Carrière

Waterbouwer Van den Herik uit Sliedrecht:


‘Staal is te koop, mensen zijn onbetaalbaar’

Branche: Baggeren | Auteur: Jan Spoelstra | Publicatiedatum:

Van den Herik Sliedrecht meet met menselijke maten. Ondanks een gloednieuwe sleephopperzuiger en een dieselelektrisch kraanschip dat op stapel staat, verschuift het gesprek steeds naar kennis en expertise bij de mensen in dienst. “Het beroep van rijswerker is het mooiste dat er is.”

De rijswerker is een van die stukken vakmanschap die je nog steeds in het Sliedrechtse tegenkomt. “De rijswerker vlecht wilgenhouten tenen tot ‘wiepen’ van zo’n 11 meter lengte. Die worden in een groot rooster gevlochten en zo ontstaan één meter dikke zinkstukken met een oppervlakte van voetbalvelden.” Aan het woord is Jan Huijbers, directeur van Van den Herik Sliedrecht. “Als die matten eenmaal afgezonken zijn, dan vergaan ze nooit meer. Bovendien is paling en andere vis dol op deze zinkstukken die de basis van dijken beschermen tegen erosie.” Het is een beroep dat na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 met de Sliedrechtse Baggerindustrie ontstond, de bakermat van onze wereldwijde toonaangevende rol als waterbouwer.

Vervuiling

“Het meest trots ben ik op een project in Mali waar we een waterzuiveringsinstallatie gebouwd hebben”, vertelt Huijbers. “Tot duizend kilometer stroomafwaarts op de Niger gingen voorheen de vissen dood vanwege de vervuiling van de galvanische industrie, leerlooierijen en verfindustrie - en dat is nu verholpen. In die gebieden heb je als civiele technieker nog echt eer van je werk, en dat is in het op waterbouwkundig gebied hoogstaande Nederland anders.” Toen in 2012 in Mali een coupe werd gepleegd, vertrok Van den Herik op stel en sprong. “Veiligheid van onze mensen staat hier hoog in het vaandel. Er staat nog steeds materiaal van ons daar.”

‘Goedkoop in China is uiteindelijk duurkoop’

Wanneer we Jan Huijbers spreken gaat het gesprek steeds weer richting de menselijke kant van het werk. “De mensen in Mali zijn met niets al tevreden en hier lijkt het of wij alles hebben en nooit tevreden zijn.” Dat personeel en mensen belangrijk zijn voor Van den Herik blijkt ook uit een bedrijfsfilmpje dat Huijbers, kort nadat ik het 76 jaar oude gebouw waar een deel van het bedrijf in huist binnenstap, laat zien. Het werk van de kraanmachinist, de stuurman op de brug van een onderhoudsbaggerschip en de steenzetter die een dijk beschermt met basaltblokken, staat centraal. “Staal kun je kopen, vakmanschap en mensen zijn onbetaalbaar,” aldus Huijbers. 

Faalmechanisme

Van den Herik ontwikkelde in de afgelopen jaren een nieuwe methode om het zogenaamde ‘piping’ tegen te gaan. Piping is een belangrijk faalmechanisme bij dijken, waarbij water met zanddeeltjes onder de dijk doorstroomt. Achter de dijk komt dit water met zand omhoog. Er ontstaat een kanaaltje (‘pipe’) onder de dijk en een wel aan de binnenzijde van de dijk. De dijk verliest op lange termijn zijn structurele integriteit. Op de eigen werf aan groot vaarwater in Sliedrecht ontwikkelde en bouwde Van den Herik een machine die met een soort kettingzaag een diepe verticale sleuf graaft, geo-textiel inbrengt en het geheel weer afdekt met klei en zand volgens de oorspronkelijke opbouw van de bodem. Het geo-textiel laat wel water door maar geen zand, waardoor de dijk stevigheid behoudt. “Deze methode kost 25 procent van de gangbare methodes om piping tegen te gaan. Aangezien wij voor 70 procent in opdracht van Rijkswaterstaat of waterschappen werken, en onze omzet dus uiteindelijk bij de belastingbetaler vandaan komt, is dat toch een mooie maatschappelijke innovatie om trots op te zijn.”

Jan HuijbersEn zo zit het bedrijf vol met voorbeelden die raken aan het leven van alledag. Van den Herik bouwde de kademuur bij de Heinekenfabriek in ’s-Hertogenbosch en spuit regelmatig zand op de Nederlandse stranden. “Alle kistjes bier gaan over onze kade en iedereen wil meer ruimte voor zijn handdoekje op het strand, het is dankbaar werk”, aldus Huijbers.

Ook werken bij Van den Herik ongeveer dertig mensen aan het opsporen van niet-gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Daartoe nam het bedrijf in 2010 Saricon over. Die mensen snorren vluchtgegevens uit de Tweede Wereldoorlog op, analyseren satellietbeelden en maken zo risicoanalyses over waar ongesprongen explosieven kunnen liggen. Tot kort voor de ontsteking of verwijdering van de explosieven is Van den Herik verantwoordelijk, daarna volgt samenwerking met de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). 

Baggerpluim

Sinds vorig jaar heeft Van den Herik de door Barkmeijer gebouwde sleephopperzuiger ‘Charlock’ in de vaart. Vorig jaar heeft het schip succesvol een zandsuppletie uitgevoerd voor de kust van Bloemendaal en Zandvoort. “Het schip bevalt buitengewoon goed, Rijkswaterstaat was zeer tevreden. Een bijzonder aspect van het schip is de verminderde turbulentie die de sleepkop genereert. De vertroebeling van het water, de baggerpluim, is drastisch gereduceerd”, zegt Huijbers. Momenteel is het schip bezig met het verdiepen van 40 km vaargeul tussen de Eemshaven en de Westereems.

‘Vroeger mochten we niet nadenken, nu móéten we nadenken’

“Wij bouwen onze schepen in Nederland. Een Nederlands product en onder Nederlandse vlag”, aldus Huijbers die sterk het vermoeden heeft dat goedkoop in China uiteindelijk duurkoop is. Zo heeft het bedrijf momenteel een 1.000 tons kraanschip in aanbouw bij Scheepswerf Poppe in Zwartsluis. Het schip met een elektrische kraan gaat assisteren bij onder andere dijkenbouw, baggerwerkzaamheden en het bouwen van civiele werken zoals sluizen en bruggen. Het krijgt weinig diepgang en kan overal komen. Het schip vervangt de ‘Tertio’ uit de bestaande vloot. 

Flink veranderd

De praktijk van een middelgrote waterbouwer als Van den Herik is in de afgelopen decennia flink veranderd. Huijbers: “Vroeger zette je een bord in de grond en ging je aan de slag met een door de klant nauwkeurig gespecificeerd stukje werk. Nu omvatten de contracten ook het ontwerp, de inkoop, het onderhoud en het regelen van vergunningen. Bij het omleggen van de Zuid-Willemsvaart in Den Bosch leidde dat tot een keet met honderd man van vier bedrijven die zo’n drieduizend vergunningen moesten regelen. “Vroeger mochten we niet nadenken, tegenwoordig móéten we nadenken.”

 De door Barkmeijer gebouwde sleephopperzuiger ‘Charlock’. Foto: Van den Herik SliedrechtWaar Huijbers zich nog wel zorgen om maakt, is het feit dat er onlangs enkele grote projecten zijn afgerond, onder andere het omleggen van de Zuid-Willemsvaart, grote zandsuppleties langs de Nederlandse kust en het project Ruimte voor de Rivier, en dat er voor de komende jaren vanuit verschillende fondsen minder geld beschikbaar is voor waterbouwprojecten. Het is zaak om eenvoudige projecten, die hoe dan ook moeten gebeuren, in zo’n tijd naar voren te halen. Huijbers spreekt namens de gehele Nederlandse waterbouwsector als hij zegt dat de overheid er niet bij gebaat is om grote hoeveelheden werk in korte periodes aan te besteden, want dan gaan de prijzen omhoog. Andersom geldt dat bedrijven dreigen om te vallen door te weinig orders. Huijbers: “Overheden hebben echt de taak om pieken en dalen in hoeveelheden werk te egaliseren.”

Aan het eind van mijn afspraak is het verhaal over de rijswerker en zijn wilgenhouten zinkstukken nog niet voltooid. Huijbers: “In water met een getijdenstroom is het van cruciaal belang om op het juiste moment het zinkstuk af te zinken. Precies wanneer het water stil staat. Een minuut te vroeg of te laat beginnen met afzinken, en je bent je zinkstuk kwijt, en dan is je bedrijf twee ton armer. De zinkbaas die ooit zijn zinkstuk is verloren hier in Sliedrecht, raakt die reputatie nooit meer kwijt.”

Van den Herik bouwt aan de toekomst:

Onderwerpen
Deel deze pagina
Van den Herik

De 250 mensen in dienst van de gehele groep bedrijven onder Van den Herik voeren in Noordwest-Europa (onderhouds)baggerwerkzaamheden uit. Zo houdt de waterbouwer in Polen de Oder en de Wisla op diepte, heeft het bedrijf langlopende contracten met vier Franse zeehavens om deze op diepte te houden, doet het bedrijf onderhoudsbaggerwerk in Rotterdam, op de IJssel en Twentekanalen, en houdt het bedrijf de binnenvaartroute tussen Rotterdam en Duisburg op diepte. In Nederland is Van den Herik door verschillende overnames een complete civiele aannemer. Het bedrijf versterkt en bouwt dijken, ontwerpt en bouwt sluizen en is met dochterbedrijf Saricon gespecialiseerd in het opsporen van explosieven ten behoeve van civiele werken.

Van den Herik beschikt over ongeveer vijftig vaartuigen. Vanuit kantoren in Frankrijk, Duitsland, België en Polen kan het bedrijf daar makkelijk zaken doen. In Nederland heeft Van den Herik in verschillende delen van het land kantoren om projecten te begeleiden.

Jan Hendrik van den Herik richtte het bedrijf in 1946 op. Hij was bij de wederopbouw van Rotterdam steenzetter en bouwde met zijn steenzettersbedrijf vele kades in Rotterdam opnieuw op. Door de overname van baggerbedrijf Prins uit Sliedrecht in 1987 is een bedrijf met 400 jaar historie ingelijfd.

Betabanen

Partners Maritiem Nederland