Achtergrond

Tweede Kamerverkiezingen 2017:


Kies Maritiem

Branche: Maritieme Cluster | Auteur: Jan Spoelstra | Publicatiedatum:

Wat zijn de maritieme standpunten van de grotere en langer zittende politieke partijen voor de kabinetsperiode 2017-2021? Wij plozen de partijprogramma’s uit.

Een drukkere Waal of een verstopte A15? 4450 megawatt offshore wind, of door naar 6.000? Nieuwe onderzeeboten of niet? Fungeert het topsectorenbeleid als old boys network voor gevestigde bedrijven? En moet een reder op zondag een schip onder Nederlandse vlag kunnen brengen?

Voor dit artikel zette Maritiem Nederland vijf stellingen op een rij (zie pagina 24), en zocht naar maritieme standpunten in de verschillende partijprogramma’s. Bovendien zijn de stellingen voorgelegd aan de verschillende partijen en vroegen we naar een inhoudelijke reactie. Alleen de PVV heeft niet gereageerd en heeft een summier verkiezingsprogramma van één kantje, op basis waarvan we weinig kunnen zeggen. Veel reacties verliepen schriftelijk en veel citaten uit dit verhaal verwijzen naar passages uit deze reacties of uit de partijprogramma's.

Tesla en offshore

Betreffende het voor het grote publiek wat meer sexy onderwerp ‘Offshore Wind’ werd de redactie in een aantal gevallen gelijk doorverbonden met Tweede Kamerleden voor een telefonische reactie. Minister Henk Kamp (EZ) mocht de afgelopen jaren de plannen voor vijf grote windparken voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse kust vormgeven. Hij liet in december trots weten dat de kilowattuurprijs voor het tweede windpark voor de kust bij Borssele ruim onder de zes cent is gezakt, waardoor EZ subsidies aan deze vorm van groene energie kan afbouwen. Het huidige offshore windbeleid komt echter voor een groot deel bij de PvdA vandaan. “Wij hebben in het regeerakkoord laten opnemen dat er in 2023 zelfs 6.000 megawatt aan offshore windcapaciteit moet staan, in plaats van de huidige plannen voor in totaal 4.450 megawatt”, aldus Jan Vos, Tweede Kamerlid en PvdA-woordvoerder op het gebied van energie en innovatie.

‘Reders moeten op zondag een schip onder Nederlandse vlag kunnen inschrijven’

Vos spreekt lovende woorden over het offshore windbeleid en over de Nederlandse offshore industrie. “Door in te zetten op hele grote windparken en de sector uit te dagen om de kilowattuurprijs omlaag te brengen bouwen we nu aan de best renderende windparken ter wereld.”

Vos zegt dat we hier een les uit kunnen trekken voor andere duurzame ontwikkelingen. “De elektrische auto is tussen 2022 en 2025 net zo duur als een conventionele wagen. Door ook daar zo groots op in te zetten en bedrijven als Tesla uit te dagen de kostprijs omlaag te brengen, kun je hele grote snelle stappen maken. Groots inzetten op veelbelovende technologie waar we als land goed in zijn, dat werkt om innovatie te stimuleren. Dat werkt beter dan vele kleine innovatieregelingen.”

Liesbeth van Tongeren van GroenLinks is iets zuiniger over de plannen. “Het is een mooie inhaalslag, maar we hadden veel eerder grootschalig in moeten zetten op offshore wind.” Het voordeel van een inhaalslag is dan weer de ver doorontwikkelde industrie en dat Nederland gebruik kan maken van de meest efficiënte installatiemethodes en modernste turbines. Achteraf lijkt de timing perfect, ook gezien de lage charterprijzen voor offshore schepen. “Toch wil ik dat Nederland op dit soort gebieden een early adapter is, geen late follower zoals nu.”

Kroonborg en binnenvaart

Als we inzoomen op een windpark, en kijken naar de schepen die deze installeren en onderhouden, dan zie we op gasolie varende schepen. Hoe moeten deze ooit klimaatneutraal gaan varen? Vos (PvdA) is van mening dat er hele fraaie alternatieven zijn, bijvoorbeeld de ‘Kroonborg’ van rederij Wagenborg, gebouwd door Niestern Sander in Delfzijl. “Dat schip vaart op Shell Gas to Liquid brandstof. Bovendien is het schip zelf ook een zeer innovatief concept met een voor deining compenserende loopbrug, waardoor het offshore constructies gemakkelijk kan onderhouden.” Voor GroenLinks gaat dit nog niet snel genoeg. Van Tongeren: “Het richt niets uit om via gebaande paden, met gevestigde industrieën het klimaatprobleem aan te pakken. We hebben een radicale omschakeling nodig.”

‘Groots inzetten op offshore wind leidt tot de best renderende windparken op zee’

De meeste partijen zijn echter wel voor het inzetten van industrieën waar we goed in zijn, die veel werkgelegenheid opleveren en zien in dat op aardgas gebaseerde brandstoffen (LNG, GTL diesel) goed passen binnen de energietransitie. Het dikke verkiezingsprogramma van D66 is dan het meest concreet: “Voor scheepvaart moeten duurzame vormen van energie nog uitkristalliseren”, en: “Gas zal nog enige tijd als overgangsbrandstof moeten dienen.”

Gas speelt ook in het verduurzamen van de binnenvaart een grote rol. “LNG kan zeker een belangrijke rol spelen in het verduurzamen van de binnenvaart, maar we kunnen al heel veel winst behalen door bestaande dieselmotoren te voorzien van nabehandeling. Daar willen wij 650 miljoen euro voor vrijmaken de komende jaren”, laat SP-Tweede Kamerlid Eric Smaling weten. De SP maakt zich al jaren hard voor de binnenvaart. “Te veel kleine schepen zijn ook gesloopt, terwijl we met een goede mix van binnenvaartschepen prima goederen kunnen distribueren over ons fijnmazige waterwegennet. Een radicale verandering zo GroenLinks voorstelt klinkt leuk, maar is voor de komende vier jaar onhaalbaar voor deze sector.”

Volgens de SP is almaar meer asfalt een doodlopende weg. Betreffende modal shift van goederen van de weg richting het water kan SP bondgenootschappen sluiten met de PvdA (‘Terughoudend met wegen, investeren in overlaadstations op plaatsen waar wegen, spoor en water samenkomen’) of het CDA. Andere partijen lijken niet specifiek één vervoersmodaliteit te willen bevoordelen. GroenLinks wil het volume aan goederen dat we rondsjouwen zo veel mogelijk verminderen.

Onderzeeboten

Tussen 2020 en 2030 bereiken veel van onze marineschepen het einde van hun levensduur. Er moeten nieuwe M-fregatten komen voor voldoende slagkracht en anti-onderzeebootcapaciteiten, nieuwe mijnbestrijdingsvaartuigen voor een veilige toegang van onze zeehavens en nieuwe onderzeeboten om heel specialistische capaciteiten aan de internationale rechtsorde aan te kunnen bieden. ChristenUnie en vooral VVD benoemen dat in meer of minder bewoordingen in hun programma’s of in hun schriftelijke reactie.

De ChristenUnie noemt als enige een bedrag van 2 miljard euro per jaar extra voor Defensie om antwoord te geven op toenemende dreigingen rondom Europa en benadrukken in hun verkiezingsprogramma het belang van onze onderzeeboten daarbij. Samenwerking binnen Europa wordt door alle partijen toegejuicht, D66 voorop die wil toewerken naar een Europese krijgsmacht. VVD, ChristenUnie en CDA benadrukken wel heel nadrukkelijk de eigen soevereiniteit en de mogelijkheid tot het kiezen van eigen materieel. Zelfs de SP ziet in dat marineschepen op termijn moeten worden vervangen, maar wil toekomstige schepen uitsluitend inzetten voor vredesmissies. Met de agressieve buitenlandpolitiek van Rus het inzetten op eigen belang van president Trump van de VS lijkt deze houding niet helemaal recht te doen aan de wereld om ons heen.

Old boys network

Recent zijn vier maritieme projecten in de Topsector Water toegekend. De organisaties die deze kar trekken zijn onder andere Boskalis, Van Oord, Damen, IHC, Wärtsilä, Havenbedrijf Rotterdam en Rijkswaterstaat, kortom: the usual suspects. “We hebben een radicale omschakeling nodig naar duurzame energie”, aldus van Tongeren van GroenLinks. “Het huidige topsectorenbeleid fungeert als een old boys network voor gevestigde bedrijven”, aldus een reactie van de SP.

De maritieme sector zit echter vol met maakbedrijven in het MKB, vaak familiebedrijven, die zonder al te veel administratieve lasten ook moeten kunnen profiteren van met gemeenschapsgeld opgedane kennis. Vooral de christelijke partijen breken hier een lans voor in hun verkiezingsprogramma’s. De PvdA gaat daar in mee en wil bovendien regionale investeringsfondsen, waarbij regio’s bepalen in welke sector zij hun innovatiekredieten willen stoppen.

Level Playing Field

Betreffende het ongelijke speelveld waarin onze zeehavens opereren ten opzichte van andere havens in Europa, de VPB-plicht waar onze zelfstandige zeehavens aan moeten voldoen, zijn alle partijen eensgezind, dat moet stoppen. De huidige regeringspartijen die daarmee moeten dealen zeggen “dat ze havens willen compenseren door te investeren in haveninfrastructuur” (VVD) en “we moeten ofwel afdingen dat andere landen stoppen met ongeoorloofde subsidies, of onze eigen havens ondersteunen” (PvdA).

Tot slot is een grote wens van de redersvereniging dat de Nederlandse vlag aantrekkelijker gemaakt moet worden voor buitenlandse bedrijven, en dan moet vooral de dienstverlening verbeteren. De SP wil dit onderzocht hebben, maar is vooral van mening dat de overheid dan moet kijken naar de werkgelegenheid die dit op gaat leveren. D66 doet de stevige uitspraak dat “reders ook op zondag een schip in ons register in moeten kunnen schrijven en dat we moeten leren van landen als Denemarken”. Verder hebben de regeringspartijen, VVD voorop, er bij het ministerie van IenM op aangedrongen dat ze een betere dienstverlening van onze vlaggenstaat moeten onderzoeken. Wordt vervolgd.

Klik hier voor een overzicht van de maritieme standpunten van de politieke partijen.

Onderwerpen
Deel deze pagina

Partners Maritiem Nederland