Logistiek op zijn Chinees (2)

Donderdag 28 juli: no-nonsense antwoorden

Met aio Niels Lang ben ik naar Singapore gevlogen voor het congres op vrijdag. Ik spreek donderdag eerst met professor Roberto Mariano van de School of Economics and Social Sciences van de Singapore Management University. Mariano heeft veel geld tot zijn beschikking om maritiem georiënteerd onderwijs te ontwikkelen. In Singapore is daar vrij weinig expertise voor beschikbaar. Hij vraagt of ik geïnteresseerd ben in het ontwikkelen van een vak over maritieme logistiek of maritime business and finance. Dat ben ik wel, maar over de logistieke consequenties moeten we nog nader spreken.

Later bezoek ik Keppel Marine & Offshore, het moederbedrijf van scheepswerf Keppel Verolme in Rotterdam. Ik spreek met Thomas Pang, manager Corporate Development, over Keppels globaliseringsstrategie. Keppel M&O heeft zestien werven in de hele wereld, en is bezig hier een wereldwijd servicenetwerk van te maken. Het bedrijf gaat daarbij vrij selectief en voorzichtig te werk. De pogingen die ik doe om Pang echt visionaire uitspraken te ontlokken, pareert hij iedere keer met no-nonsense antwoorden. Dat neemt niet weg dat de globalisering van bouwactiviteiten (voornamelijk offshore staalconstructies) voortschrijdt.

Vrijdag 29 juli: la

Onze congrespresentatie over het werk van Niels Lang wordt vrijdagochtend met belangstelling aangehoord. Vooral de Singaporezen zijn onder de indruk van het realiteitsgehalte van ons model. Ondanks de nabijheid van de Singaporese terminaloperator PSA hebben zij nauwelijks toegang tot operationele data.

’s Middags bezoek ik de Maritime Port Authority en spreek ik met de manager van het Maritime Centre Initiative, Gerald Loh. Een echte Singaporees die elke zin afsluit met het lokale stopwoordje 'la'. "Singapore has a big Maritime Centre la." We spreken een tijdje over het belang van scheepvaartgerelateerde activiteiten in Singapore en de onderwijsbehoefte. Men doet hier vrij veel onderzoek om het economisch belang van maritieme activiteiten in beeld te krijgen. Maar de resultaten zijn niet openbaar, omdat er twijfels zijn over de kwaliteit van de data.

Woensdag 3 - zaterdag 6 augustus: wisseling van de wacht

Tijdens mijn bezoek aan Singapore heeft professor Huang van het Logistiek Instituut een klusje geregeld voor mijn vrouw Wendy. Ze gaat bij het bedrijf ZPMC ongeveer 200 mensen een mondelinge Engelse test afnemen. ZPMC bouwt containerkranen en andere containerterminal-equipment. Deze paar dagen blijf ik dus thuis om dochtertje Gemma gezelschap te houden.

Maandag 8 augustus: global supply chains

Samen met mijn gastheer Luo heb ik een gesprek met Miling Chou, manager Marketing & Business Development van de Wim Bosman Groep in China. Deze voormalig studente van de Erasmus Universiteit verkent voor Nederlands logistiek dienstverlener Bosman de mogelijkheden in China. Luo is expert op het gebied van third party logistics service provider-ontwikkelingen in China.

We destilleren uiteindelijk twee verschillende strategische opties: de Chinese lokale markt binnenstappen of Chinese bedrijven bedienen in Europa. De kansen voor de tweede optie zijn aanmerkelijk beter dan voor de eerste, mits er een ingang gecreëerd wordt om Chinese klanten te werven.

Woensdag 10 augustus: bonded zone

Bezoek aan Ablestik, een bedrijf dat lijm maakt om chips op printplaten te plakken. De firma heeft net een fabriek in Shanghai geopend, in de Waigaoqiao bonded zone. Dit is een gebied tegen de containerterminals aan, waar bijzondere belasting- en douanemaatregelen gelden. De fabriek is nog aan het proefdraaien, dus de logistiek manager houdt een vrij algemene presentatie waarin vooral de douaneprocedures in de bonded zone interessant zijn. De douane volgt de administratie van een deel van de activiteiten via speciale software van nabij, om te voorkomen dat op bepaalde transacties belasting betaald moet worden.

Ablestiks markt zit voor een groot deel in China, en wordt ook door de Amerikaanse en Koreaanse tak bediend. De verschillende vestigingen gebruiken wel allemaal de bijzondere douanestatus van het Chinese bedrijf bij verkopen naar China. Dit leidt tot een vrij complexe positie van Ablestik China in de handelsstromen van Ablestik. Supply chain management in de praktijk.

Dinsdag 16 augustus: de Yangtze rivier

Vandaag besteden we nogmaals aandacht aan de binnenvaart op de Yangtze rivier. Een onderwerp waar veel interesse naar uitgaat, onder andere bij het ministerie van Verkeer & Waterstaat en het NEA. Alle projecten hebben er nog niet toe geleid dat het aandeel van de binnenvaart in het achterlandvervoer vanuit de haven van Shanghai is toegenomen. Dit blijft beneden de twintig procent; de rest gaat over de weg. In Shanghai maakt men zich zorgen over deze situatie. Zeker door de ontwikkeling van een nieuwe diepwaterhaven in Yangshan (70 kilometer ten zuiden van Shanghai). Als die nieuwe haven de voorspelde twintig miljoen containers per jaar haalt, kunnen die niet allemaal over de weg afgevoerd worden. Maar Yangshan ligt een eindje in zee, waardoor je er met gewone binnenvaartschepen niet kunt komen.

Shanghai International Port (Group) Co. (SIPG) is het centrale operationele bedrijf in de haven van Shanghai dat verantwoordelijk is voor het laden en lossen in alle terminals. SIPG runt alle negen terminals in de haven, samen met een joint venture-partner, zoals Hutchinson Port Holdings, APM terminals of Cosco.

De heer Bing, manager bij de container development section van SIPG, vertelt ons dat het barge centre of inland feeder service centre officieel Shanghai Port and Domestic Feeder Coordination Centre heet. Dit Centre coördineert de binnenvaartschepen op de Yangtze en andere binnenwateren, terwijl een andere afdeling van SIPG de kustvaart coördineert. Het Centre is ook verantwoordelijk voor de voorlopige oplossing voor de ontsluiting van de Yangshan-havens voor de binnenvaart. Hiervoor is een shuttle service opgezet met sea-river-schepen die pendelen tussen de Waigaoqiao-terminals in de Yangtze-rivier en de Yangshan-terminals in de baai van Shanghai. Deze enigszins inefficiënte oplossing maakt het toch mogelijk om containers per binnenvaartschip vanuit het Chinese achterland naar Yangshan te sturen. Wie de extra kosten gaat betalen, is nog niet duidelijk.

In een naastgelegen kantoor ontmoeten we de deputy general manager van de Shanghai Shipping Exchange, de heer Li. Deze Shanghai Shipping Exchange is opgezet met de bedoeling een soort Chinese Baltic Exchange te worden (een soort handelscentrum waar ladingeigenaren en reders elkaar ontmoeten), maar daar bleek eigenlijk geen behoefte aan te zijn. Nu is het deels een soort beleidsvormende adviesdienst en deels een commerciële organisatie. De belangrijkste thema’s zijn op dit moment de binnenvaart op de Yangtze en de ontwikkeling van het maritieme centrum Shanghai. Het is de bedoeling zakelijke maritieme dienstverleners (banken, brokers) naar Shanghai te lokken. Een langetermijnproject, want de huidige financiële en maritiem-juridische structuren in China zijn nog niet zodanig uitgekristalliseerd dat veel bedrijven het beschutte Hongkong willen verruilen voor Shanghai.

Li vertelt nog over de problemen met de waterstand op de bovenloop van de Yangtze. Om de Yangtze landinwaarts bevaarbaar te maken tot ver voorbij Wuhan is de omstreden Drieklovendam gebouwd. Het probleem van de seizoensgebonden schommelingen in de waterstanden blijkt hiermee niet opgelost. Volgens Li kan het verschil tussen zomer en winter op sommige plaatsen oplopen tot twintig meter. Niet zo’n probleem voor conventionele lading, want die terminals hebben een hellende kade die ver de rivier in loopt. Maar voor containers heb je een verticale kadewand nodig. Bij laag water moet je dan containers tientallen meters omhoog of omlaag takelen in een heel klein scheepje. Dit maakt terminalontwikkeling in het achterland van Shanghai relatief duur.

Donderdag 18 augustus: klachten

Een van mijn oud-studenten werkt bij APL Logistics. Dankzij hem heb ik een uitnodiging voor een presentatie van ons werk in Rotterdam en mijn eigen onderzoek naar global supply chain management. Ik word ontvangen door de Business Development Manager en samen met de president voor Great China en de General Manager China gaan we lunchen aan de Bund in Shanghai. Tijdens de lunch klagen de heren over de overheid van Shanghai, die alle buitenlandse containerrederijen te verstaan heeft gegeven dat ze voortaan hun containers in Yangshan moeten overladen. Hun contracten met de terminals in de Yangtze zijn opgezegd.

Daarna spreek ik twee uur lang voor een groep van twintig middenmanagers uit allerlei afdelingen van het bedrijf. We ronden af met een discussie over de noodzaak van geïntegreerde globale logistieke oplossingen, en de manier waarop APL daar door de recente integratie van lijnvaart en logistieke divisies aan tegemoet probeert te komen.

Woensdag 24 augustus: TNT China University

Vandaag heb ik naar aanleiding van het eerdere bezoek een follow-up gesprek over de TNT China University. In de splinternieuwe trainingslocatie in de Antai Business School krijg ik een officiële video te zien waarin het management van TNT China zich presenteert aan de collega’s van de TPG Groep. Er volgt ook nog een rondleiding door de faciliteiten.

Vervolgens ga ik naar het hoofdkantoor, waar human resources manager mevrouw Sim Siew Kim een presentatie geeft over het initiatief voor de TNT China University. Ik hoor het verhaal met gemende gevoelens aan. Aan de ene kant besteedt zij bijna twee uur van haar tijd aan dit verhaal, maar aan de andere kant wil ze op cruciale punten geen gegevens overleggen of ontwijkt ze mijn vragen. Ze wil bijvoorbeeld niet ingaan op de algemene structuur van de supply chain management-module, terwijl die structuur mij juist inzicht zou geven in de onderwijsbehoeften van TNT in China. Ik krijg wel een aardig inzicht in de interne analyse die men gedaan heeft om de onderwijsbehoefte in kaart te brengen (duizend personeelsevaluatieformulieren zijn gereviewd, en seminars met 200 managers). Ik twijfel of ik hier wel een goede case over kan schrijven.

Vrijdag 26 augustus: de hemel gaat open

Mijn laatste werkdag. Volgende week houd ik nog een paar dagen vakantie en we moeten ons appartement uitruimen. Ik heb de medewerkers van het instituut uitgenodigd voor een lunch in het restaurant van de universiteit. De directeur van het instituut bestelt de gerechten. Dat is nogal ingewikkeld, want de gerechten hebben allemaal poëtische namen, zoals ‘De hemel gaat open’ en ‘Mieren die over boomtakken kruipen’.

Wendy en Gemma eten ook mee en ons dochtertje is weer de ster van het restaurant. Ze wordt meteen meegetroond door de serveersters, zodat wij rustig kunnen eten. We brengen een paar toasts uit en ik bedank iedereen voor de gastvrijheid. Al met al heb ik een erg interessante tijd gehad waarin ik veel heb geleerd over logistieke en maritieme ontwikkelingen in China.