Met de bark Europa naar Århus

30 juni: inschepen (JK)

Om 10.00 uur gaan we aan boord van de Europa, die bij de oude NDSM-werf in Amsterdam ligt. Iedereen wordt ingedeeld in een van de drie wachten (rood, wit of blauw) en krijgt een hut en kooi toegewezen. Als we met een paar man onze bagage naar de hut brengen, ontmoeten we ook onze hutgenoten. De ruimte is krap nu we er met zes man in staan, maar omdat we in verschillende wachten zijn ingedeeld, zullen er in de praktijk slechts twee mensen tegelijk slapen.

Na de lunch, die bestaat uit soep en broodjes, gooien we de trossen los en terwijl we door het Noordzeekanaal varen, krijgen we in twee groepen een veiligheidsrondleiding en instructies over het klimmen in de mast. Om zes uur gaan we door de sluis bij IJmuiden en varen we de Noordzee op. De Europa begint al lekker te bewegen op de lichte deining van de golven. De eerste passagiers zoeken een plekje aan de reling. Ik heb gelukkig geen last van zeeziekte en voel me helemaal in mijn element. Het wordt nog leuker als de zeilen gehesen worden en we met een windje van zuidwest 4 richting het noorden (Denemarken) varen. Heerlijk is het moment waarop de dieselmotoren zwijgen. De keuken heeft inmiddels een voortreffelijke avondmaaltijd bereid, maar kan helaas niet veel opscheppen omdat veel mensen zeeziek op bed liggen. Gelukkig zijn de meesten wel weer hersteld tegen de tijd dat we moeten wachtlopen.

1 juli: Noordzee (JH)

Om 07.00 uur gaat de wekker en schuift iedereen van de rode wacht aan bij het ontbijt. De geur van versgebakken brood en koffie doet zelfs de zeezieken goed. Mijn wacht begint met een halfuur op de uitkijk staan op het voorschip. Naast andere schepen zijn in de verte de Waddeneilanden te zien. Er zijn mensen nodig die in de voormast de ‘buntlines’ (om het zeil omhoog te trekken) willen vastzetten. Met de verplichte klimgordels om gaan we met drie man de mast in. Helemaal bovenin is het uitzicht geweldig, maar we zien ook de eerste regen aankomen. Nog tijdens het werken breekt de bui los en dus komen we lekker nat beneden. Dan blijkt dat ook in de middenmast de lijnen vastgezet moeten worden. In de regen klimmen we weer naar boven. Als we klaar zijn, breekt de zon door.

‘s Middags geeft Paul, de Australische bootsman, les over de bediening van de zeilen en lijnen. Opeens blijkt er een systeem te zitten in alle touwen en lijnen; langzaam verandert het zetten van de zeilen van touwtjetrekken in een doordachte operatie.

2 juli: Kielerkanaal (JK)

Vandaag staat het Kielerkanaal op het programma. Op school hebben de studenten vaak verteld over dit kanaal, dus nu wil ik het weleens meemaken.

Maandagochtend de wacht van 04.00 uur tot 08.00 uur gehad en na een lekker ontbijt even twee uurtjes te kooi. Ik wil op tijd aan dek staan om het aanlopen van het Kielerkanaal mee te maken. De Europa voelt zich op dit vaarwater helemaal thuis. Het schip heeft immers jaren op de Elbe gelegen, waar het in 1911 als lichtschip te water ging. In 1986 werd het omgebouwd tot de huidige driemastbark. In 1994 is het volledig gerenoveerd als dwarsgetuigde bark en maakt het reizen over de hele wereld. Er is hier veel scheepvaart, mijn hart gaat weer wat sneller kloppen. Ook de studenten staan geïnteresseerd te kijken naar alle schepen die ons zowel aan bakboord als stuurboord voorbij varen. 11.00 uur: aankomst in de sluis Brunsbüttel bij de ingang van het Kielerkanaal. Er is een loods aan boord gekomen die enkele aanwijzigen geeft. Maar de kapitein zegt dat hij geen hulp nodig heeft en de loods zwijgt. Halverwege het kanaal - dat ongeveer 100 kilometer lang is - komt een nieuwe loods aan boord. Deze draagt zijn goede pak en heeft er duidelijk geen rekening mee gehouden dat hij buiten moet staan om iets te kunnen zien. Gelukkigbuitenkrijgt hij de regencape van de kapitein, want even later barst een enorme regenbui los.

Rond 22.30 uur zijn we aan de andere kant van het kanaal aangekomen en varen we de Holtenausluis binnen. We zien enkele prachtige zeiljachten die ook op weg zijn naar Århus voor de Tall Ships’ Race. Na deze lange dag ben ik blij dat ik weer in mijn kooi lig. Morgen de wacht van 08.00 uur tot 12.00 uur, dus ik kan lekker even uitrusten.

Dinsdag 3 juli: Fåborg (JH)

Mijn blauwe wacht begint om middernacht met het zetten van alle zeilen, gevolgd door meerdere keren brassen. Het mooie is dat we zelf steeds beter doorkrijgen hoe het schip in elkaar zit. Na de wacht blijven we aan dek zitten kletsen bij de opkomende zon.

Als we aan het eind van de ochtend weer fris aan dek komen, lopen we Fåborg (Denemarken) aan. De meeste bemanningsleden verspreiden zich in kleine groepjes over het dorp. We genieten van een heerlijke lunch en na een mooie wandeling lopen we weer terug naar het schip. Na een vroege avondmaal-tijd gooien we de trossen weer los. Onder een mooie avondzon liggen we met een groepje in het net onder de spriet te genieten.

Woensdag 4 juli: foto’s maken (JK)

Woensdagochtend vraag ik de machinist of hij een rondleiding kan geven langs alle technische systemen. Hier ontdekken we dat dit zeilschip vol techniek zit. In de machinekamer staan twee hoofdmotoren die elk een schroef aandrijven. Ook zijn er twee dieselgeneratorsets. In het voorschip bevindt zich nog een fluisteraggregaat met minder vermogen voor de stille uren, en nog een diesel die via een hydraulisch systeem de boegschroeven aandrijft. In de buik bevindt zich een drinkwatermaker die werkt volgens omgekeerde osmose. Het is leuk varen tussen de eilanden van Denemarken. Via de kleine belt varen we naar het noorden. Het is mooi weer, er staat een licht briesje dat de Europa met een snelheid van 3 knopen door het water laat glijden.

Dit is een mooi moment om met de Zodiac buitenboord wat foto’s te maken van dit mooie schip. De kapitein stemt toe en om 14.00 uur gaat de opblaasboot te water. We krijgen een opblaasvest uitgereikt en even later klikken de digitale camera’s. Drie keer vaart een groep een rondje om dit mooie schip uit 1911 in vele megabytes vast te leggen.

Iedereen is in opperbeste stemming, want we gaan barbecueën aan dek. Ik help de machinist met het aansteken van de houtskool. De lucht begint wat te betrekken, dus wordt met vereende krachten een zeil boven het hoofddek gespannen. Ons kan niets meer gebeuren. We hebben lekker gegeten en nadat de rommel is opgeruimd, gaat de witte wacht nog tot 24.00 uur aan het werk.

Donderdag 5 juli: aankomst (JH)

Tijdens de ochtendwacht van 04.00 uur tot 08.00 uur varen we rustig naar de ankerplaats bij Ebeltoft. Kapitein Klaas draagt de roerganger op om achter een voor anker liggend schip langs te sturen. De eerstejaarsstudente is kennelijk nog niet helemaal wakker, want ze stuurt ons recht op het schip af. Als we bijna boven op het schip zitten, besluit Klaas om in te grijpen. De voltallige bemanning van het voor anker liggende schip staat inmiddels met samengeknepen billen aan dek.

Uiteindelijk gaan we om halfzeven voor anker en beginnen we met het klaarmaken van de Zodiac. Na het ontbijt varen we hiermee naar het museum waar het fregat Jylland ligt. Dit is een van de grootste houten schepen ter wereld, volledig gerestaureerd in droogdok. Het schip kon behalve op zeilen ook op stoom varen. Na een zoektocht blijkt dat de stoominstallatie niet meer in het schip staat.

Bij terugkomst halen we het anker op en nog voor de lunch zetten we koers naar Århus, alwaar we bij aankomst met luid getoeter worden begroet door de overige schepen. De Europa heeft een overmaatse toeter in de mast hangen en met een grote grijns op zijn gezicht toetert de kapitein terug. Eenmaal voor de kant is het publiek niet bij het schip weg te slaan. Pas nadat de belangstellenden te horen hebben gekregen dat er de volgende dag open schip is, wordt het rustiger.

‘s Avonds is het tijd voor een feestje. De oude veerboot die naast ons schip ligt blijkt dé discotheek van Århus te zijn en we vermaken ons tot vroeg in de ochtend. Uiteindelijk kruipen we om zes uur in onze kooi.

Vrijdag 6 juli: Sail Århus (JH)

Na slechts drie uur slaap rollen we met veel moeite uit bed. Net nu staat er een straatvoetbaltoernooi op het programma. Als we aankomen op het veld zien we een groep Poolse matrozen joggen onder leiding van hun officier. Deze jongens zijn gisteren duidelijk vroeger naar bed gegaan en hebben er zin in. De eerste wedstrijd eindigt in een ontnuchterende nederlaag. Wakker geschud gaan we fel de tweede wedstrijd in en het lijkt er zelfs even op dat we kunnen winnen, maar helaas …

‘s Middags is het schip geopend voor publiek en geven we met zes man rondleidingen. Voor de gelegenheid worden we in ouderwetse matrozenpakjes gestoken. De kennis die we deze week hebben opgedaan, komt goed van pas om alle vragen te beantwoorden. Al snel is duidelijk dat dit publiek alles gelooft, dus in iedere rondleiding werd de zee ruiger, stonden de zeilen boller en was het varen gevaarlijker. De mensen smullen van de verhalen. Na deze vermoeiende dag gaan we niet meer van boord. We blijven kletsen aan dek en steeds meer mensen verdwijnen richting hun kooi.

De volgende ochtend pakken we onze tassen, nemen we afscheid van de geweldige bemanning en lopen we richting de bus die ons weer naar Nederland zal brengen. Het was een fantastische week.