Achtergrond
Zeeschepen aan de kade van de Kaloothaven in Vlissingen. Foto: http://beeldbank.zeelandseaports.com, Sky Pictures

Zeeland Seaports op zoek naar een nieuwe toekomst

Branche: Havens | Auteur: Antoon Oosting | Publicatiedatum:

Een paar nieuw gevestigde industriële bedrijven en een herzien masterplan voor Zeeland Seaports. Dat is waarop Jan Lagasse (54), de nieuwe CEO van Zeeland Seaports, hoopt te kunnen terugzien over een jaar na de begin oktober in Antwerpen gehouden Scheldeconferentie.

Jan Lagasse is per 31 maart van dit jaar bij de NV Zeeland Seaports aangetreden als interim-CEO. Verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding is zijn belangrijkste opdracht de herijking van het Strategisch Masterplan 2008-2020 van Zeeland Seaports en het opstellen van een uitvoeringsplan voor de implementatie van deze herijkte strategie.

Als zodanig is Lagasse de opvolger van de begin dit jaar teruggetreden Hans van der Hart, die Zeeland Seaports 31 jaar heeft geleid. Lagasse heeft een master in de rechtsgeleerdheid en ruime ervaring in het begeleiden van organisaties in transitie en het kiezen van een nieuwe strategie. Hij was onder andere werkzaam bij het in Zeeland gevestigde Dow Benelux, Corus en sinds 2002 bij Stork/Fokker Elmo. Meest recentelijk was hij Executive Vice President Mergers & Acquisitions and Strategic Projects bij Fokker Technologies Holding BV.

Nieuwe impulsen

Bij Zeeland Seaports wordt veel van hem verwacht. De in het Vlaamse Brugge opgegroeide Lagasse is aangetrokken om nieuwe impulsen te geven aan de koers en toekomst van Zeeland Seaports. Dat is hard nodig na de gesneuvelde samenwerking met het Havenbedrijf Rotterdam en het te hoog gegrepen Strategisch Masterplan 2008-2020 wat Zeeland Seaports op de kaart had moeten zetten als logistieke haven.

Zeeland Seaports heeft zich de afgelopen decennia vooral ontwikkeld als een haven met grote industriële bedrijven als de Franse aluminiumproducent Pechiney, de raffinaderij van het eveneens Franse Total (inmiddels Lukoil), Hoechst en petrochemiefabrikant Dow Chemical Benelux. Afgezien van Dow hebben veel van die industrieën de afgelopen jaren het loodje gelegd met recent als trieste dieptepunten het debacle van fosforfabrikant Thermphos en het faillissement van aluminiumproducent Zalco dat nu in sterk afgeslankte vorm een doorstart maakt.

Het aantrekken van industrie voor de havengebieden van Vlissingen en Terneuzen zorgde voor veel werkgelegenheid in het Zeeuwse en leverde daarmee voor de regionale economie een grote toegevoegde waarde op. Maar als gevolg van industriële reorganisatieprocessen, hoog opgelopen loonkosten en almaar stijgende kosten van de energie in Nederland is die industrie sterk onder druk komen te staan. 

Logistiek knooppunt

De inzet van het Strategisch Masterplan 2008-2020 was dan ook om naast een prima plek voor de vestiging van industriële activiteiten ook de logistieke functie van beide havens van Zeeland Seaports te versterken. Met de vestiging van de in de haven van Vlissingen direct aan de Westerschelde te openen Westerschelde Container Terminal (WCT) met een overslagcapaciteit van twee miljoen containers had Zeeland Seaports zich willen ontwikkelen als logistiek knooppunt voor containervervoer wat een alternatief wil om de verkeersdrukte rond Antwerpen te kunnen ontlopen.

De haven van Gent wil zich ontwikkelen tot multimodaal distributieplatform.Maar dat heeft niet zo mogen zijn. Antwerpen blijft zijn containeractiviteiten tomeloos verder ontwikkelen en de Singaporese exploitant van containerterminals PSA haakte af als beoogd exploitant van de WCT. Zeeland Seaports heeft het plan voor de WCT inmiddels in de ijskast gezet voor ontwikkeling na 2020 maar zoals het er nu voorstaat lijkt uitstel uit te monden in afstel.

In de overslag van containers in Noordwest-Europa is voorlopig eerder sprake van overcapaciteit dan een behoefte aan nog meer terminals. Ondertussen blijft Antwerpen gewoon onverdroten doorwerken aan de ontwikkeling van het Saeftinghedok wat tegen 2021 beschikbaar zou moeten komen. En hoewel bestuurders dat niet snel zullen toegeven, lijkt het erop dat Zeeland Seaports daarmee de slag om het containervervoer definitief heeft verloren.

Vandaar ook dat Lagasse als belangrijkste opdracht heeft meegekregen om de toekomststrategie van Zeeland Seaports te herijken. Daarin zal een antwoord moeten worden geformuleerd op alle kansen en bedreigingen voor de toekomst van de Zeeuwse havens. Kansen en bedreigingen waarvan er een aantal tijdens de Scheldeconferentie de revue passeerden.

Torenhoge energieprijzen

Als grootste bedreiging voor de industrie in de Nederlandse en Vlaamse havens geldt het Europese energiebeleid, wat heeft geleid tot torenhoge energieprijzen ten opzichte van die in het Midden-Oosten die laag zijn gebleven. En sinds enkele jaren hebben de Verenigde Staten zich dankzij de schaliegasrevolutie ontwikkeld tot een geduchte concurrent voor Europa. Dankzij de veel lagere prijzen van energie in de VS, gas kost daar slechts een derde van in Europa, wordt daar volop geïnvesteerd in nieuwe raffinaderijen en fabrieken terwijl ze in het dure Europa worden gesloten.

Zeeland Seaports wil zich zo aantrekkelijk mogelijk maken voor het aantrekken van nieuwe industrieën en heeft plannen klaarliggen om in de kanaalzone een zogeheten multi-utility leidingenstraat aan te leggen. Die moet het mogelijk maken dat bedrijven hun reststromen (water, warmte, CO2 etc.) makkelijker kunnen uitwisselen. Maar om die leidingenstraat te kunnen aanleggen moet er wel nieuwe industrie komen. En die is als gevolg van de hoge energieprijzen dus nog niet in zicht. Op de aanleg van nieuwe tankparken hoeft Zeeland Seaports in ieder geval niet te rekenen want er is al te veel overcapaciteit in het ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen) gebied, zo waarschuwt bijvoorbeeld Walter Moone, commercieel directeur Vopak Nederland.

Distributieplatform

Dan is er de geplande nieuwe zeesluis bij Terneuzen. De bouw moet in 2017 beginnen en vergt dan vier à vijf jaar zodat hij in 2022 in gebruik zou kunnen worden genomen. En midden volgend jaar is het definitieve besluit over het doorgaan van de aanleg van het Seine-Nord-kanaal gepland. De Franse premier heeft eind september nog eens zijn steun voor het doorgaan van dit project uitgesproken. Dat kanaal opent de mogelijkheid om vanaf Terneuzen met 4400 ton grote schepen Parijs te bereiken. De overslag vanuit de grote zeeschepen moet daarvoor dan wel in Vlissingen, Terneuzen of Gent plaatsvinden. Maar aangezien Franse havenwerkers liever staken dan hard werken hebben in ieder geval de aanzienlijk efficiënter werkende Vlamingen er alle vertrouwen in dat ze die overslag voor hun havens kunnen aantrekken. De haven van Gent zet erop in om meer transhipment naar zich toe te trekken en is daarover onder andere in gesprek met Arcelor Mittal. Gent wil zich ontwikkelen tot multimodaal distributieplatform waarop Zeeland Seaports zou kunnen aansluiten.

Zowel Gent als Terneuzen proberen verder om de productie van biochemie en biofuels binnen te halen. Zeeland Seaports en Gent werken daarvoor samen in het kader van Bio Base Europe met een opleidingscentrum in Terneuzen en een proeffabriek in Gent. Met het oog op het makkelijker maken van het aangaan van een strategische samenwerking met Zeeland Seaports heeft de stad Gent zijn havenbedrijf per 1 januari 2014 al verzelfstandigd in een NV naar publiek recht.Dat zal een samenwerking zijn op onderdelen, een samengaan van beide bedrijven blijft, wat de Vlamingen betreft, voorlopig toekomstmuziek.

Onderwerpen
Deel deze pagina

Partners Maritiem Nederland