Achtergrond

Dertje Meijer, scheidend CEO Havenbedrijf Amsterdam:


‘De energietransitie biedt volop uitdagingen voor de haven’

Auteur: Jan Spoelstra | Publicatiedatum:

Hoe liggen terreinen voor kolenoverslag er over dertig jaar bij? Komen er over vijftig jaar nog steeds tankers met aardolieproducten naar de grootste benzinehaven van Europa? En zet de nieuwe zeesluis bij IJmuiden de deur op een kier om toch weer een bescheiden diepzee containerlijndienst binnen te halen? Volgens scheidend CEO van Havenbedrijf Amsterdam Dertje Meijer zijn er na de verzelfstandiging en het besluit rond de bouw van de nieuwe zeesluis nog volop uitdagingen voor de Amsterdamse haven.

In de tijd dat Dertje Meijer CEO van Havenbedrijf Amsterdam was, verzelfstandigde het havenbedrijf. Volgens Meijer, die per augustus afscheid neemt van het Havenbedrijf, is dat een van de belangrijkste ontwikkelingen voor het havenbedrijf. “We hoeven veel minder rekening te houden met de waan van de dag. We zijn veel vrijer in het bepalen van onze strategie voor de lange termijn en kunnen ons beter richten op onze klanten”, begint Meijer nadat ze op de ‘iamPort’ app gekeken heeft of we tijdens ons gesprek nog een fraai schip voorbij het havengebouw aan De Ruyterkade kunnen zien varen. Het 315 meter lange cruiseschip ‘Celebrity Silhouette’ komt pas om kwart over drie ‘s nachts aan. Daar wachten we niet op, al was het alleen maar omdat een dag later Prodock officieel geopend wordt.

‘Jaarlijks terugkerende wereldhavendagen voor het grote publiek past niet zo goed bij ons. Wij blijven liever een beetje in de luwte, dat past beter bij onze organisatie’

Prodock is een incubator voor startups die de labfase ontgroeid zijn. “We kunnen ons na de verzelfstandiging ook veel meer richten op innovatie en jonge startende bedrijven in het havengebied.” Prodock is gevestigd in een loods aan de Moezelhavenweg in Amsterdam en heeft op het startmoment twee huurders: 30Mhz, een start up in sensorentechnologie, en 3DFix, een expert in het industrieel toepassen van 3D-printing technieken.

Sinds de verzelfstandiging maakt het Havenbedrijf om de vier jaar een vierjarenplan dat in lijn ligt met de Havenvisie 2030. Daar geeft de gemeente Amsterdam als aandeelhouder een akkoord op, waarna de beheerder van de haventerreinen zich volledig op zijn klanten kan richten. “We kregen bij wijze van spreken soms vragen over verkeerd geparkeerde auto’s”, vertelt Meijer, die doorgaat met uitleggen dat er inmiddels veel dringender vragen aan de orde zijn: “Hoe kunnen we de haven gebruiken om de wisselende productie van zon- en windenergie op te vangen? Hoe kunnen we lokaal opgewekte duurzame energie het beste op het energienetwerk laten binnenkomen? Verder willen we van 65 naar 100 megawatt aan windturbines in de haven en willen we op korte termijn duizend vierkante meter zonnepanelen op daken in de haven realiseren.” 

Dat klinkt allemaal ambitieus, principieel en in lijn met vanuit de maatschappij wenselijke antwoorden, maar hoe rijmt u dit met de grote hoeveelheden kolen die nu overgeslagen worden?

“De verwachting is niet dat we de komende decennia zonder fossiele brandstoffen kunnen. De door de kernramp bij Fukushima versnelde energiewende in Duitsland maakt dat er nog volop kolen nodig zijn voor de Duitse industrie en energiesector. Tachtig procent van onze kolen wordt doorgezet naar Duitsland. Die kolen kun je beter van over zee importeren, aangezien bruinkool van het Europese continent vuiler is dan wat we hier in Amsterdam overslaan, schoonmaken en doorzetten naar Duitsland. Met dat in het achterhoofd zou je naar onze overslagterreinen voor droge bulk moeten kijken.”

En de overslag van aardolieproducten?

“Kijk eens naar Schiphol, het is vooralsnog onmogelijk om een vliegtuig met honderden passagiers aan boord veilig en tegen een concurrerende prijs de Atlantische Oceaan over te laten steken zonder kerosine. Maar ook hier zien we beleid richting een energietransitie. We hebben in de Havenvisie 2030 besloten om geen nieuwe op- en overslagterminals voor aardolieproducten meer te bouwen. Daar hebben we echter wel volop aanvragen voor gekregen.” 

Hoe gaat het met de aanleg van de nieuwe grote zeesluis bij IJmuiden?

“Heel goed. De aannemers liggen op schema. De voorbereidende werkzaamheden zijn in volle gang. Zo wordt er naar explosieven gezocht en maken aannemers de grond klaar voor de officiële eerste spade in de grond door minister Melanie Schultz van Haegen van IenM. Het is natuurlijk prachtig om het Havenbedrijf te leiden op het moment dat we met zo’n belangrijke investering bezig zijn. Grotere cruiseschepen, lijndiensten die onafhankelijk van het tij het Noordzeekanaal in kunnen, het is een grote stap voorwaarts voor Amsterdam.”

Amsterdam is al jaren de vierde haven van Europa. “Dat is in termen van overslagvolumes”, gaat Meijer verder. “Maar als je kijkt naar overslagvolumes per vierkante meter haventerrein, strijden we al jaren met Antwerpen om de plaatsen één en twee in Europa.” Ook kijkt Meijer graag naar hoogwaardige bedrijven, die veel werkgelegenheid genereren. Zo gaat Royal van Lent voor enkele tientallen miljoenen euro’s een werf voor de bouw van superjachten tot 160 meter bouwen in het Westelijk Havengebied. “Dat soort activiteiten biedt enorme toegevoegde waarde, en veel werkgelegenheid.”

Om deze hoogwaardige activiteiten in Amsterdam te promoten, startte vanaf begin juni op een oud-overslaggebied aan de Moermanskkade in Amsterdam een zogenaamde ‘escape game’. Dat zijn vaak kamers met daarin puzzels, die bezoekers op moeten lossen om uit de kamer te ontsnappen. Het spel is ontwikkeld door Sherlocked in samenwerking met Havenbedrijf Amsterdam. Sherlocked creëerde eerder de escape room in de Beurs van Berlage die door de Uitkrant en Tripadvisor tot de nummer één game experience van Amsterdam is uitgeroepen. Bij deze escape room is de uitdaging om met een groep het mysterie van de architect Berlage op te lossen binnen de vooraf gestelde tijd.

Een zelfde principe geldt ook voor ‘The Port Game’. Hier gaat het verhaal over een uitvinder van een revolutionaire machine. Deze machine, bestuurd door een kunstmatige intelligentie, kan energie draadloos distribueren over een groot netwerk. Om nog onbekende reden heeft de uitvinder de machine gesaboteerd. Het is nu aan de spelers om in teams van 7 tot 42 personen dit ongedaan te maken door verschillende uitdagingen. “Dit past prima bij de hightech haven die we in 2030 willen zijn”, aldus Meijer. 

Is het vertrek van de drie lijndiensten van de Grand Alliance naar de voormalige Ceres Paragon Terminal een dieptepunt in uw carrière?

“Ik was destijds namens Havenbedrijf Amsterdam commercieel verantwoordelijk voor de terminal. Wat je ten tijde van de crisis zag gebeuren is dat de grote containerrederijen vooral hun grote schepen in de vaart hielden op de grote handelsroutes tussen Azië en Europa. Die konden niet meer bij ons door de sluis. De geringere handelsvolumes ten tijde van de economische crisis deed de Grand Alliance bovendien besluiten om twee lijndiensten te schrappen en een derde naar Rotterdam te verplaatsen, helaas. Momenteel zitten er twee klanten met overslag van containers voor binnenvaart en kustvaart, alsmede een overslag van projectlading. Ze zijn blij met de terminal.” 

De insteekhaven heeft echter meer potentieel dan nu gebruikt wordt. Kunnen we in de toekomst toch geen diepzee containerschepen meer verwachten?

“We willen wel containers overslaan hier in Amsterdam, maar we gaan voor een bescheiden marktaandeel. We mikken dan vooral op Afrika en Zuid-Amerika en niet op de allergrootste scheepstypen. Als de nieuwe sluis er ligt en we onafhankelijk van het tij schepen kunnen schutten, zodat we lijndiensten een stukje betrouwbaarheid kunnen bieden, valt er misschien wel weer een grotere containerlijndienst te verwachten in Amsterdam.” 

Het NOS journaal besteedt steevast aandacht aan overslagcijfers van Rotterdam, en beleidsstukken van de overheid hebben het bij ons mainport netwerk altijd over Schiphol en de Rotterdamse haven. Stoort dat u?

“Met Sail hebben we iedere vijf jaar natuurlijk het grootste nautische evenement ter wereld en The Port Game is een goede manier om onze hightech haven en initiatieven die de energietransitie ondersteunen op de kaart te zetten. Jaarlijks terugkerende wereldhavendagen voor het grote publiek past niet zo goed bij ons. Wij blijven liever een beetje in de luwte, dat past beter bij onze organisatie. ‘Geen woorden maar daden’ zeggen ze dan toch altijd in Rotterdam?”

Deel deze pagina

Partners Maritiem Nederland