Carrière
De Aeolus van Van Oord.

Werken in de waterbouw: meer dan zand verplaatsen

Branche: Baggeren, Offshore | Auteur: Jan Spoelstra | Publicatiedatum:

Wie tegenwoordig in de baggerindustrie wil werken, zal meer gaan doen dan alleen maar zand verplaatsen. Zowel mkb-bedrijven als multinationals ontwikkelen zich steeds meer tot aannemers die verantwoordelijk zijn voor complete projecten in plaats van alleen het zand verplaatsen. Daarnaast verbreden de vier grote baggeraars in de Benelux hun activiteiten richting de offshore.

Nederland kent van oudsher twee grote baggerbedrijven (Boskalis en Van Oord), die inmiddels korte metten hebben gemaakt met hun imago dat ze uitsluitend grofstoffelijke baggerwerken uitvoeren. Zo leek de cruiseterminal in Rotterdam deze zomer een catwalk waar Boskalis en Van Oord elkaar de loef probeerden af te steken door het presenteren van hun meest recente vlootuitbreiding aan hun klanten, relaties en de pers. Zo toonde Van Oord zijn ‘Aeolus’, een transport- en installatieschip voor het plaatsen van windmolens op zee. In augustus lag het halfafzinkbare zwareladingschip ‘Vanguard’ van Boskalis’ dochteronderneming Dockwise in het centrum van Rotterdam afgemeerd. Met een draagvermogen van 117.000 ton wordt het schip ingezet om de grootste offshore constructies in zijn geheel de wereld over te transporteren en te installeren. Naast deze twee multinationals kent de waterbouw een tiental mkb-bedrijven, zoals Van den Herik, baggerbedrijf De Boer uit Sliedrecht en Vis Baggerwerken.

De sector kende volgens de Maritieme Monitor van Stichting Nederland Maritiem Land, die begin dit jaar uitkwam, een aan de Nederlandse economie gerelateerde omzet van 2,2 miljard euro. Dat is een stijging van 40 procent sinds 2006, wat voor het grootste deel veroorzaakt werd door de aanleg van Maasvlakte 2 door Boskalis en Van Oord. De werkgelegenheid steeg in die periode met slechts 15 procent tot 5400 werkzame personen, wat duidt op een grotere arbeidsproductiviteit.

Communicatie

In de waterbouw worden projecten steeds vaker aanbesteed via D&C (Design & Construct)- of DBFM (Design, Build, Finance en Maintainance)-contracten. Opdrachtgevers leggen op die manier veel verantwoordelijkheid bij de aannemers. Dat gebeurt momenteel bij de nieuwe grote zeesluis bij IJmuiden, waar de aanbesteding nu in volle gang is en die in 2019 gereed moet zijn.

De Vanguard van Boskalis’ dochter Dockwise heeft de wereld van zwaar transport veranderd. Foto: Ries van Wendel de Joode“Wat we in de waterbouw zien is dat de rolverdeling tussen opdrachtgever en aannemer sterk verandert”, vertelt Henry Bleker, arbeidsmarktdeskundige bij de Vereniging van Waterbouwers. Overheden, waterschappen en Rijkswaterstaat controleren meer op afstand of de aannemer aan de contractvoorwaarden voldoet. De aannemers ervaren daarbij dat er steeds minder inhoudelijke kennis bij deze opdrachtgevers zit.

Volgens Bleker heeft dat zijn weerslag op de arbeidsmarkt. “Bij aannemers is veel vraag naar hbo-technici.” Bleker legt uit dat de sector een licht tekort kent aan project engineers die de projecten voorbereiden en doorrekenen. Daarnaast is er een tekort aan cost engineers, mensen die op het snijvlak van de technische uitwerking en de berekening van de kosten werken. “En dan ligt er natuurlijk de uitdaging om alles goed naar de klant en belanghebbende burgers te kunnen communiceren. Ook daar ligt een belangrijke taak voor ingenieurs in de waterbouw.”

Varende functies

De gediplomeerde uitstroom bij specifieke opleidingen voor de waterbouw is vrij laag. Zo daalde de uitstroom bij HBO Land- en watermanagement vanaf 2009 van tachtig naar vijftig afgestudeerden. De mbo-opleidingen tot baggermeester, stuurman waterbouw en werktuigkundige waterbouw bedraagt in totaal vijftig mensen. De Maritieme Monitor meldt verder dat jaarlijks 300 mensen de sector uitstromen en 500 instromen. Dat duidt erop dat er relatief veel (nautische) mensen uit aanpalende sectoren (zeevaart, offshore, binnenvaart) de sector inrollen.

De baggerindustrie in Nederland heeft een groot tekort aan hwtk’s (hoofdwerktuigkundigen), wtk’s, overige dekfuncties en in mindere mate kapiteins. De uitstroom van de nautische opleidingen loopt niet in de pas met de vraag vanuit het bedrijfsleven.

Bestaan er ook kansen voor technische mensen aan de wal om zich om te scholen voor een functie op zee? Het valt voor te stellen dat een operator van een energiecentrale of op een petrochemische installatie omgeschoold kan worden om de generatorsets aan boord van een baggerschip in de gaten te houden. “Dat komt eigenlijk zelden voor”, aldus Bleker. “Voor functies aan boord bestaan wettelijk vereiste kwalificaties die je alleen bij de verschillende nautische mbo- en hbo-opleidingen behaalt. Als mensen ambiëren om te gaan varen, moeten ze er een hoop tijd en energie in stoppen, en de opleiding zien te bekostigen.”

Flexibele schil

Adriaan Brok van detacheringsbureau iPS Powerful People ziet de stap van de wal naar een functie aan dek ook niet veel voorkomen: “Het kan wel, maar je moet er veel tijd en geld in investeren.” Brok is dredging consultant bij het detacheringsbureau en werkzaam voor vooral de internationale baggerindustrie. iPS zit al 26 jaar in de baggerindustrie en heeft de vier grote baggeraars in de Benelux (DEME en Jan De Nul uit België), maar ook baggeraars uit het verdere buitenland en mkb-bedrijven onder zijn klanten. “In deze sector werken bedrijven vaak met een kleine kern van vaste werknemers, met daaromheen een flexibele schil van ingehuurde krachten, en daar komen wij als detacheerder om de hoek kijken.”

Waarom zouden mensen niet direct bij de bedrijven solliciteren in plaats van zich bij jullie in te schrijven? Brok: “Allereerst kunnen pas-afgestudeerden die het tijdens een stage net niet gehaald hebben om meteen aan de bak te komen, zich bij ons inschrijven. Wij zoeken dan geschikte werkgevers voor ze en begeleiden ze bij hun eerste klussen. Je ziet vaak dat die jonge gasten wel overgenomen worden door een grote baggeraar. Daarnaast hebben wij contacten met werkgevers waar jij als pas-afgestudeerde weinig weet van hebt. Over de hele wereld worden - gedreven door economische groei - havens en infrastructuur aangelegd. Dat blijft doorgaan, en het zijn niet alleen Nederlandse bedrijven die dat bouwen. Tot slot hebben wij veel mensen met uitgebreide internationale ervaring in onze database. Je ziet vaak dat die mensen voor zichzelf beginnen en zich als consultant laten inhuren bij baggerwerkzaamheden wereldwijd. Wij doen dan hier hun administratie, gaan op zoek naar volgende klussen en doen de onderhandelingen voor ze.”

Naast het detacheren van personeel, is iPS ook actief als consultant. Volgens Brok komen er regelmatig Afrikaanse of Aziatische waterbouwers naar hen toe die onlangs een sleephopperzuiger of cutterzuiger hebben gekocht. “Het komt voor dat ze geen benul hebben van hoe zo’n schip werkt, wij zetten dan enkele maanden een team aan boord om de bemanning het baggeren bij te brengen.”

Wat is het meest opvallende aan de bedrijfscultuur in deze sector? “De bedrijfscultuur binnen de waterbouw is al heel snel als in een familiebedrijf. Er zijn ook relatief veel familiebedrijven in deze sector, waaronder Van Oord. Maar zelfs bij het beursgenoteerde Boskalis zie je een soortgelijke mentaliteit. Mensen hebben hart voor het bedrijf”, aldus Brok.

Deel deze pagina
Tips voor werken in de bagger

- Oriënteer je goed online. Wat is de koers van het bedrijf, wat voor projecten voeren ze uit? Een aantal grote en mkb-bedrijven hebben de reputatie als grofstoffelijke baggeraar, maar hebben inmiddels veel meer in hun mars.

- Denk als ingenieur ook aan de vele functies bij ingenieursbureaus die doorgaans samenwerken met de waterbouwers bij grote waterbouwkundige werken.

- Kom in contact met mensen binnen het bedrijf, laat je via die weg introduceren.

- Probeer feeling te krijgen met de bedrijfscultuur. Hoe groot en beursgenoteerd een baggeraar ook is, de sfeer lijkt heel erg op die van een familiebedrijf, waar iedereen hart voor de zaak heeft. Daar moet je wel in mee kunnen gaan.

Betabanen

Partners Maritiem Nederland