten en dus te boek staat als multi-purpose workboat. De in opdracht van HvS (Hans van Stee) Dredging Support BV uit Harlingen gebouwde Zwerver III meet 35 meter waarmee het schip behoort tot de grootste in zijn soort. Daarnaast heeft HvS Dredging Support de ook bij Kooiman gebouwde ‘Zwerver I’, een multi cat van 28 meter.
De Zwerver III is zelfs voorzien van een Dynamic Positioning-systeem waarmee het wel een heel erg veelzijdig scheepje is geworden. Daarmee is de Zwerver III ook inzetbaar geworden voor offshore werk. En dat is ook precies de ambitie van HvS Dredging Support. Begonnen in de baggerij is HvS Dredging Support het voorbeeld van zo’n eerder genoemd klein bedrijf van een kapitein-eigenaar dat zich nu ontwikkelt tot een veelzijdige dienstverlener die ook beschikbaar is voor de ondersteuning van offshore en maritieme constructiebedrijven.

Dit past volgens Van Woerkum precies in de trend dat scheepseigenaren van multi cats/shoalbusters zich niet meer alleen verhuren aan baggerbedrijven. Met de bezuinigingsdrift van de overheid is hierin niet altijd voldoende werk te vinden. En dus proberen scheepseigenaren van multi cats/euro carriers en soortgelijke schepen ook offshore te gaan. Hiervoor proberen ze hun schepen zo divers mogelijk te laten bouwen. Van dit soort dienstverleners zijn er volgens Van Woerkum in Nederland zo’n 15 à 20 verspreid over het hele land. Bekendere bedrijven die zich ook in de offshore bewegen zijn bijvoorbeeld Acta Marine uit Den Helder en Sea Contractors uit Vlissingen.
Damen bouwt zijn multi cats en shoalbusters in principe op de werf in Hardinxveld en indien nodig in Gorinchem. Dat is ook gebeurd met de twee zusterschepen ‘Oceanus’ en ‘Cronus’ waarvan de laatste begin april bij Damen in Gorinchem feestelijk werd gedoopt en overgedragen aan eigenaar Van Oord. Deze schepen zijn de grootste (32,70 meter) multi cats ooit door Damen gebouwd. Ze worden door Van Oord toegevoegd aan de twee bij IHC Merwede gebouwde grote nieuwe zelfvarende cutterzuigers ‘Athena’ en ‘Artemis’, waarvan de laatste deze zomer gedoopt wordt.

 

Bouwpakketten
Dat de multi cats en shoalbusters vooral in Hardinxveld (DSHa) worden gebouwd, komt omdat de afnemers van Damen voor dit type werkschepen vooral in Nederland zitten en omdat DSHa de meeste expertise en ervaring hierin heeft. Maar er zijn ook al wereldwijd bouwpakketten van multi cats verscheept om op lokale werven in elkaar te worden gezet. “Waar de klant zit, wordt ook het liefste gebouwd”, verduidelijkt Van Woerkum.

Wereldwijd variëren multi cats/euro carriers afhankelijk van de grootte en de opties in prijs tussen 1 en 8 miljoen euro. Maar het is allemaal afhankelijk van wat de klant erop wil hebben. Een met DP uitgerust schip zal een stuk duurder zijn dan een eenvoudig uitgerust werkschip. In de bouw van dit soort werkschepen is een grote rol weggelegd voor toeleveranciers in het leveren van componenten en in het uitvoeren van veel installatiewerk. Maar het is Damen die het schip ontwerpt en bouwt en wat de betrouwbaarheid oplevert, wat het schip ‘maakt’ en waarom de mensen het schip daar kopen.
Damen probeert zich te onderscheiden op het goed op elkaar afstemmen van de verschillende onderdelen en uitrusting van het schip. Bovendien houdt Damen een voorraad aan, waardoor de levertijd aanzienlijk korter wordt. “Door jarenlange ervaring weten we precies wat er bijvoorbeeld aan extra versterkingen nodig zijn. En verder zorgen we voor een goede aftersales. Met serieus, goed onderhoud kan zo’n schip best 25 tot 30 jaar meegaan in zijn werkgebied. Daarna varen ze soms nog jaren door in bijvoorbeeld Afrika, maar dan voor andere doeleinden”, aldus Jeroen van Woerkum.

 

Wensen van de klant
Ook bij Neptune Shipyards staat kwaliteit en service voorop. Neptune bouwt euro carriers puur op de wensen van de klant. En ook deze werf staat zich voor op korte levertijden dankzij een eigen snijbedrijf, cascohal en afbouwhal. Net als Damen heeft ook Neptune ervoor gekozen zijn complete productie in Nederland te hebben, zodat ze de levertijd onder controle hebben maar ook de kwaliteit kunnen garanderen.

‹ VorigeVolgende ›

Deel deze pagina
Maritiem Nederland

Welkom op de site van Maritiem Nederland, hét opinie- en vakblad voor de gehele maritieme sector in Nederland.

Editie 8 thema Carrière

Word abonnee!

Neem nu een abonnement en ontvang elke maand hèt vakblad voor de maritieme sector op de deurmat.

Sluit nu een abonnement af!

Partners Maritiem Nederland